શિવપુરાણમ્

દ્વાદશાસ્યં તુ રુદ્રાક્ષં ધારયેત્કેશદેશકે આદિત્યાશ્ચૈવ તે સર્વેદ્વાદશૈવ સ્થિતાસ્તથા

બાર મુખવાળો રુદ્રાક્ષ માથા પર ધારણ કરવો જોઈએ; એમાં બારેય આદિત્ય સ્થાપિત થાય છે.

ત્રયોદશમુખો વિશ્વેદેવસ્તદ્ધારણાન્નરઃ સર્વાન્કામાનવાપ્નોતિ સૌભાગ્યં મંગલંલભેત્

તેર મુખવાળો રુદ્રાક્ષ વિશ્વદેવ છે; એને ધારણ કરવાથી મનુષ્યને સર્વ ઈચ્છાઓ, સૌભાગ્ય અને શુભતા મળે છે.

ચતુર્દશમુખો યો હિ રુદ્રાક્ષઃ પરમઃશિવઃ ધારયેન્મૂર્ધ્નિ તં ભક્ત્યાસર્વપાપં પ્રણશ્યતિ

ચૌદ મુખવાળો રુદ્રાક્ષ પરમ શિવ છે; એને ભક્તિપૂર્વક માથે ધારણ કરવાથી સર્વ પાપો નાશ પામે છે.

ઇતિરુદ્રાક્ષભેદા હિ પ્રોક્તાવૈમુખભેદતઃ

આ રીતે, મુખોની ભિન્નતા પ્રમાણે રુદ્રાક્ષના પ્રકારો કહી આપવામાં આવ્યા છે.

ભક્તિશ્રદ્ધાયુતશ્ચૈવ સર્વકામાર્થસિદ્ધયે રુદ્રાક્ષાન્ધારયેન્મંત્રૈર્દેવનાલસ્ય વર્જિતઃ

ભક્તિ અને શ્રદ્ધા સાથે, દેવતાઓ પ્રત્યે આળસ રાખ્યા વિના, મંત્રો સાથે રુદ્રાક્ષ ધારણ કરવું જોઈએ, જેથી સર્વ ઈચ્છાઓ પૂર્ણ થાય.

વિના મંત્રેણ હો ધત્તે રુદ્રાક્ષં ભુવિમાનવઃ સ યાતિ નરકં ઘોરં યાવદિન્દ્રાશ્ચતુર્દશ

જે મનુષ્ય મંત્ર વિના રુદ્રાક્ષ ધારણ કરે છે, એ ભયાનક નરકમાં જાય છે અને ચૌદ ઇન્દ્રો જેટલો સમય ત્યાં રહે છે.

રુદ્રાક્ષમાલિનંદૃષ્ટ્વા ભૂતપ્રેતપિશાચકાઃ ડાકિનીશાકિની ચૈવ યે ચાન્યે દ્રોહકારકાઃ

જે રુદ્રાક્ષ ધારણ કરેલો હોય, એને જોઈને ભૂત, પ્રેત, પિશાચ, ડાકિની, શાકિની અને અન્ય દુશ્મન આત્માઓ દૂર ભાગી જાય છે.

કૃત્રિમં ચૈવ યત્કિંચિદભિચારાદિકંચયાત્ તત્સર્વંદૂરતોયાતિદૃષ્ટ્વા શંકિતવિગ્રહમ્

કોઈપણ જાદુ-ટોણો કે કૃત્રીમ ઉપદ્રવ, રુદ્રાક્ષ ધારણ કરેલા વ્યક્તિને જોઈને, તેના સ્વરૂપથી ડરીને દૂર ભાગી જાય છે.

રુદ્રાક્ષમાલિનં દૃષ્ટ્વા શિવો વિષ્ણુઃ પ્રસીદતિ દેવીગણપતિસ્સૂર્યઃસુરાશ્ચાન્યેપિપાર્વતિ

રુદ્રાક્ષ ધારણ કરેલા મનુષ્યને જોઈને, શિવ, વિષ્ણુ, દેવી, ગણપતિ, સૂર્ય અને અન્ય દેવતાઓ, હે પાર્વતી, પ્રસન્ન થાય છે.

એવંજ્ઞાત્વાતુમાહાત્મ્યંરુદ્રાક્ષસ્યમહેશ્વરિ સમ્યગ્ધાર્યાસ્સમંત્રાશ્ચભક્ત્યાધર્મવિવૃદ્ધયે

હે મહાદેવી, જેમ રુદ્રાક્ષનું મહાત્મ્ય જાણવું, તેમ તે મંત્ર અને ભક્તિપૂર્વક યોગ્ય રીતે ધારવું જોઈએ, જેથી ધર્મમાં વૃદ્ધિ થાય.

