શિવપુરાણમ્

ક્ષીરાર્ણવાલયે શુભ્રે વિમાને સૂર્યસંનિભે હેમરત્નાન્વિતે દિવ્યે મનસા તેન નિર્મિતે

ક્ષીરસાગરના શુદ્ધ અને દિવ્ય નિવાસમાં, સૂર્ય જેવું તેજસ્વી અને સોનાં-મણિથી શોભાયમાન એવા વિમાનમાં, જે મનથી રચાયેલું હતું.

અનંતભોગશય્યાયાં શયાનં પંકજેક્ષણમ્ ચતુર્ભુજમુદારાંગં સર્વાભરણભૂષિતમ્

અનંત સર્પના શય્યામાં વિરાજમાન, કમળ જેવી આંખો ધરાવતો, ચાર હાથવાળો, ઉદાર શરીરવાળો, સર્વે આભૂષણોથી સજ્જ.

શંખચક્રધરં સૌમ્યં ચન્દ્રબિંબસમાનનમ્ શ્રીવત્સવક્ષસં દેવં પ્રસન્નમધુરસ્મિતમ્

શંખ અને ચક્ર ધારણ કરતો, સૌમ્ય સ્વભાવવાળો, ચાંદણી જેવું ચહેરું ધરાવતો, છાતી પર શ્રીવત્સનો ચિહ્ન, દેવતા મધુર અને પ્રસન્ન સ્મિત સાથે.

ધરામૃદુકરાંભોજસ્પર્શરક્તપદાંબુજમ્ ક્ષીરાર્ણવામૃતમિવ શયાનં યોગનિદ્રયા

પૃથ્વીના કોમળ કમળ જેવા હાથના સ્પર્શથી પગ લાલ થયેલા, દુધના સમુદ્રના અમૃત પર શયન કરતો, યોગનીદ્રામાં વિરાજમાન.

તમસા કાલરુદ્રાખ્યં રજસા કનકાંડજમ્ સત્ત્વેન સર્વગં વિષ્ણું નિર્ગુણત્વે મહેશ્વરમ્

અંધકારથી કાળરુદ્ર કહેવાય છે, રજસથી સોનાથી જન્મેલો, સત્ત્વથી સર્વત્ર વ્યાપક વિષ્ણુ, અને ગુણાતીતમાં મહેશ્વર છે.

તં દૃષ્ટ્વા પુરુષં બ્રહ્મા પ્રગલ્ભમિદમબ્રવીત્ ગ્રસામિ ત્વામહં વિષ્ણો ત્વમાત્માનં યથા પુરા

તે પુરુષને જોઈને બ્રહ્માએ નિડરતાપૂર્વક કહ્યું: 'હું તને ગ્રહણ કરી લઉં છું, વિષ્ણુ, જેમ તું પહેલાં પોતાને સમેટી લીધો હતો.'

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા પ્રતિબુદ્ધ્ય પિતામહમ્ ઉદૈક્ષત મહાબાહુસ્સ્મિતમીષચ્ચકાર ચ

તેના બોલ સાંભળીને, મહાબાહુ વિષ્ણુ જાગી, પિતામહને નિહાળ્યા અને હળવું સ્મિત આપ્યું.

તસ્મિન્નવસરે વિષ્ણુર્ગ્રસ્તસ્તેન મહાત્મના સૃષ્ટશ્ચ બ્રહ્મણા સદ્યો ભ્રુવોર્મધ્યાદયત્નતઃ

તે સમયે, વિષ્ણુને મહાત્માએ ગ્રહણ કર્યો, અને બ્રહ્માએ તરત જ ભ્રૂમધ્યમાંથી સહજ રીતે ફરીથી સર્જ્યા.

તસ્મિન્નવસરે સાક્ષાદ્ભગવાનિન્દુભૂષણઃ શક્તિં તયોરપિ દ્રષ્ટુમરૂપો રૂપમાસ્થિતઃ

તે સમયે, ભગવાન, ચાંદ્રભૂષણથી શોભિત, બંનેને જોવા માટે સ્વરૂપ ધારણ કર્યું, છતાં તેમનું સાચું સ્વરૂપ સ્વરૂપથી પર છે.

પ્રસાદમતુલં કર્તું પુરા દત્તવરસ્તયોઃ આગચ્છત્તત્ર યત્રેમૌ બ્રહ્મનારાયણૌ સ્થિતૌ

અતુલ્ય કૃપા આપવા માટે, જે પહેલાં વરદાન આપ્યા હતા, તે ત્યાં આવ્યા જ્યાં બ્રહ્મા અને નારાયણ ઊભા હતા.

