શિવપુરાણમ્

તીવ્રેણ તપસા તસ્ય યુક્તસ્ય પરમેષ્ઠિનઃ અચિરેણૈવ કાલેન પિતા સંપ્રતુતોષ હ

પરમેશ્વર તીવ્ર તપમાં લીન હતા, તેથી થોડા જ સમયમાં તેમના પિતા ખૂબ પ્રસન્ન થયા.

તતઃ કેનચિદંશેન મૂર્તિમાવિશ્ય કામપિ અર્ધનારીશ્વરો ભૂત્વા યયૌ દેવસ્સ્વયં હરઃ

પછી, એક ભાગથી કોઈ રૂપમાં પ્રવેશ કરીને, ભગવાન હરાએ પોતે અર્ધનારીશ્વર રૂપ ધારણ કર્યું.

તં દૃષ્ટ્વા પરમં દેવં તમસઃ પરમવ્યયમ્ અદ્વિતીયમનિર્દેશ્યમદૃશ્યમકૃતાત્મભિઃ

એ પરમ દેવને જોઈ, જે અંધકારથી પર અને અવિનાશી છે, જે બીજા કોઈથી નથી, વર્ણનથી પર છે, અને અજ્ઞાત સ્વરૂપવાળાઓ માટે અદૃશ્ય છે.

સર્વલોકવિધાતારં સર્વલોકેશ્વરેશ્વરમ્ સર્વલોકવિધાયિન્યા શક્ત્યા પરમયા યુતમ્

જે સર્વ જગતના સર્જક છે, સર્વ જગતના ઈશ્વરોના ઈશ્વર છે, અને સર્વ સર્જનને ચલાવતી પરમ શક્તિ સાથે એકતામાં છે.

અપ્રતર્ક્યમનાભાસમમેયમજરં ધ્રુવમ્ અચલં નિર્ગુણં શાંતમનંતમહિમાસ્પદમ્

જે સમજથી પર છે, દેખાવથી રહિત છે, માપી શકાય તેમ નથી, વયથી પર છે, સદા સ્થિર છે, ગુણથી રહિત છે, શાંત છે, અને અનંત મહિમાનું સ્થાન છે.

સર્વગં સર્વદં સર્વસદસદ્વ્યક્તિવર્જિતમ્ સર્વોપમાનનિર્મુક્તં શરણ્યં શાશ્વતં શિવમ્

જે સર્વત્ર વ્યાપક છે, સર્વને આપે છે, સર્વ સત્વ-અસત્વના રૂપોથી મુક્ત છે, સર્વ ઉપમાથી પર છે, શરણમાં લેવા યોગ્ય છે, શાશ્વત છે, અને કલ્યાણરૂપ છે.

પ્રણમ્ય દંડવદ્બ્રહ્મા સમુત્થાય કૃતાંજલિઃ શ્રદ્ધાવિનયસંપન્નૈઃ શ્રાવ્યૈઃ સંસ્કરસંયુતૈઃ

બ્રહ્માએ દંડવત પ્રણામ કરીને, ઊભા રહીને હાથ જોડ્યા, શ્રદ્ધા અને વિનયથી ભરેલા, સાંભળવા યોગ્ય અને સંસ્કારયુક્ત શબ્દોથી...

યથાર્થયુક્તસર્વાર્થૈર્વેદાર્થપરિબૃંહિતૈઃ તુષ્ટાવ દેવં દેવીં ચ સૂક્તૈઃ સૂક્ષ્માર્થગોચરૈઃ

સત્ય અર્થવાળા, સર્વ અર્થથી ભરપૂર, વેદના સારથી સમૃદ્ધ, અને સૂક્ષ્મ અર્થવાળી સ્તુતિઓથી દેવ અને દેવીની સ્તુતિ કરી.

જય દેવ મહાદેવ જયેશ્વર મહેશ્વર જય સર્વગુણ શ્રેષ્ઠ જય સર્વસુરાધિપ

જય હો ભગવાન, મહાદેવ! જય હો ઈશ્વર, મહેશ્વર! જય હો સર્વ ગુણોમાં શ્રેષ્ઠ! જય હો સર્વ દેવોના અધિપતિ!

