શિવપુરાણમ્

બ્રહ્માણં તપસારાધ્ય કુરુ તસ્ય યથેપ્સિતમ્ તામાજ્ઞાં પરમેશસ્ય શિરસા પ્રતિગૃહ્ય સા

બ્રહ્માને તપસ્યા દ્વારા પ્રસન્ન કરો અને તેની ઇચ્છા પૂરી કરો; પરમેશ્વરની આજ્ઞા પામી, દેવીએ શિર નમાવીને સ્વીકારી.

બ્રહ્મણો વચનાદ્દેવી દક્ષસ્ય દુહિતાભવત્ દત્ત્વૈવમતુલાં શક્તિં બ્રહ્મણે બ્રહ્મરૂપિણીમ્

બ્રહ્માના વચનથી દેવી દક્ષની દીકરી બની, અને પોતાની અનન્ય શક્તિ, જે બ્રહ્માનું સ્વરૂપ છે, બ્રહ્માને આપી.

વિવેશ દેહં દેવસ્ય દેવશ્ચાંતરધીયત તદા પ્રભૃતિ લોકે ઽસ્મિન્ સ્ત્રિયાં ભોગઃ પ્રતિષ્ઠિતઃ

તે દેવી દેવના શરીરમાં પ્રવેશી, અને પછી દેવ અદૃશ્ય થઈ ગયા; ત્યારથી દુનિયામાં સ્ત્રીઓ સાથે આનંદનો પ્રસ્થાપિત થયો.

પ્રજાસૃષ્ટિશ્ચ વિપ્રેંદ્રા મૈથુનેન પ્રવર્તતે બ્રહ્માપિ પ્રાપ સાનન્દં સન્તોષં મુનિપુંગવાઃ

હવે, બ્રાહ્મણો, પ્રજાની રચના મિલન દ્વારા થાય છે; બ્રહ્મા પણ આનંદ અને સંતોષ પામ્યા, હે મહાન ઋષિઓ.

એતદ્વસ્સર્વમાખ્યાતં દેવ્યાઃ શક્તિસમુદ્ભવમ્ પુણ્યવૃદ્ધિકરં શ્રાવ્યં ભૂતસર્ગાનુપંગતઃ

આ રીતે દેવીની શક્તિનો ઉદ્ભવ અને પ્રજાની રચનાની વાત કહી છે, જે પુણ્ય વધારનાર અને સાંભળવા યોગ્ય છે.

ય ઇદં કીર્તયેન્નિત્યં દેવ્યાઃ શક્તિસમુદ્ભવમ્ પુણ્યં સર્વમવાપ્નોતિ પુત્રાંશ્ચ લભતે શુભાન્

જે વ્યક્તિ રોજ દેવીની શક્તિના ઉદ્ભવની વાત કહે છે, તે સર્વ પુણ્ય પ્રાપ્ત કરે છે અને શુભ સંતાન મેળવે છે.

એવં લબ્ધ્વા પરાં શક્તિમીશ્વરાદેવ શાશ્વતીમ્ મૈથુનપ્રભવાં સૃષ્ટિં કર્તૃકામઃ પ્રજાપતિઃ

આ રીતે ઇશ્વર પાસેથી શાશ્વત અને શ્રેષ્ઠ શક્તિ મેળવી, પ્રજાપતિએ મિલનથી ઉત્પન્ન થતી પ્રજાની રચના કરવા ઇચ્છી.

સ્વયમપ્યદ્ભુતો નારી ચાર્ધેન પુરુષો ઽભવત્ યાર્ધેન નારી સા તસ્માચ્છતરૂપા વ્યજાયત

તે પોતે અદભૂત સ્ત્રી અને અર્ધે પુરુષ બન્યા; જે અર્ધમાંથી સ્ત્રી હતી, તેમાંથી શતરુપા જન્મી.

વિરાજમસૃજદ્બ્રહ્મા સો ઽર્ધન પુરુષો ઽભવત્ સ વૈ સ્વાયંભુવઃ પૂર્વં પુરુષો મનુરુચ્યતે

બ્રહ્માએ વિરાજને ઉત્પન્ન કર્યા, જે અર્ધે પુરુષ બન્યા; તેને સ્વાયંભુવ મનુ, પ્રથમ મનુષ્ય કહે છે.

