શિવપુરાણમ્

તાં દૃષ્ટ્વા પરમેશાનીં સર્વલોકમહેશ્વરીમ્ સર્વજ્ઞાં સર્વગાં સૂક્ષ્માં સદસદ્વ્યક્તિવર્જિતામ્

પરમેશ્વરી, સર્વલોકની મહેશ્વરી, સર્વજ્ઞા, સર્વત્ર વ્યાપી, સૂક્ષ્મ અને સદસદના ભેદથી પર છે, એવી દેવીને જોઈને,

પરમાં નિખિલં ભાસા ભાસયન્તીમિદં જગત્ પ્રણિપત્ય મહાદેવીં પ્રાર્થયામાસ વૈ વિરાટ્

પરમ દેવી, જે પોતાના તેજથી આખા જગતને પ્રકાશિત કરે છે, એ મહાદેવીને વીરાટે વંદન કરીને, દિલથી પ્રાર્થના કરી.

દેવિ દેવેન સૃષ્ટો ઽહમાદૌ સર્વજગન્મયિ પ્રજાસર્ગે નિયુક્તશ્ચ સૃજામિ સકલં જગત્

દેવી, હું ભગવાન દ્વારા આ જગતના આરંભમાં સર્જાયો છું, તમે સર્વજગતની માયા છો; પ્રજાઓની સર્જન માટે નિમણૂક પામી, હું આખું જગત સર્જું છું.

મનસા નિર્મિતાઃ સર્વે દેવિ દેવાદયો મયા ન વૃદ્ધિમુપગચ્છન્તિ સૃજ્યમાનાઃ પુનઃ પુનઃ

દેવી, બધા દેવો અને અન્ય લોકો મેં મનથી સર્જ્યા છે; પણ વારંવાર સર્જાતા હોવા છતાં, તેઓ વૃદ્ધિ પામતા નથી.

મિથુનપ્રભવામેવ કૃત્વા સૃષ્ટિમતઃ પરમ્ સંવર્ધયિતુમિચ્છામિ સર્વા એવ મમ પ્રજાઃ

સર્જનના પરમ નિયમ પ્રમાણે, મેં તેમને જોડીથી ઉત્પન્ન કર્યા છે; હવે હું મારી બધી પ્રજાઓને પોષવા ઇચ્છું છું.

ન નિર્ગતં પુરા ત્વત્તો નારીણાં કુલમવ્યયમ્ તેન નારીકુલં સ્રષ્ટું શક્તિર્મમ ન વિદ્યતે

પહેલાં ક્યારેય તમારી તરફથી સ્ત્રીઓનું વંશ ઉત્પન્ન થયું નથી; તેથી, મને સ્ત્રીવંશ સર્જવાની શક્તિ નથી.

સર્વાસામેવ શક્તીનાં ત્વત્તઃ ખલુ સમુદ્ભવઃ તસ્માત્સર્વત્ર સર્વેષાં સર્વશક્તિપ્રદાયિનીમ્

બધી શક્તિઓ તમારીમાંથી જ ઉત્પન્ન થાય છે; તેથી, તમે સર્વત્ર, સર્વને શક્તિ આપનાર છો.

ત્વામેવ વરદાં માયાં પ્રાર્થયામિ સુરેશ્વરીમ્ ચરાચરવિવૃદ્ધ્યર્થમંશેનૈકેન સર્વગે

હું માત્ર તમને જ, વરદાન આપનાર, માયા સ્વરૂપે, દેવોના સ્વામી, ચાલતા અને અચલ જીવોની વૃદ્ધિ માટે, તમારા એક ભાગથી, સર્વવ્યાપી દેવીને પ્રાર્થના કરું છું.

દક્ષસ્ય મમ પુત્રસ્ય પુત્રી ભવ ભવાર્દિનિ એવં સા યાચિતા દેવી બ્રહ્મણા બ્રહ્મયોનિના

ભવને વિનાશ કરનાર દેવી, તમે મારા પુત્ર દક્ષની પુત્રી બની જાઓ; astfel, બ્રહ્મા, બ્રહ્મનું મૂળ, દેવીને વિનંતી કરી.

શક્તિમેકાં ભ્રુવોર્મધ્યાત્સસર્જાત્મસમપ્રભામ્ તામાહ પ્રહસન્પ્રેક્ષ્ય દેવદેવવરો હરઃ

દેવીએ પોતાના ભ્રૂમધ્યમાંથી, પોતાને સમાન તેજવાળી એક શક્તિ ઉત્પન્ન કરી; તેને જોઈને દેવોના મહાદેવ હરે હસતાં બોલ્યા.

