શિવપુરાણમ્

યે ત્વિમે મનસા સૃષ્ટા મહાત્માનો મહાબલાઃ ચરિષ્યંતિ મયા સાર્ધં સર્વ એવ હિ યાજ્ઞિકાઃ

પણ જે મેં મનથી સર્જ્યા છે, એ મહાન આત્મા અને મહા બળ ધરાવે છે; બધા મારા સાથે યજ્ઞમાં જોડાશે.

ઇત્યુક્ત્વા વિશ્વકર્માણં વિશ્વભૂતેશ્વરો હરઃ સહ રુદ્રૈઃ પ્રજાસર્ગાન્નિવૃત્તાત્મા વ્યતિષ્ઠત

આ રીતે કહી, હરા સર્વ જીવોના સ્વામી, રુદ્રો સાથે પ્રજાસર્જનથી દૂર રહીને અલગ ઊભા રહ્યા.

તતઃ પ્રભૃતિ દેવો ઽસૌ ન પ્રસૂતે પ્રજાઃ શુભાઃ ઊર્ધ્વરેતાઃ સ્થિતઃ સ્થાણુર્યાવદાભૂતસંપ્લવમ્

તે સમયથી એ દેવ શુભ પ્રજાઓ સર્જતા નથી; ઊર્ધ્વરેત, સ્થિર રહી, જીવોના વિલય સુધી એમ જ રહે છે.

યદા પુનઃ પ્રજાઃ સૃષ્ટા ન વ્યવર્ધન્ત વેધસઃ તદા મૈથુનજાં સૃષ્ટિં બ્રહ્મા કર્તુમમન્યત

જ્યારે સર્જનહાર દ્વારા સર્જાયેલી પ્રજાઓ વધતી ન હતી, ત્યારે બ્રહ્માએ મિલનથી સર્જન કરવાનો વિચાર કર્યો.

ન નિર્ગતં પુરા યસ્માન્નારીણાં કુલમીશ્વરાત્ તેન મૈથુનજાં સૃષ્ટિં ન શશાક પિતામહઃ

પહેલાં ઈશ્વરથી સ્ત્રીઓની જાત બહાર આવી નહોતી, તેથી પિતામહે મિલનથી સર્જન કરી શક્યા નહીં.

તતસ્સ વિદધે બુદ્ધિમર્થનિશ્ચયગામિનીમ્ પ્રજાનમેવ વૃદ્ધ્યર્થં પ્રષ્ટવ્યઃ પરમેશ્વર

પછી તેણે મનમાં નિશ્ચય કર્યો કે પ્રજાઓની વૃદ્ધિ માટે પરમેશ્વરને પૂછવું જોઈએ.

પ્રસાદેન વિના તસ્ય ન વર્ધેરન્નિમાઃ પ્રજાઃ એવં સંચિન્ત્ય વિશ્વાત્મા તપઃ કર્તું પ્રચક્રમે

તેની કૃપા વિના આ પ્રજાઓ વધે નહીં; એવું વિચારીને વિશ્વાત્માએ તપ કરવાનું શરૂ કર્યું.

તદાદ્યા પરમા શક્તિરનંતા લોકભાવિની આદ્યા સૂક્ષ્મતરા શુદ્ધા ભાવગમ્યા મનોહરા

ત્યારે, આદિ અને સર્વોચ્ચ શક્તિ, અનંત, જગતની સર્જક, સૌથી સૂક્ષ્મ, શુદ્ધ, હૃદયથી અનુભવી શકાય તેવી અને મનને મોહી લે તેવી છે.

નિર્ગુણા નિષ્પ્રપઞ્ચા ચ નિષ્કલા નિરુપપ્લવા નિરંતરતરા નિત્યા નિત્યમીશ્વરપાર્શ્વગા

એ ગુણથી રહિત, સર્વ પ્રપંચથી પર, અવિભાજ્ય, અવિચલ, આકાશથી પણ વધુ વ્યાપક, શાશ્વત અને હંમેશા ભગવાનની બાજુમાં રહે છે.

તયા પરમયા શક્ત્યા ભગવંતં ત્રિયમ્બકમ્ સંચિન્ત્ય હૃદયે બ્રહ્મા તતાપ પરમં તપઃ

એ સર્વોચ્ચ શક્તિ સાથે, બ્રહ્માએ પોતાના હૃદયમાં ત્રણ આંખવાળા ભગવાનનું ધ્યાન કરીને સર્વોત્તમ તપ કર્યું.