જય પ્રકૃતિ કલ્યાણિ જય પ્રકૃતિનાયિકે જય પ્રકૃતિદૂરે ત્વં જય પ્રકૃતિસુન્દરિ

જય હો કલ્યાણરૂપ પ્રકૃતિ! જય હો પ્રકૃતિની નેત્રી! જય હો પ્રકૃતિથી પર! જય હો પ્રકૃતિમાં સુંદર!

જયામોઘમહામાય જયામોઘ મનોરથ જયામોઘમહાલીલ જયામોઘમહાબલ

જય હો અવિનાશી મહામાયા! જય હો અવિનાશી મનના ઈચ્છા પૂરી કરનાર! જય હો અવિનાશી મહા લીલા! જય હો અવિનાશી મહા બલ!

જય વિશ્વજગન્માતર્જય વિશ્વજગન્મયે જય વિશ્વજગદ્ધાત્રિ જય વિશ્વજગત્સખિ

જય હો વિશ્વની માતા! જય હો વિશ્વરૂપ! જય હો વિશ્વને ધારણ કરનાર! જય હો વિશ્વની સખી!

જય શાશ્વતિકૈશ્વર્યે જય શાશ્વતિકાલય જય શાશ્વતિકાકાર જય શાશ્વતિકાનુગ

જય હો શાશ્વત ઐશ્વર્યવાળી! જય હો શાશ્વત કાળ! જય હો શાશ્વત રૂપ! જય હો શાશ્વત અનુગામી!

જયાત્મત્રયનિર્માત્રિ જયાત્મત્રયપાલિનિ જયાત્મત્રયસંહર્ત્રિ જયાત્મત્રયનાયિકે

જય હો આત્મા ત્રયની સર્જક! જય હો આત્મા ત્રયની રક્ષા કરનાર! જય હો આત્મા ત્રયનો સંહાર કરનાર! જય હો આત્મા ત્રયની નેત્રી!

જયાવલોકનાયત્તજગત્કારણબૃંહણ જયોપેક્ષાકટાક્ષોત્થહુતભુગ્ભુક્તભૌતિક

જય હો, તારા દૃષ્ટિથી જગતના કારણને વિસ્તૃત કરનાર! જય હો, તારી અવગણનાની નજરથી તત્વોને ભસ્મ કરતી અગ્નિ ઉત્પન્ન કરનાર!

જય દેવાદ્યવિજ્ઞેયે સ્વાત્મસૂક્ષ્મદૃશોજ્જ્વલે જય સ્થૂલાત્મશક્ત્યેશેજય વ્યાપ્તચરાચરે

જય હો, દેવો પણ જાણી ન શકે એવા, તારા સ્વરૂપની સૂક્ષ્મ ઝાંખીથી તેજસ્વી! જય હો, સ્થૂળ આત્માની શક્તિના સ્વામી, ચાલતા અને સ્થિર બધામાં વ્યાપી!

જય નામૈકવિન્યસ્તવિશ્વતત્ત્વસમુચ્ચય જયાસુરશિરોનિષ્ઠશ્રેષ્ઠાનુગકદંબક

જય હો, એક જ નામમાં સમગ્ર વિશ્વના તત્વો એકત્ર થયેલા! જય હો, અસુરોના શીરે આરામ કરતા શ્રેષ્ઠ અને તેમના અનુયાયીઓના નેતા!

જયોપાશ્રિતસંરક્ષાસંવિધાનપટીયસિ જયોન્મૂલિતસંસારવિષવૃક્ષાંકુરોદ્ગમે

જય હો, આશ્રય લેનારા માટે રક્ષણ અને વ્યવસ્થા કરવામાં સૌથી કુશળ! જય હો, સંસારના ઝેરી વૃક્ષનો અંકુર તારા દ્વારા ઉખડાઈ જાય છે!

જય પ્રાદેશિકૈશ્વર્યવીર્યશૌર્યવિજૃંભણ જય વિશ્વબહિર્ભૂત નિરસ્તપરવૈભવ

જય હો, પ્રદેશના રાજાઓની શક્તિ, પરાક્રમ અને શૌર્ય તું પ્રગટ કરે છે! જય હો, વિશ્વની બહાર રહેલા, અન્ય બધાં વૈભવ ત્યજી દીધેલા!

જય પ્રણીતપઞ્ચાર્થપ્રયોગપરમામૃત જય પઞ્ચાર્થવિજ્ઞાનસુધાસ્તોત્રસ્વરૂપિણિ

જય હો, પાંચ તત્વના અર્થના અનુસંધાનનું સર્વોચ્ચ અમૃત! જય હો, પાંચ અર્થના જ્ઞાનની અમૃતમય સ્તુતિનું સ્વરૂપ!