બ્રહ્માણં તપસારાધ્ય કુરુ તસ્ય યથેપ્સિતમ્ તામાજ્ઞાં પરમેશસ્ય શિરસા પ્રતિગૃહ્ય સા

બ્રહ્માને તપસ્યા દ્વારા પ્રસન્ન કરો અને તેની ઇચ્છા પૂરી કરો; પરમેશ્વરની આજ્ઞા પામી, દેવીએ શિર નમાવીને સ્વીકારી.

બ્રહ્મણો વચનાદ્દેવી દક્ષસ્ય દુહિતાભવત્ દત્ત્વૈવમતુલાં શક્તિં બ્રહ્મણે બ્રહ્મરૂપિણીમ્

બ્રહ્માના વચનથી દેવી દક્ષની દીકરી બની, અને પોતાની અનન્ય શક્તિ, જે બ્રહ્માનું સ્વરૂપ છે, બ્રહ્માને આપી.

વિવેશ દેહં દેવસ્ય દેવશ્ચાંતરધીયત તદા પ્રભૃતિ લોકે ઽસ્મિન્ સ્ત્રિયાં ભોગઃ પ્રતિષ્ઠિતઃ

તે દેવી દેવના શરીરમાં પ્રવેશી, અને પછી દેવ અદૃશ્ય થઈ ગયા; ત્યારથી દુનિયામાં સ્ત્રીઓ સાથે આનંદનો પ્રસ્થાપિત થયો.

પ્રજાસૃષ્ટિશ્ચ વિપ્રેંદ્રા મૈથુનેન પ્રવર્તતે બ્રહ્માપિ પ્રાપ સાનન્દં સન્તોષં મુનિપુંગવાઃ

હવે, બ્રાહ્મણો, પ્રજાની રચના મિલન દ્વારા થાય છે; બ્રહ્મા પણ આનંદ અને સંતોષ પામ્યા, હે મહાન ઋષિઓ.

એતદ્વસ્સર્વમાખ્યાતં દેવ્યાઃ શક્તિસમુદ્ભવમ્ પુણ્યવૃદ્ધિકરં શ્રાવ્યં ભૂતસર્ગાનુપંગતઃ

આ રીતે દેવીની શક્તિનો ઉદ્ભવ અને પ્રજાની રચનાની વાત કહી છે, જે પુણ્ય વધારનાર અને સાંભળવા યોગ્ય છે.

ય ઇદં કીર્તયેન્નિત્યં દેવ્યાઃ શક્તિસમુદ્ભવમ્ પુણ્યં સર્વમવાપ્નોતિ પુત્રાંશ્ચ લભતે શુભાન્

જે વ્યક્તિ રોજ દેવીની શક્તિના ઉદ્ભવની વાત કહે છે, તે સર્વ પુણ્ય પ્રાપ્ત કરે છે અને શુભ સંતાન મેળવે છે.

એવં લબ્ધ્વા પરાં શક્તિમીશ્વરાદેવ શાશ્વતીમ્ મૈથુનપ્રભવાં સૃષ્ટિં કર્તૃકામઃ પ્રજાપતિઃ

આ રીતે ઇશ્વર પાસેથી શાશ્વત અને શ્રેષ્ઠ શક્તિ મેળવી, પ્રજાપતિએ મિલનથી ઉત્પન્ન થતી પ્રજાની રચના કરવા ઇચ્છી.

સ્વયમપ્યદ્ભુતો નારી ચાર્ધેન પુરુષો ઽભવત્ યાર્ધેન નારી સા તસ્માચ્છતરૂપા વ્યજાયત

તે પોતે અદભૂત સ્ત્રી અને અર્ધે પુરુષ બન્યા; જે અર્ધમાંથી સ્ત્રી હતી, તેમાંથી શતરુપા જન્મી.

વિરાજમસૃજદ્બ્રહ્મા સો ઽર્ધન પુરુષો ઽભવત્ સ વૈ સ્વાયંભુવઃ પૂર્વં પુરુષો મનુરુચ્યતે

બ્રહ્માએ વિરાજને ઉત્પન્ન કર્યા, જે અર્ધે પુરુષ બન્યા; તેને સ્વાયંભુવ મનુ, પ્રથમ મનુષ્ય કહે છે.