તીવ્રેણ તપસા તસ્ય યુક્તસ્ય પરમેષ્ઠિનઃ અચિરેણૈવ કાલેન પિતા સંપ્રતુતોષ હ

પરમેશ્વર તીવ્ર તપમાં લીન હતા, તેથી થોડા જ સમયમાં તેમના પિતા ખૂબ પ્રસન્ન થયા.

તતઃ કેનચિદંશેન મૂર્તિમાવિશ્ય કામપિ અર્ધનારીશ્વરો ભૂત્વા યયૌ દેવસ્સ્વયં હરઃ

પછી, એક ભાગથી કોઈ રૂપમાં પ્રવેશ કરીને, ભગવાન હરાએ પોતે અર્ધનારીશ્વર રૂપ ધારણ કર્યું.

તં દૃષ્ટ્વા પરમં દેવં તમસઃ પરમવ્યયમ્ અદ્વિતીયમનિર્દેશ્યમદૃશ્યમકૃતાત્મભિઃ

એ પરમ દેવને જોઈ, જે અંધકારથી પર અને અવિનાશી છે, જે બીજા કોઈથી નથી, વર્ણનથી પર છે, અને અજ્ઞાત સ્વરૂપવાળાઓ માટે અદૃશ્ય છે.

સર્વલોકવિધાતારં સર્વલોકેશ્વરેશ્વરમ્ સર્વલોકવિધાયિન્યા શક્ત્યા પરમયા યુતમ્

જે સર્વ જગતના સર્જક છે, સર્વ જગતના ઈશ્વરોના ઈશ્વર છે, અને સર્વ સર્જનને ચલાવતી પરમ શક્તિ સાથે એકતામાં છે.

અપ્રતર્ક્યમનાભાસમમેયમજરં ધ્રુવમ્ અચલં નિર્ગુણં શાંતમનંતમહિમાસ્પદમ્

જે સમજથી પર છે, દેખાવથી રહિત છે, માપી શકાય તેમ નથી, વયથી પર છે, સદા સ્થિર છે, ગુણથી રહિત છે, શાંત છે, અને અનંત મહિમાનું સ્થાન છે.

સર્વગં સર્વદં સર્વસદસદ્વ્યક્તિવર્જિતમ્ સર્વોપમાનનિર્મુક્તં શરણ્યં શાશ્વતં શિવમ્

જે સર્વત્ર વ્યાપક છે, સર્વને આપે છે, સર્વ સત્વ-અસત્વના રૂપોથી મુક્ત છે, સર્વ ઉપમાથી પર છે, શરણમાં લેવા યોગ્ય છે, શાશ્વત છે, અને કલ્યાણરૂપ છે.

પ્રણમ્ય દંડવદ્બ્રહ્મા સમુત્થાય કૃતાંજલિઃ શ્રદ્ધાવિનયસંપન્નૈઃ શ્રાવ્યૈઃ સંસ્કરસંયુતૈઃ

બ્રહ્માએ દંડવત પ્રણામ કરીને, ઊભા રહીને હાથ જોડ્યા, શ્રદ્ધા અને વિનયથી ભરેલા, સાંભળવા યોગ્ય અને સંસ્કારયુક્ત શબ્દોથી...

યથાર્થયુક્તસર્વાર્થૈર્વેદાર્થપરિબૃંહિતૈઃ તુષ્ટાવ દેવં દેવીં ચ સૂક્તૈઃ સૂક્ષ્માર્થગોચરૈઃ

સત્ય અર્થવાળા, સર્વ અર્થથી ભરપૂર, વેદના સારથી સમૃદ્ધ, અને સૂક્ષ્મ અર્થવાળી સ્તુતિઓથી દેવ અને દેવીની સ્તુતિ કરી.

જય દેવ મહાદેવ જયેશ્વર મહેશ્વર જય સર્વગુણ શ્રેષ્ઠ જય સર્વસુરાધિપ

જય હો ભગવાન, મહાદેવ! જય હો ઈશ્વર, મહેશ્વર! જય હો સર્વ ગુણોમાં શ્રેષ્ઠ! જય હો સર્વ દેવોના અધિપતિ!