અથ તુષ્ટુવતુર્દેવં પ્રીતૌ ભીતૌ ચ કૌતુકાત્ પ્રણેમતુશ્ચ બહુશો બહુમાનેન દૂરતઃ

પછી, આનંદિત અને ભયભીત થઈ, curiosityથી, તેમણે ભગવાનની સ્તુતિ કરી, અને બહુ માનથી, દૂરથી વારંવાર નમન કર્યું.

ભવોપિ ભગવાનેતાવનુગૃહ્ય પિનાકધૃક્ સાદરં પશ્યતોરેવ તયોરંતરધીયત

ભવ, પિનાકધારી ભગવાન, સૌમ્ય દૃષ્ટિથી તેમને અનુકૂળતા આપી, અને બંને જોતા હતા ત્યારે, અદૃશ્ય થઈ ગયા.

પ્રતિકલ્પં પ્રવક્ષ્યામિ રુદ્રાવિર્ભાવકારણમ્ યતો વિચ્છિન્નસંતાના બ્રહ્મસૃષ્ટિઃ પ્રવર્તતે

હું દરેક કલ્પમાં રુદ્રના અવતરણનું કારણ કહું છું, જેના દ્વારા બ્રહ્માની સર્જનશક્તિ તૂટેલી કડી પછી ફરી શરૂ થાય છે.

કલ્પેકલ્પે પ્રજાઃ સૃષ્ટ્વા બ્રહ્મા બ્રહ્માંડસંભવઃ અવૃદ્ધિહેતોર્ભૂતાનાં મુમોહ ભૃશદુઃખિતઃ

દરેક કલ્પમાં, બ્રહ્માએ પ્રજાઓ સર્જી, બ્રહ્માંડમાંથી જન્મેલો, તેમની વૃદ્ધિ ન થવાથી ખૂબ દુઃખી અને મૂંઝાયો.

તસ્ય દુઃખપ્રશાંત્યર્થં પ્રજાનાં ચ વિવૃદ્ધયે તત્તત્કલ્પેષુ કાલાત્મા રુદ્રો રુદ્રગણાધિપઃ

તેના દુઃખ દૂર કરવા અને પ્રજાની વૃદ્ધિ માટે, દરેક કલ્પમાં, કાળરૂપે રુદ્ર, રુદ્રગણોના અધિપતિ, અવતરી છે.

નિર્દિષ્ટઃ પમમેશેન મહેશો નીલલોહિતઃ પુત્રો ભૂત્વાનુગૃહ્ણાતિ બ્રહ્માણં બ્રહ્મણોનુજઃ

પરમેશ્વર દ્વારા નિર્ધારિત, મહેશ્વર, નીલ અને લાલ રંગવાળો, બ્રહ્માનો પુત્ર બની, જન્મે નાના હોવા છતાં, બ્રહ્માને અનુકૂળતા આપે છે.

સ એવ ભગવાનીશસ્તેજોરાશિરનામયઃ અનાદિનિધનોધાતા ભૂતસંકોચકો વિભુઃ

એ જ ભગવાન, ઈશ્વર, તેજસ્વી, નિરોગી, અનાદિ-અનંત, સર્વે જીવોને સંકોચિત કરનાર મહાન છે.

પરમૈશ્વર્યસંયુક્તઃ પરમેશ્વરભાવિતઃ તચ્છક્ત્યાધિષ્ઠિતશ્શશ્વત્તચ્ચિહ્નૈરપિ ચિહ્નિતઃ

પરમ ઈશ્વરત્વથી યુક્ત, પરમેશ્વરભાવમાં સ્થિત, પોતાની શક્તિથી સંચાલિત, સદાય એ ચિહ્નોથી ઓળખાય છે.

તન્નામનામા તદ્રૂપસ્તત્કાર્યકરણક્ષમઃ તત્તુલ્યવ્યવહારશ્ચ તદાજ્ઞાપરિપાલકઃ

તેનું નામ નામથી પર છે, તેનો રૂપ એ જ છે, તે એ કાર્ય કરવા સક્ષમ છે, એ જ રીતે વર્તે છે, અને એ જ આજ્ઞાનું પાલન કરે છે.