સા દેવી શતરૂપા તુ તપઃ કૃત્વા સુદુશ્ચરમ્ ભર્તારં દીપ્તયશસં મનુમેવાન્વપદ્યત

તે દેવી શતરુપાએ કઠિન તપ કર્યું અને તેજસ્વી મનુના પત્ની બની.

તસ્માત્તુ શતરૂપા સા પુત્રદ્વયમસૂયત પ્રિયવ્રતોત્તાનપાદૌ પુત્રૌ પુત્રવતાં વરૌ

શતરુપાથી બે પુત્રો જન્મ્યા—પ્રિયવ્રત અને ઉત્તાનપાદ, જે પુત્રોમાં શ્રેષ્ઠ હતા.

કન્યે દ્વે ચ મહાભાગે યાભ્યાં જાતાસ્ત્વિમાઃ પ્રજાઃ આકૂતિરેકા વિજ્ઞેયા પ્રસૂતિરપરા સ્મૃતા

તે મહાન ભાગ્યશાળી સ્ત્રીમાંથી બે દીકરીઓ પણ જન્મી, જેમના દ્વારા આ પ્રજાઓ ઉત્પન્ન થઈ; એકનું નામ આકૂતિ અને બીજું પ્રસૂતિ છે.

સ્વાયંભુવઃ પ્રસૂતિં ચ દદૌ દક્ષાય તાં પ્રભુઃ રુચેઃ પ્રજાપતિશ્ચૈવ ચાકૂતિં સમપાદયત્

સ્વાયંભુવ મનુએ પ્રસૂતિને દક્ષને આપી, અને પ્રજાપતિએ આકૂતિને રૂચિને આપી.

આકૂત્યાં મિથુનં જજ્ઞે માનસસ્ય રુચેઃ શુભમ્ યજ્ઞશ્ચ દક્ષિણા ચૈવ યાભ્યાં સંવર્તિતં જગત્

આકૂતિમાંથી રૂચિને મનથી એક શુભ જોડી—યજ્ઞ અને દક્ષિણા—જન્મ્યા, જેમણે જગતને સંચાલિત કર્યું.

ચતસ્રો વિંશતિઃ કન્યા દક્ષસ્ત્વજનયત્પ્રભુઃ

દક્ષ પ્રભુએ ચોવીસ દીકરીઓ જન્માવ્યા.

શ્રદ્ધા લક્ષ્મીર્ધૃતિઃ પુષ્ટિસ્તુષ્ટિર્મેધા ક્રિયા તથા બુદ્ધિર્લજ્જા વપુઃ શાંતિસ્સિદ્ધિઃ કીર્તિસ્ત્રયોદશી

શ્રદ્ધા, લક્ષ્મી, ધૃતિ, પુષ્ટિ, તુષ્ટિ, મેધા, ક્રિયા, બુદ્ધિ, લજ્જા, વપુ, શાંતિ, સિદ્ધિ અને કીર્તિ—આ ત્રયોદશ છે.

પત્ન્યર્થં પ્રતિજગ્રાહ ધર્મો દાક્ષાયણીઃ પ્રભુઃ તાભ્યઃ શિષ્ટા યવીયસ્ય એકાદશ સુલોચનાઃ

પત્ની માટે ધર્મે દક્ષની દીકરીઓ સ્વીકારી; બાકીની અગિયાર, યુવાન અને સુંદર આંખવાળી, રહી ગઈ.

ખ્યાતિઃ સત્યર્થસંભૂતિઃ સ્મૃતિઃ પ્રીતિઃ ક્ષમા તથા સન્નતિશ્ચાનસૂયા ચ ઊર્જા સ્વાહા સ્વધા તથા

ખ્યાતિ, સત્યાર્થ, સંભૂતિ, સ્મૃતિ, પ્રિતિ, ક્ષમા, સન્નતિ, અનસૂયા, ઊર્જા, સ્વાહા અને સ્વધા.

ભૃગુશ્શર્વો મરીચિશ્ચ અંગિરાઃ પુલહઃ ક્રતુઃ પુલસ્ત્યો ઽત્રિર્વિશિષ્ઠશ્ચ પાવકઃ પિતરસ્તથા

ભૃગુ, શર્વ, મરીચિ, અંઘિરા, પુલહ, ક્રતુ, પુલસ્ત્ય, અત્રિ, વશિષ્ઠ, પાવક અને પિતૃઓ પણ.