સા દેવી શતરૂપા તુ તપઃ કૃત્વા સુદુશ્ચરમ્ ભર્તારં દીપ્તયશસં મનુમેવાન્વપદ્યત

તે દેવી શતરુપાએ કઠિન તપ કર્યું અને તેજસ્વી મનુના પત્ની બની.

તસ્માત્તુ શતરૂપા સા પુત્રદ્વયમસૂયત પ્રિયવ્રતોત્તાનપાદૌ પુત્રૌ પુત્રવતાં વરૌ

શતરુપાથી બે પુત્રો જન્મ્યા—પ્રિયવ્રત અને ઉત્તાનપાદ, જે પુત્રોમાં શ્રેષ્ઠ હતા.

કન્યે દ્વે ચ મહાભાગે યાભ્યાં જાતાસ્ત્વિમાઃ પ્રજાઃ આકૂતિરેકા વિજ્ઞેયા પ્રસૂતિરપરા સ્મૃતા

તે મહાન ભાગ્યશાળી સ્ત્રીમાંથી બે દીકરીઓ પણ જન્મી, જેમના દ્વારા આ પ્રજાઓ ઉત્પન્ન થઈ; એકનું નામ આકૂતિ અને બીજું પ્રસૂતિ છે.

સ્વાયંભુવઃ પ્રસૂતિં ચ દદૌ દક્ષાય તાં પ્રભુઃ રુચેઃ પ્રજાપતિશ્ચૈવ ચાકૂતિં સમપાદયત્

સ્વાયંભુવ મનુએ પ્રસૂતિને દક્ષને આપી, અને પ્રજાપતિએ આકૂતિને રૂચિને આપી.

આકૂત્યાં મિથુનં જજ્ઞે માનસસ્ય રુચેઃ શુભમ્ યજ્ઞશ્ચ દક્ષિણા ચૈવ યાભ્યાં સંવર્તિતં જગત્

આકૂતિમાંથી રૂચિને મનથી એક શુભ જોડી—યજ્ઞ અને દક્ષિણા—જન્મ્યા, જેમણે જગતને સંચાલિત કર્યું.

ચતસ્રો વિંશતિઃ કન્યા દક્ષસ્ત્વજનયત્પ્રભુઃ

દક્ષ પ્રભુએ ચોવીસ દીકરીઓ જન્માવ્યા.

શ્રદ્ધા લક્ષ્મીર્ધૃતિઃ પુષ્ટિસ્તુષ્ટિર્મેધા ક્રિયા તથા બુદ્ધિર્લજ્જા વપુઃ શાંતિસ્સિદ્ધિઃ કીર્તિસ્ત્રયોદશી

શ્રદ્ધા, લક્ષ્મી, ધૃતિ, પુષ્ટિ, તુષ્ટિ, મેધા, ક્રિયા, બુદ્ધિ, લજ્જા, વપુ, શાંતિ, સિદ્ધિ અને કીર્તિ—આ ત્રયોદશ છે.

પત્ન્યર્થં પ્રતિજગ્રાહ ધર્મો દાક્ષાયણીઃ પ્રભુઃ તાભ્યઃ શિષ્ટા યવીયસ્ય એકાદશ સુલોચનાઃ

પત્ની માટે ધર્મે દક્ષની દીકરીઓ સ્વીકારી; બાકીની અગિયાર, યુવાન અને સુંદર આંખવાળી, રહી ગઈ.

ખ્યાતિઃ સત્યર્થસંભૂતિઃ સ્મૃતિઃ પ્રીતિઃ ક્ષમા તથા સન્નતિશ્ચાનસૂયા ચ ઊર્જા સ્વાહા સ્વધા તથા

ખ્યાતિ, સત્યાર્થ, સંભૂતિ, સ્મૃતિ, પ્રિતિ, ક્ષમા, સન્નતિ, અનસૂયા, ઊર્જા, સ્વાહા અને સ્વધા.

ભૃગુશ્શર્વો મરીચિશ્ચ અંગિરાઃ પુલહઃ ક્રતુઃ પુલસ્ત્યો ઽત્રિર્વિશિષ્ઠશ્ચ પાવકઃ પિતરસ્તથા

ભૃગુ, શર્વ, મરીચિ, અંઘિરા, પુલહ, ક્રતુ, પુલસ્ત્ય, અત્રિ, વશિષ્ઠ, પાવક અને પિતૃઓ પણ.

