શિવપુરાણમ્
Partial text — Vidyeśvara and Vāyavīya Saṃhitās only
પુરા કદાચિદ્યોગીંદ્ર વિષ્ણુર્વિષધરાસનઃ સુષ્વાપ પરયા ભૂત્યા સ્વાનુગૈરપિ સંવૃતઃ
ક્યારેક, હે યોગીઓના સ્વામી, વિષ્ણુ, સર્પ પર શયન કરી, પરમ વૈભવમાં પોતાના સેવકો સાથે ઘેરાયેલા સુઈ રહ્યા હતા.
યદૃચ્છયા ગતસ્તત્ર બ્રહ્મા બ્રહ્મવિદાંવરઃ અપૃચ્છત્પુંડરીકાક્ષં શયનં સર્વસુન્દરમ્
ત્યાં અચાનક, બ્રહ્મા, બ્રહ્મવિદ્યા માં શ્રેષ્ઠ, આવ્યા અને કમળનયન વિષ્ણુને તેમના સુંદર શયન પર જોઈને પ્રશ્ન કર્યો.
કસ્ત્વં પુરુષવચ્છેષે દૃષ્ટ્વા મામપિ દૃપ્તવત્ ઉત્તિષ્ઠ વત્સ માં પશ્ય તવ નાથમિહાગતમ્
તુ કોણ છે, માનવ જેવો અહીં પડ્યો છે અને મને અહંકારથી જોઈ રહ્યો છે? ઉઠ, બાલક, મને જો, તારો સ્વામી અહીં આવ્યો છે.
આગતં ગુરુમારાધ્યં દૃષ્ટ્વા યો દૃપ્તવચ્ચરેત્ દ્રોહિણસ્તસ્ય મૂઢસ્ય પ્રાયશ્ચિત્તં વિધીયતે
જે કોઈ ગુરુ અને આરાધ્યને આવતાં જોઈને પણ અહંકારથી વર્તે છે, તે દ્રોહી અને મૂર્ખ છે; તેના માટે પ્રાયશ્ચિત્ત નિર્ધારિત છે.
ઇતિ શ્રુત્વા વચઃ ક્રુદ્ધો બહિઃ શાંતવદાચરત્ સ્વસ્તિ તે સ્વાગતં વત્સ તિષ્ઠ પીઠમિતો વિશ
આવાં વચન સાંભળી, ગુસ્સે છતાં બહારથી શાંત રહી બોલ્યા: 'તને શાંતિ મળે, આવકાર છે, બાલક, અહીં બેસ, આ આસન ગ્રહણ કર.'
કિમુ તે વ્યાગ્રવદ્વક્ત્રં વિભાતિ વિષમેક્ષણમ્ વત્સ વિષ્ણો મહામાનમાગતં કાલવેગતઃ
તારું ચહેરું કેમ વાઘ જેવું ભયાનક લાગે છે? તારી નજર કેમ અસમાન છે, હે વિષ્ણુ? મહાન અહંકાર તારી અંદર કાળની ગતિથી આવ્યો છે.
પિતામહશ્ચ જગતઃ પાતા ચ તવ વત્સક મત્સ્થં જગદિદં વત્સ મનુષે ત્વં હિ ચોરવત્
હે બાલક, પિતામહ જગતના સ્વામી છે અને તું જગતનો રક્ષક છે. આ જગત મારામાં વસે છે, છતાં તું મનુષ્યોમાં ચોર જેવો વર્તે છે.
મન્નાભિકમલાજ્જાતઃ પુત્રસ્ત્વં ભાષસે વૃથા એવં હિ વદતોસ્તત્ર મુગ્ધયોરજયોસ્તદા
મારા નાભિમાંથી ઉગેલા કમળમાંથી જન્મેલો તું મારો પુત્ર છે, છતાં વ્યર્થ બોલે છે. એ રીતે, એ બે મોઢા અને અજેય ત્યાં બોલી રહ્યા હતા.
અહમેવ બરો ન ત્વમહં પ્રભુરહં પ્રભુઃ પરસ્પરં હંતુકામૌ ચક્રતુઃ સમરોદ્યમમ્
'માત્ર હું મહાન છું, તું નથી; હું સ્વામી છું, તું નથી.' એમ કહી, બંને એકબીજાને મારવા યુદ્ધ માટે તયાર થયા.
યુયુધાતે ઽમરૌ વીરૌ હંસપક્ષીંદ્રવાહનૌ વૈરંચ્યા વૈષ્ણવાશ્ચૈવં મિથો યુયુધિરે તદા
એ બંને અમર વીર, હંસ અને સુપરણના વાહન પર ચઢીને લડવા લાગ્યા; એ રીતે, બ્રહ્મા અને વિષ્ણુના અનુયાયીઓ પણ પરસ્પર યુદ્ધ કરવા લાગ્યા.
તાવદ્વિમાનગતયઃ સર્વા વૈ દેવજાતયઃ દિદૃક્ષવઃ સમાજગ્મુઃ સમરં તં મહાદ્ભુતમ્
ત્યારે, બધા દેવતાઓ પોતાના વિમાનમાં બેઠા, એ અદ્ભુત યુદ્ધ જોવાની ઇચ્છાથી ત્યાં એકઠા થયા.
ક્ષિપંતઃ પુષ્પવર્ષાણિ પશ્યંતઃ સ્વૈરમંબરે સુપર્ણવાહનસ્તત્ર ક્રુદ્ધો વૈ બ્રહ્મવક્ષસિ
આકાશમાં સ્વચ્છંદપણે પુષ્પવર્ષા કરતા, ત્યાં સુપરણવાહન વિષ્ણુ બ્રહ્માના છાતી પર ગુસ્સે થયા.
મુમોચ બાણાનસહાનસ્ત્રાંશ્ચ વિવિધાન્બહૂન્ મુમોચા ઽથ વિધિઃ ક્રુદ્ધો વિષ્ણોરુરસિ દુઃસહાન્
પછી ક્રોધિત બ્રહ્માએ અનેક બાણો અને વિવિધ ભયાનક શસ્ત્રો વિષ્ણુના છાતી પર છોડ્યા.
બાણાનનલસંકાશાનસ્ત્રાંશ્ચ બહુશસ્તદા તદાશ્ચર્યમિતિ સ્પષ્ટં તયોઃ સમરગોચરમ્
તે સમયે તેણે અગ્નિ જેવાં પ્રખર બાણો અને શસ્ત્રો છોડ્યા; એમ બંનેના યુદ્ધનું દૃશ્ય અદ્ભુત હતું.