શિવપુરાણમ્

જયામોઘમહામાય જયામોઘ મનોરથ જયામોઘમહાલીલ જયામોઘમહાબલ

જય હો અવિનાશી મહામાયા! જય હો અવિનાશી મનના ઈચ્છા પૂરી કરનાર! જય હો અવિનાશી મહા લીલા! જય હો અવિનાશી મહા બલ!

જય વિશ્વજગન્માતર્જય વિશ્વજગન્મયે જય વિશ્વજગદ્ધાત્રિ જય વિશ્વજગત્સખિ

જય હો વિશ્વની માતા! જય હો વિશ્વરૂપ! જય હો વિશ્વને ધારણ કરનાર! જય હો વિશ્વની સખી!

જય શાશ્વતિકૈશ્વર્યે જય શાશ્વતિકાલય જય શાશ્વતિકાકાર જય શાશ્વતિકાનુગ

જય હો શાશ્વત ઐશ્વર્યવાળી! જય હો શાશ્વત કાળ! જય હો શાશ્વત રૂપ! જય હો શાશ્વત અનુગામી!

જયાત્મત્રયનિર્માત્રિ જયાત્મત્રયપાલિનિ જયાત્મત્રયસંહર્ત્રિ જયાત્મત્રયનાયિકે

જય હો આત્મા ત્રયની સર્જક! જય હો આત્મા ત્રયની રક્ષા કરનાર! જય હો આત્મા ત્રયનો સંહાર કરનાર! જય હો આત્મા ત્રયની નેત્રી!

જયાવલોકનાયત્તજગત્કારણબૃંહણ જયોપેક્ષાકટાક્ષોત્થહુતભુગ્ભુક્તભૌતિક

જય હો, તારા દૃષ્ટિથી જગતના કારણને વિસ્તૃત કરનાર! જય હો, તારી અવગણનાની નજરથી તત્વોને ભસ્મ કરતી અગ્નિ ઉત્પન્ન કરનાર!

જય દેવાદ્યવિજ્ઞેયે સ્વાત્મસૂક્ષ્મદૃશોજ્જ્વલે જય સ્થૂલાત્મશક્ત્યેશેજય વ્યાપ્તચરાચરે

જય હો, દેવો પણ જાણી ન શકે એવા, તારા સ્વરૂપની સૂક્ષ્મ ઝાંખીથી તેજસ્વી! જય હો, સ્થૂળ આત્માની શક્તિના સ્વામી, ચાલતા અને સ્થિર બધામાં વ્યાપી!

જય નામૈકવિન્યસ્તવિશ્વતત્ત્વસમુચ્ચય જયાસુરશિરોનિષ્ઠશ્રેષ્ઠાનુગકદંબક

જય હો, એક જ નામમાં સમગ્ર વિશ્વના તત્વો એકત્ર થયેલા! જય હો, અસુરોના શીરે આરામ કરતા શ્રેષ્ઠ અને તેમના અનુયાયીઓના નેતા!

જયોપાશ્રિતસંરક્ષાસંવિધાનપટીયસિ જયોન્મૂલિતસંસારવિષવૃક્ષાંકુરોદ્ગમે

જય હો, આશ્રય લેનારા માટે રક્ષણ અને વ્યવસ્થા કરવામાં સૌથી કુશળ! જય હો, સંસારના ઝેરી વૃક્ષનો અંકુર તારા દ્વારા ઉખડાઈ જાય છે!

જય પ્રાદેશિકૈશ્વર્યવીર્યશૌર્યવિજૃંભણ જય વિશ્વબહિર્ભૂત નિરસ્તપરવૈભવ

જય હો, પ્રદેશના રાજાઓની શક્તિ, પરાક્રમ અને શૌર્ય તું પ્રગટ કરે છે! જય હો, વિશ્વની બહાર રહેલા, અન્ય બધાં વૈભવ ત્યજી દીધેલા!

જય પ્રણીતપઞ્ચાર્થપ્રયોગપરમામૃત જય પઞ્ચાર્થવિજ્ઞાનસુધાસ્તોત્રસ્વરૂપિણિ

જય હો, પાંચ તત્વના અર્થના અનુસંધાનનું સર્વોચ્ચ અમૃત! જય હો, પાંચ અર્થના જ્ઞાનની અમૃતમય સ્તુતિનું સ્વરૂપ!