સહસ્રાદિત્યસંકાશશ્ચન્દ્રાવયવભૂષણઃ ભુજંગહારકેયૂરવલયો મુંજમેખલઃ

એ thousand સૂર્ય જેવી તેજસ્વી, ચાંદનીના અંશથી શોભિત, સાપના હાર, હાથમાં કડાં અને મંજ ઘાસની કમરપટ્ટી પહેરેલી હતી.

જલંધરવિરિંચેન્દ્રકપાલશકલોજ્જ્વલઃ ગઙ્ગાતુંગતરંગાર્ધપિંગલાનનમૂર્ધજઃ

જલંદર, બ્રહ્મા અને ઇન્દ્રના ખોપરીના ટુકડાઓથી તેજસ્વી, ગંગાની ઉંચી લહેરોથી અડધી ભીંજાયેલી, પિંગળ રંગની જટાઓ હતી.

ભગ્નદંષ્ટ્રાંકુરાક્રાન્તપ્રાન્તકાન્તધરાધરઃ સવ્યશ્રવણપાર્શ્વાંતમંડલીકૃતકુણ્ડલઃ

તૂટેલી દાંતના અંકુરોથી દબાયેલા પર્વતની જેમ સુંદર, ડાબી કાન પાસે ગોળાકાર કુંડળ પહેરેલું હતું.

મહાવૃષભનિર્યાણો મહાજલદનિઃસ્વનઃ મહાનલસમપ્રખ્યો મહાબલપરાક્રમઃ

મહાન વૃષભ પર સવાર, અવાજ મહા વાદળ જેવો, મહા અગ્નિ જેવો તેજસ્વી અને અતિશય બળ અને પરાક્રમ ધરાવતો હતો.

એવં ઘોરમહારૂપો બ્રહ્મપુત્રીં મહેશ્વરઃ વિજ્ઞાનં બ્રહ્મણે દત્ત્વા સર્ગે સહકરોતિ ચ

આ રીતે ભયાનક અને મહાન રૂપમાં મહેશ્વરએ બ્રહ્માની પુત્રીને જ્ઞાન આપીને સર્જન કાર્યમાં સહાય કરી.

તસ્માદ્રુદ્રપ્રસાદેન પ્રતિકલ્પં પ્રજાપતેઃ પ્રવાહરૂપતો નિત્યા પ્રજાસૃષ્ટિઃ પ્રવર્તતે

રુદ્રની કૃપાથી દરેક કલ્પમાં પ્રજાપતિ દ્વારા સતત પ્રજાસૃષ્ટિ પ્રવાહરૂપે ચાલે છે.

કદાચિત્પ્રાર્થિતઃ સ્રષ્ટું બ્રહ્મણા નીલલોહિતઃ સ્વાત્મના સદૃશાન્ સર્વાન્ સસર્જ મનસા વિભુઃ

ક્યારેક બ્રહ્માએ સર્જન માટે વિનંતી કરતાં, નીલલોહિતે પોતાના મનથી પોતાના જેવાં સર્વ જીવો સર્જ્યા.

કપર્દિનો નિરાતંકાન્નીલગ્રીવાંસ્ત્રિલોચનાન્ જરામરણનિર્મુક્તાન્ દીપ્તશૂલવરાયુધાન્

કપર્દી, નિર્ભય, નીલગળા, ત્રિનેત્ર, વૃદ્ધ અને મૃત્યુથી મુક્ત, દીપ્ત શૂળ અને શ્રેષ્ઠ હથિયારો ધરાવતાં જીવો સર્જ્યા.

તૈસ્તુ સંચ્છાદિતં સર્વં ચતુર્દશવિધં જગત્ તાન્દૃષ્ટા વિવિધાન્રુદ્રાન્ રુદ્રમાહ પિતામહઃ

એ જીવો દ્વારા ચૌદ પ્રકારનું સમગ્ર જગત ઢંકાઈ ગયું; વિવિધ રુદ્રોને જોઈને પિતામહે રુદ્રને સંબોધન કર્યું.

નમસ્તે દેવદેવેશ માસ્રાક્ષીરીદૃશીઃ પ્રજાઃ અન્યાઃ સૃજ ત્વં ભદ્રં તે પ્રજા મૃત્યુસમન્વિતાઃ

હે દેવોના દેવ, હે લાલ આંખવાળા, તમારે અભિવાદન! બીજી પ્રજાઓ સર્જો, તમારી ભલાઈ હોય; આ પ્રજાઓ મૃત્યુ સાથે જોડાયેલી છે.