ઇત્યુક્તંગિરિજાગ્રેહિશિવેનપરમાત્મના ભસ્મરૂદ્રાક્ષમાહાત્મ્યં ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદમ્

આ રીતે મહાદેવ પરમાત્માએ ગિરિજાને આરંભે જ ભસ્મ અને રુદ્રાક્ષનું મહાત્મ્ય કહેલું, જે ભોગ અને મોક્ષ બંને ફળ આપે છે.

શિવસ્યાતિપ્રિયૌજ્ઞેયૌ ભસ્મરુદ્રાક્ષધારિણૌ તદ્ધારણપ્રભાવદ્ધિ ભુક્તિર્મુક્તિર્ન સંશયઃ

ભસ્મ અને રુદ્રાક્ષ ધારનાર ભગવાન શિવને અત્યંત પ્રિય છે; તેને ધારવાના પ્રભાવથી નિશ્ચયે ભોગ અને મોક્ષ મળે છે.

ભસ્મરુદ્રાક્ષધારી યઃ શિવભક્તસ્સ ઉચ્યતે પઞ્ચાક્ષરજપાસક્તઃ પરિપૂર્ણશ્ચસન્મુખે

જે ભસ્મ અને રુદ્રાક્ષ ધારણ કરે છે, શિવભક્ત છે અને પંચાક્ષરી મંત્રના જાપમાં તત્પર છે, તે સંપૂર્ણ રીતે પૂર્ણ અને શુભમુખી કહેવાય છે.

વિનાભસ્મત્રિપુંડ્રેણવિનારુદ્રાક્ષમાલયા પૂજિતોપિમહાદેવોનાભીષ્ટફલદાયકઃ

ભસ્મના ત્રિપુંડ વિના અને રુદ્રાક્ષમાળ વિના—even પૂજા કરાય તો પણ—મહાદેવ ઇચ્છિત ફળ આપતા નથી.

તત્સર્વં ચ સમાખ્યાતં યત્પૃષ્ટંહિમુનીશ્વર ભસ્મરુદ્રાક્ષમાહાત્મ્યં સર્વકામસમૃદ્ધિદમ્

હે મુનિશ્રેષ્ઠ, તમે જે પૂછ્યું તે બધું કહ્યુ છે—ભસ્મ અને રુદ્રાક્ષનું મહાત્મ્ય, જે સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરે છે.

એતદ્યઃશૃણુયાન્નિત્યંમાહાત્મ્યપરમંશુભમ્ રુદ્રાક્ષભસ્મનોર્ભક્ત્યાસર્વાન્કામાનવાપ્નુયાત્

જે કોઈ ભક્તિપૂર્વક રોજ રુદ્રાક્ષ અને ભસ્મનું આ ઉત્તમ અને પવિત્ર મહાત્મ્ય સાંભળે છે, તે સર્વ કામનાઓ પ્રાપ્ત કરે છે.

ઇહ સર્વસુખં ભુક્ત્વા પુત્રપૌત્રાદિસંયુતઃ લભેત્પરત્ર સન્મોક્ષં શિવસ્યાતિપ્રિયો ભવેત્

આ જીવનમાં પુત્ર-પૌત્રાદિ સાથે સર્વ સુખ ભોગવી, પછી પરલોકમાં શ્રેષ્ઠ મોક્ષ પામે છે અને ભગવાન શિવને અત્યંત પ્રિય બને છે.

વિદ્યેશ્વરસંહિતેયં કથિતા વો મુનીશ્વરાઃ સર્વસિદ્ધિપ્રદા નિત્યંમુક્તિદા શિવશાસનાત્

હે મુનિશ્રેષ્ઠો, આ વિદ્યા-ઈશ્વર સંહિતામાંથી તમને કહેલું છે; તે શિવના આદેશથી સર્વ સિદ્ધિ અને મોક્ષ સદા આપે છે.

નમશ્શિવાય સોમાય સગણાય સસૂનવે પ્રધાનપુરુષેશાય સર્ગસ્થિત્યંતહેતવે

શિવને, સોમને, તેમના ગણો અને પુત્રો સહિત, પ્રધાન અને પુરુષના ઈશ્વર, સર્જન-સ્થિતિ-વિનાશના કારણ એવા ભગવાનને વંદન છે.