જયતિ ઘોરસંસારમહારોગભિષગ્વર જયાનાદિમલાજ્ઞાનતમઃપટલચંદ્રિકે

જય હો, ભયાનક સંસારના મહા રોગ માટે શ્રેષ્ઠ વૈદ્ય! જય હો, પ્રાચીન અશુદ્ધિ અને અજ્ઞાનના અંધકારને દૂર કરતી ચાંદની!

જય ત્રિપુરકાલાગ્ને જય ત્રિપુરભૈરવિ જય ત્રિગુણનિર્મુક્તે જય ત્રિગુણમર્દિનિ

જય હો, ત્રણપુર અને ત્રણ સમયના અગ્નિ! જય હો, ત્રિપુરભૈરવી! જય હો, ત્રણ ગુણથી મુક્ત! જય હો, ત્રણ ગુણને નષ્ટ કરનાર!

જય પ્રથમસર્વજ્ઞ જય સર્વપ્રબોધિક જય પ્રચુરદિવ્યાંગ જય પ્રાર્થિતદાયિનિ

જય હો, સૌ પ્રથમ સર્વજ્ઞ! જય હો, બધાને જાગૃત કરનાર! જય હો, અનેક દૈવી અંગોથી શોભિત! જય હો, ઇચ્છિત વસ્તુ આપનાર!

ક્વ દેવ તે પરં ધામ ક્વ ચ તુચ્છં ચ નો વચઃ તથાપિ ભગવન્ ભક્ત્યા પ્રલપંતં ક્ષમસ્વ મામ્

ક્યાં છે, દેવ, તુંનું પરમ ધામ અને ક્યાં છે મારી નિરર્થક વાતો? છતાં, ભગવાન, ભક્તિથી બોલી રહેલા મને માફ કરજે.

વિજ્ઞાપ્યૈવંવિધૈઃ સૂક્તૈર્વિશ્વકર્મા ચતુર્મુખઃ નમશ્ચકાર રુદ્રાય રદ્રાણ્યૈ ચ મુહુર્મુહુઃ

આ રીતે ઉત્તમ શબ્દોથી સંબોધિત થઈ, ચતુરમુખ વિશ્વકર્માએ વારંવાર રુદ્ર અને રુદ્રાણીને નમન કર્યું.

ઇદં સ્તોત્રવરં પુણ્યં બ્રહ્મણા સમુદીરિતમ્ અર્ધનારીશ્વરં નામ શિવયોર્હર્ષવર્ધનમ્

આ ઉત્તમ અને પવિત્ર સ્તુતિ, બ્રહ્માએ ઉચ્ચારેલી, અર્ધનારીશ્વર નામે ઓળખાય છે અને શિવ તથા પાર્વતીને આનંદ આપે છે.

ય ઇદં કીર્તયેદ્ભક્ત્યા યસ્ય કસ્યાપિ શિક્ષયા સ તત્ફલમવાપ્નોતિ શિવયોઃ પ્રીતિકારણાત્

જે કોઈ ભક્તિથી આ સ્તુતિનું પઠન કરે છે અથવા કોઈને શીખવે છે, તે શિવ અને પાર્વતીને પ્રસન્ન કરીને તેનું ફળ પામે છે.

સકલભુવનભૂતભાવનાભ્યાં જનનવિનાશવિહીનવિગ્રહાભ્યામ્ નરવરયુવતીવપુર્ધરાભ્યાં સતતમહં પ્રણતોસ્મિ શંકરાભ્યામ્

સંપૂર્ણ ભૂવનો અને જીવોની રચના અને સંભાળ કરનાર, જન્મ અને વિનાશથી રહિત, શ્રેષ્ઠ પુરુષ અને સ્ત્રીના રૂપ ધારણ કરનાર બે શંકર સ્વરૂપોને હું હંમેશા નમન કરું છું.

અથ દેવો મહાદેવો મહાજલદનાદયા વાચા મધુરગંભીરશિવદશ્લક્ષ્ણવર્ણયા

પછી મહાદેવ, મહા વાદળના ગુંજન જેવી અવાજથી, મીઠી, ઊંડા, શુભ અને દોષરહિત શબ્દોમાં બોલ્યા.