ખ્યાત્યાદ્યા જગૃહુઃ કન્યામુનયો મુનિસત્તમાઃ કામાદ્યાસ્તુ યશોંતા યે તે ત્રયોદશ સૂનવઃ

ખ્યાતિથી શરૂ થયેલી કન્યાઓ મહાન ઋષિઓએ સ્વીકારી, જ્યારે કામથી યશ સુધીના તે ત્રયોદશ પુત્રો જન્મ્યા.

ધર્મસ્ય જજ્ઞિરે તાસ્તુ શ્રદ્ધાદ્યાસ્સુસુખોત્તરાઃ દુઃખોત્તરાશ્ચ હિંસાયામધર્મસ્ય ચ સંતતૌ

ધર્મના કુળમાં શ્રદ્ધા વગેરે શુભ કન્યાઓ જન્મી, અને અધર્મના હિંસા કુળમાં દુઃખથી પૂર્ણ કન્યાઓ જન્મી.

નિકૃત્યાદય ઉત્પન્નાઃપુત્રાશ્ચ ધર્મલક્ષણાઃ નૈષાં ભાર્યાશ્ચ પુત્રા વા સર્વે ત્વનિયમાઃ સ્મૃતાઃ

નિકૃતિ અને અન્યોથી અધર્મવાળા પુત્રો જન્મ્યા; તેમના પત્નીઓ અને પુત્રો બધાં અનિયમિત ગણાય છે.

સ એષ તામસસ્સર્ગો જજ્ઞે ધર્મનિયામકઃ યા સા દક્ષસ્ય દુહિતા રુદ્રસ્ય દયિતા સતી

આ રીતે તામસ સર્જન ધર્મથી નિયંત્રિત થઈ જન્મ્યું; દક્ષની દીકરી, રુદ્રની પ્રિય સતી હતી.

ભર્તૃનિન્દાપ્રસંગેન ત્યક્ત્વા દાક્ષાયિણીં તનુમ્ દક્ષં ચ દક્ષભાર્યાં ચ વિનિંદ્ય સહ બન્ધુભિઃ

પતિની નિંદાના કારણે સતીએ દક્ષથી મળેલી કાયાને ત્યજી, દક્ષ અને તેની પત્ની તથા સગાંઓની નિંદા કરી.

સા મેનાયામાવિરભૂત્પુત્રી હિમવતો ગિરેઃ રુદ્રસ્તુ તાં સતીં દૃષ્ટ્વા રુદ્રાંસ્ત્વાત્મસમપ્રભાન્

પછી સતી મેનાની અને હિમવત પર્વતની દીકરી બની; રુદ્રે, સતીને પોતાને સમાન તેજવાળી જોઈ, તેને સ્વીકારી.

યથાસૃજદસંખ્યાતાંસ્તથા કથિતમેવ ચ ભૃગોઃ ખ્યાત્યાં સમુત્પન્ના લક્ષ્મીર્નારાયણપ્રિયા

જે રીતે વર્ણવાયું છે, એ પ્રમાણે અનેક અન્ય સર્જાયા; ભૃગુ અને ખ્યાતિમાંથી લક્ષ્મી, નારાયણની પ્રિય, જન્મી.

દેવૌ ધાતૃવિધાતારૌ મન્વંતરવિધારિણૌ તયોર્વૈ પુત્રપૌત્રાદ્યાશ્શતશો ઽથ સહસ્રશઃ

ધાતા અને વિધાતા, બંને દેવો, મનુઓના ચક્રને ચલાવે છે; તેમના પુત્રો, પૌત્રો વગેરે હજારો-સૈંકડો જન્મ્યા.

સ્વાયંભુવે ઽંતરે નીતાઃ સર્વે તે ભાર્ગવા મતાઃ મરીચેરપિ સંભૂતિઃ પૌર્ણમાસમસૂયત

ભૃગુના વંશજો સૌ સ્વાયંભુવ મનુના સમયગાળામાં માનવામાં આવે છે; મરીચિમાંથી સંભૂતિ જન્મી, જેણે પૌર્ણમાસા જન્માવ્યા.

કન્યાચતુષ્ટયં ચૈવ મહીયાંસસ્તદન્વયાઃ યેષાં વંશે સમુત્પન્નો બહુપુત્રસ્ય કશ્યપઃ

મહાન ચાર કન્યાઓ હતી, જેમના વંશમાં બહુ પુત્રોવાળા કશ્યપ જન્મ્યા.