શક્તિરપ્રતિમા યસ્ય હ્યૈશ્વર્યં ચાપિ સર્વગમ્ સ્વામિત્વં ચ વિભુત્વં ચ સ્વભાવં સંપ્રચક્ષતે

જેનુ શક્તિ અપ્રતિમ છે, જેનું ઐશ્વર્ય સર્વત્ર વ્યાપેલું છે, સ્વામીપદ અને મહિમા એ જનો સ્વભાવ કહેવાય છે.

તમજં વિશ્વકર્માણં શાશ્વતં શિવમવ્યયમ્ મહાદેવં મહાત્માનં વ્રજામિ શરણં શિવમ્

જે જન્મરહિત, વિશ્વનિર્માતા, શાશ્વત, કલ્યાણરૂપ, અવિનાશી, મહાદેવ અને મહાત્મા છે, એવા શિવમાં હું શરણાગત છું.

ધર્મક્ષેત્રે મહાતીર્થે ગંગાકાલિંદિસંગમે પ્રયાગે નૈમિષારણ્યે બ્રહ્મલોકસ્ય વર્ત્મનિ

ધર્મક્ષેત્રે, મહાતીર્થ પર, ગંગા-યમુનાના સંગમ પર, પ્રયાગમાં, નૈમિષારણ્યમાં, બ્રહ્મલોકના માર્ગે—

મુનયશ્શંસિતાત્માનઃ સત્યવ્રતપરાયણાઃ મહૌજસો મહાભાગા મહાસત્રં વિતેનિરે

ત્યાં સંયમિત મનવાળા, સત્યવ્રતને પાળનારા, મહાશક્તિશાળી અને પુણ્યશાળી ઋષિઓએ મહાસત્રનું આયોજન કર્યું.

તત્ર સત્રં સમાકર્ણ્ય તેષામક્લિષ્ટકર્મણામ્ સાક્ષાત્સત્યવતીસૂનોર્વેદવ્યાસસ્ય ધીમતઃ

ત્યાં, નિષ્કલંક કર્મવાળા એ ઋષિઓના સત્રના સમાચાર સાંભળી, સત્યવતીપુત્ર વિદ્વાન વેદવ્યાસના શિષ્ય સીધા આવ્યા.

શિષ્યો મહાત્મા મેધાવી ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતઃ પઞ્ચાવયવયુક્તસ્ય વાક્યસ્ય ગુણદોષવિત્

એ મહાત્મા, બુદ્ધિશાળી શિષ્ય ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ હતા; પાંચ અંગવાળા વાક્યના ગુણદોષ જાણનારા હતા.

ઉત્તરોત્તરવક્તા ચ બ્રુવતો ઽપિ બૃહસ્પતેઃ મધુરઃ શ્રવણાનાં ચ મનોજ્ઞપદપર્વણામ્

બૃહસ્પતિ કરતાં પણ શ્રેષ્ઠ વક્તા, મીઠા અવાજવાળા, મનોહર અને રુચિજનક શબ્દો બોલનારા હતા.

કથાનાં નિપુણો વક્તા કાલવિન્નયવિત્કવિઃ આજગામ સ તં દેશં સૂતઃ પૌરાણિકોત્તમઃ

કથાઓ કહેવામાં કુશળ, સમય અને યોગ્યતા જાણનારા કવિ, પુરાણોમાં શ્રેષ્ઠ એવા સૂત એ સ્થળે આવ્યા.

તં દૃષ્ટ્વા સૂતમાયાંતં મુનયો હૃષ્ટમાનસાઃ તસ્મૈ સામ ચ પૂજાં ચ યથાવત્પ્રત્યપાદયન્

જ્યારે તેમણે તેને આવતાં જોયો, ત્યારે ઋષિઓના મન આનંદથી ભરાઈ ગયા અને તેમણે યોગ્ય રીતે તેની આદરપૂર્વક સ્વાગત અને પૂજા કરી.

પ્રતિગૃહ્ય સતાં પૂજાં મુનિભિઃ પ્રતિપાદિતામ્ ઉદ્દિષ્ટમાનસં ભેજે નિયુક્તો યુક્તમાત્મનઃ

મુનિઓએ આપેલી આદરપૂર્વકની પૂજા સ્વીકારી, તેણે મનને નિર્દેશ મુજબ લગાડી અને સંપૂર્ણ સંયમથી તે માન આપ્યું.