અર્થસંપન્નપદયા રાજલક્ષણયુક્તયા અશેષવિષયારંભરક્ષાવિમલદક્ષયા

અર્થથી ભરપૂર, રાજાશ્રય ગુણોથી યુક્ત, તમામ વિષયોને સ્પષ્ટ અને નિર્મળ રીતે રજૂ કરતી શબ્દોથી,

મનોહરતરોદારમધુરસ્મિતપૂર્વયા સંબભાષે સુસંપીતો વિશ્વકર્માણમીશ્વરઃ

સૌથી મનોહર, ઉદાર અને મીઠી સ્મિતથી પૂર્વ, ભગવાન ખૂબ પ્રસન્ન થઈ વિશ્વકર્માને બોલ્યા.

વત્સ વત્સ મહાભાગ મમ પુત્ર પિતામહ જ્ઞાતમેવ મયા સર્વં તવ વાક્યસ્ય ગૌરવમ્

પુત્ર, પુત્ર, મહાભાગ્યશાળી, મારા પુત્ર, પિતામહ! તારા દરેક શબ્દનું મહત્ત્વ મને પૂરેપૂરું ખબર છે.

પ્રજાનામેવ બૃદ્ધ્યર્થં તપસ્તપ્તં ત્વયાધુના તપસા ઽનેન તુષ્ટોસ્મિ દદામિ ચ તવેપ્સિતમ્

પ્રજાઓની વૃદ્ધિ માટે તું તપ કર્યું છે. આ તપથી હું પ્રસન્ન છું અને તારી ઇચ્છિત વસ્તુ આપું છું.

ઇત્યુક્ત્વા પરમોદારં સ્વભાવમધુરં વચઃ સસર્જ વપુષો ભાગાદ્દેવીં દેવવરો હરઃ

આ રીતે પોતે સ્વભાવથી મીઠું અને ઉદાર વચન બોલીને, મહાદેવ હરે પોતાના શરીરનો એક ભાગ લઈને દેવીની રચના કરી.

યામાહુર્બ્રહ્મવિદ્વાંસો દેવીં દિવ્યગુણાન્વિતામ્ પરસ્ય પરમાં શક્તિં ભવસ્ય પરમાત્મનઃ

જે બ્રહ્મને જાણે છે, તે લોકો કહે છે કે દેવી એ દિવ્ય ગુણોથી સજ્જ છે, અને ભવના પરમાત્માની પરમ શક્તિ છે.

યસ્યાં ન ખલુ વિદ્યંતે જન્મ મૃત્યુજરાદયઃ યા ભવાની ભવસ્યાંગાત્સમાવિરભવત્કિલ

દેવીમાં જન્મ, મૃત્યુ, વૃદ્ધાપન અને એ પ્રકારની વસ્તુઓ નથી; એ ભવની શરીરમાંથી જન્મેલી ભવાણી છે.

યસ્યા વાચો નિવર્તન્તે મનસા ચેંદ્રિયૈઃ સહ સા ભર્તુર્વપુષો ભાગાજ્જાતેવ સમદૃશ્યત

મન, ઇન્દ્રિયો અને વચન, બધું દેવી સુધી પહોંચી શકતું નથી; એ પોતાના પતિના શરીરનો ભાગ લઈને જન્મેલી દેખાઈ.

યા સા જગદિદં કૃત્સ્નં મહિમ્ના વ્યાપ્ય તિષ્ઠતિ શરીરિણીવ સ દેવી વિચિત્રં સમલક્ષ્યત

દેવી પોતાની મહિમાથી આખા જગતને વ્યાપી રહી છે; એ શરીરધારી રૂપે અનેક અદભૂત રૂપોમાં દેખાઈ.

સર્વં જગદિદં ચૈષા સંમોહયતિ માયયા ઈશ્વરાત્સૈવ જાતાભૂદજાતા પરમાર્થતઃ

દેવી પોતાની માયાથી આખા જગતને ભ્રમમાં પાડી દે છે; ભગવાનમાંથી જન્મેલી હોવા છતાં, સાચે તો એ અજન્મા છે.