જય પ્રકૃતિ કલ્યાણિ જય પ્રકૃતિનાયિકે જય પ્રકૃતિદૂરે ત્વં જય પ્રકૃતિસુન્દરિ

જય હો કલ્યાણરૂપ પ્રકૃતિ! જય હો પ્રકૃતિની નેત્રી! જય હો પ્રકૃતિથી પર! જય હો પ્રકૃતિમાં સુંદર!

જયામોઘમહામાય જયામોઘ મનોરથ જયામોઘમહાલીલ જયામોઘમહાબલ

જય હો અવિનાશી મહામાયા! જય હો અવિનાશી મનના ઈચ્છા પૂરી કરનાર! જય હો અવિનાશી મહા લીલા! જય હો અવિનાશી મહા બલ!

જય વિશ્વજગન્માતર્જય વિશ્વજગન્મયે જય વિશ્વજગદ્ધાત્રિ જય વિશ્વજગત્સખિ

જય હો વિશ્વની માતા! જય હો વિશ્વરૂપ! જય હો વિશ્વને ધારણ કરનાર! જય હો વિશ્વની સખી!

જય શાશ્વતિકૈશ્વર્યે જય શાશ્વતિકાલય જય શાશ્વતિકાકાર જય શાશ્વતિકાનુગ

જય હો શાશ્વત ઐશ્વર્યવાળી! જય હો શાશ્વત કાળ! જય હો શાશ્વત રૂપ! જય હો શાશ્વત અનુગામી!

જયાત્મત્રયનિર્માત્રિ જયાત્મત્રયપાલિનિ જયાત્મત્રયસંહર્ત્રિ જયાત્મત્રયનાયિકે

જય હો આત્મા ત્રયની સર્જક! જય હો આત્મા ત્રયની રક્ષા કરનાર! જય હો આત્મા ત્રયનો સંહાર કરનાર! જય હો આત્મા ત્રયની નેત્રી!

જયાવલોકનાયત્તજગત્કારણબૃંહણ જયોપેક્ષાકટાક્ષોત્થહુતભુગ્ભુક્તભૌતિક

જય હો, તારા દૃષ્ટિથી જગતના કારણને વિસ્તૃત કરનાર! જય હો, તારી અવગણનાની નજરથી તત્વોને ભસ્મ કરતી અગ્નિ ઉત્પન્ન કરનાર!

જય દેવાદ્યવિજ્ઞેયે સ્વાત્મસૂક્ષ્મદૃશોજ્જ્વલે જય સ્થૂલાત્મશક્ત્યેશેજય વ્યાપ્તચરાચરે

જય હો, દેવો પણ જાણી ન શકે એવા, તારા સ્વરૂપની સૂક્ષ્મ ઝાંખીથી તેજસ્વી! જય હો, સ્થૂળ આત્માની શક્તિના સ્વામી, ચાલતા અને સ્થિર બધામાં વ્યાપી!

જય નામૈકવિન્યસ્તવિશ્વતત્ત્વસમુચ્ચય જયાસુરશિરોનિષ્ઠશ્રેષ્ઠાનુગકદંબક

જય હો, એક જ નામમાં સમગ્ર વિશ્વના તત્વો એકત્ર થયેલા! જય હો, અસુરોના શીરે આરામ કરતા શ્રેષ્ઠ અને તેમના અનુયાયીઓના નેતા!

જયોપાશ્રિતસંરક્ષાસંવિધાનપટીયસિ જયોન્મૂલિતસંસારવિષવૃક્ષાંકુરોદ્ગમે

જય હો, આશ્રય લેનારા માટે રક્ષણ અને વ્યવસ્થા કરવામાં સૌથી કુશળ! જય હો, સંસારના ઝેરી વૃક્ષનો અંકુર તારા દ્વારા ઉખડાઈ જાય છે!

જય પ્રાદેશિકૈશ્વર્યવીર્યશૌર્યવિજૃંભણ જય વિશ્વબહિર્ભૂત નિરસ્તપરવૈભવ

જય હો, પ્રદેશના રાજાઓની શક્તિ, પરાક્રમ અને શૌર્ય તું પ્રગટ કરે છે! જય હો, વિશ્વની બહાર રહેલા, અન્ય બધાં વૈભવ ત્યજી દીધેલા!