જયતિ ઘોરસંસારમહારોગભિષગ્વર જયાનાદિમલાજ્ઞાનતમઃપટલચંદ્રિકે

જય હો, ભયાનક સંસારના મહા રોગ માટે શ્રેષ્ઠ વૈદ્ય! જય હો, પ્રાચીન અશુદ્ધિ અને અજ્ઞાનના અંધકારને દૂર કરતી ચાંદની!

જય ત્રિપુરકાલાગ્ને જય ત્રિપુરભૈરવિ જય ત્રિગુણનિર્મુક્તે જય ત્રિગુણમર્દિનિ

જય હો, ત્રણપુર અને ત્રણ સમયના અગ્નિ! જય હો, ત્રિપુરભૈરવી! જય હો, ત્રણ ગુણથી મુક્ત! જય હો, ત્રણ ગુણને નષ્ટ કરનાર!

જય પ્રથમસર્વજ્ઞ જય સર્વપ્રબોધિક જય પ્રચુરદિવ્યાંગ જય પ્રાર્થિતદાયિનિ

જય હો, સૌ પ્રથમ સર્વજ્ઞ! જય હો, બધાને જાગૃત કરનાર! જય હો, અનેક દૈવી અંગોથી શોભિત! જય હો, ઇચ્છિત વસ્તુ આપનાર!

ક્વ દેવ તે પરં ધામ ક્વ ચ તુચ્છં ચ નો વચઃ તથાપિ ભગવન્ ભક્ત્યા પ્રલપંતં ક્ષમસ્વ મામ્

ક્યાં છે, દેવ, તુંનું પરમ ધામ અને ક્યાં છે મારી નિરર્થક વાતો? છતાં, ભગવાન, ભક્તિથી બોલી રહેલા મને માફ કરજે.

વિજ્ઞાપ્યૈવંવિધૈઃ સૂક્તૈર્વિશ્વકર્મા ચતુર્મુખઃ નમશ્ચકાર રુદ્રાય રદ્રાણ્યૈ ચ મુહુર્મુહુઃ

આ રીતે ઉત્તમ શબ્દોથી સંબોધિત થઈ, ચતુરમુખ વિશ્વકર્માએ વારંવાર રુદ્ર અને રુદ્રાણીને નમન કર્યું.

ઇદં સ્તોત્રવરં પુણ્યં બ્રહ્મણા સમુદીરિતમ્ અર્ધનારીશ્વરં નામ શિવયોર્હર્ષવર્ધનમ્

આ ઉત્તમ અને પવિત્ર સ્તુતિ, બ્રહ્માએ ઉચ્ચારેલી, અર્ધનારીશ્વર નામે ઓળખાય છે અને શિવ તથા પાર્વતીને આનંદ આપે છે.

ય ઇદં કીર્તયેદ્ભક્ત્યા યસ્ય કસ્યાપિ શિક્ષયા સ તત્ફલમવાપ્નોતિ શિવયોઃ પ્રીતિકારણાત્

જે કોઈ ભક્તિથી આ સ્તુતિનું પઠન કરે છે અથવા કોઈને શીખવે છે, તે શિવ અને પાર્વતીને પ્રસન્ન કરીને તેનું ફળ પામે છે.

સકલભુવનભૂતભાવનાભ્યાં જનનવિનાશવિહીનવિગ્રહાભ્યામ્ નરવરયુવતીવપુર્ધરાભ્યાં સતતમહં પ્રણતોસ્મિ શંકરાભ્યામ્

સંપૂર્ણ ભૂવનો અને જીવોની રચના અને સંભાળ કરનાર, જન્મ અને વિનાશથી રહિત, શ્રેષ્ઠ પુરુષ અને સ્ત્રીના રૂપ ધારણ કરનાર બે શંકર સ્વરૂપોને હું હંમેશા નમન કરું છું.

અથ દેવો મહાદેવો મહાજલદનાદયા વાચા મધુરગંભીરશિવદશ્લક્ષ્ણવર્ણયા

પછી મહાદેવ, મહા વાદળના ગુંજન જેવી અવાજથી, મીઠી, ઊંડા, શુભ અને દોષરહિત શબ્દોમાં બોલ્યા.