શિવપુરાણમ્

યથાયથાલઘુઃસ્યાદ્વૈતથાધિકફલપ્રદમ્ એકૈકતઃફલંપ્રોક્તંદશાંશૈરધિકંબુધૈઃ

મણકો જેટલો હલકો હોય, એટલું વધારે ફળ આપે છે. દરેક મણકો દસગણું ફળ આપે છે એવું જ્ઞાની લોકો કહે છે.

રુદ્રાક્ષધારણંપ્રોક્તંપાપનાશનહેતવે તસ્માચ્ચધારણીયોવૈસર્વાર્થસાધનોધ્રુવમ્

પાપ નાશ માટે રુદ્રાક્ષ ધારણ કરવું કહેવાયું છે. તેથી સર્વ કામના પૂર્ણ કરવા માટે એ નિશ્ચયે ધારણ કરવું જોઈએ.

યથાચદૃશ્યતેલોકેરુદ્રાક્ષફલદઃ શુભઃ નતથાદૃશ્યતે ઽન્યાચમાલિકાપરમેશ્વરિ

પારમેશ્વરી, રુદ્રાક્ષની માળા જગતમાં શુભ અને ફળદાયી છે, એવી બીજી કોઈ માળા જોવા મળતી નથી.

સમાઃસ્નિગ્ધાદૃઢાઃસ્થૂલાઃકંટકૈઃસંયુતાઃશુભાઃ રુદ્રાક્ષાઃકામદાદેવિભુક્તિમુક્તિપ્રદાઃ સદા

દેવી, જે રુદ્રાક્ષ મણકા ચીકણા, મજબૂત, મોટા અને કાંટાવાળા હોય, એ શુભ છે અને સદા ઇચ્છિત ફળ, ભોગ તથા મુક્તિ આપે છે.

ક્રિમિદુષ્ટંછિન્નભિન્નંકંટકૈર્હીનમેવચ વ્રણયુક્તમવૃત્તંચરુદ્રાક્ષાન્ષડ્વિવર્જયેત્

જે રુદ્રાક્ષ મણકા કીડાંથી બગડેલા, તૂટી ગયેલા, ફાટેલા, કાંટા વગરના, ઘા પડેલા કે વાંકાં હોય, એ છોડી દેવા યોગ્ય છે.

સ્વયમેવકૃતદ્વારંરુદ્રાક્ષંસ્યદિહોત્તમમ્ યત્તુપૌરુષયત્નેનકૃતંતન્મધ્યમંભવેત્

જે રુદ્રાક્ષમાં સ્વયં ભેદ હોય એ શ્રેષ્ઠ ગણાય છે. અને જે માનવી દ્વારા બનાવવામાં આવે એ મધ્યમ ગણાય છે.

રુદ્રાક્ષધારણંપ્રાપ્તંમહાપાતકનાશનમ્ રુદ્રસંખ્યાશતંધૃત્વરુદ્રરૂપોભવેન્નરઃ

રુદ્રાક્ષ ધારણ કરવાથી મોટા પાપો નાશ પામે છે. અને જો કોઈ શત મણકા પહેરે તો એ મનુષ્ય રુદ્ર સમાન રૂપ પામે છે.

એકાદશશતાનીહધૃત્વાયત્ફલમાપ્યતે તત્ફલંશક્યતેનૈવ વક્તું વર્ષશતૈરપિ

અહિ જો કોઈ અગિયારસો મણકા પહેરે તો જે ફળ મળે છે, એ ફળને તો સો વર્ષમાં પણ પૂરેપૂરું વર્ણવી શકાય તેમ નથી.

શતાર્ધેનયુતેઃ પઞ્ચશતૈર્વૈ મુકુટં મતમ્ રુદ્રાક્ષૈર્વિરચેત્સમ્યગ્ભક્તિમાન્પુરુષો વરઃ

પાંચસો પચાસ રુદ્રાક્ષ મણકાથી બનાવેલી મુગટ યોગ્ય માનવામાં આવે છે. શ્રેષ્ઠ ભક્ત એ યોગ્ય રીતે બનાવે.

ત્રિભિઃ શતૈઃ ષષ્ટિયુક્તૈસ્ત્રિરાવૃત્ત્યા તથા પુનઃ રુદ્રાક્ષૈરુપવીતં વ નિર્મીયાદ્ભક્તિતત્પરઃ

ત્રીસો સાઠ મણકા ત્રણ વખત વાળી, ભક્તિમાં તલીન ભક્તે ઉપવીત (યજ્ઞોપવિત) બનાવવું જોઈએ.

શિખાયાંચત્રયંપ્રોક્તંરુદ્રક્ષાણાં મહેશ્વરિ કર્ણયોઃ ષટ્ ચ ષટ્ચૈવવામદક્ષિણયોસ્તથા

મહેશ્વરી, શિખા માટે ત્રણ રુદ્રાક્ષ મણકા અને બંને કાન માટે છ-છ મણકા ધારણ કરવાનો વિધાન છે.

શતમેકોત્તરંકંઠેબાહ્વોર્વૈરુદ્રસંખ્યયા કૂર્પરદ્વારયોસ્તત્રમણિબંધેતથાપુનઃ

કંઠ અને બાહુઓ પર રુદ્ર સંખ્યા પ્રમાણે એકસો એક મણકા ધારણ કરવા. કોણી પાસે મણકાની સાથે રત્ન પણ બાંધવું.

ઉપવીતેત્રયંધાર્યંશિવભક્તિરતૈર્નરૈઃ શેષાનુર્વરિતાન્પઞ્ચસમ્મિતાન્ધારયેત્કટૌ

શિવભક્તિમાં તલીન મનુષ્યે ત્રણ ઉપવીત ધારણ કરવા. બાકી રહેલા પાંચ ગણ્યા મણકા કટિ પર ધારણ કરવા.

એતત્સંખ્યાધૃતાયેનરુદ્રાક્ષાઃ પરમેશ્વરિ તદ્રૂપં તુ પ્રણમ્યંહિસ્તુત્યંસર્વૈર્મહેશવત્

પારમેશ્વરી, આ રીતે ધારણ કરેલા રુદ્રાક્ષનું સર્વેને મહેશ જેવા રૂપે વંદન અને સ્તુતિ કરવી જોઈએ.

એવંભૂતંસ્થિતંધ્યાનેયદાકૃત્વાસનૈર્જનમ્ શિવેતિવ્યાહરંશ્ચૈવદૃષ્ટ્વાપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

જે મનુષ્ય યોગ્ય આસન લઈ, આવા રૂપનું ધ્યાન કરે અને 'શિવ' નામ ઉચ્ચારે, તેને પાપોથી મુક્તિ મળે છે.

શતાદિકસહસ્રસ્યવિધિરેષપ્રકીર્તિતઃ તદભાવેપ્રકારોન્યઃ શુભઃ સંપ્રોચ્યતેમયા

હજારથી વધુ રુદ્રાક્ષ ધારણ કરવાની વિધિ અહીં કહી છે; જો એ શક્ય ન હોય, તો બીજું શુભ રીત પણ હું સમજાવું છું.

શિખાયામેકરુદ્રાક્ષંશિરસાત્રિંશતંવહેત્ પઞ્ચાશચ્ચગલેદધ્યાદ્બાહ્વોઃ ષોડશષોડશ

શિખામાં એક રુદ્રાક્ષ, માથા પર ત્રીસ, ગળામાં પચાસ અને હાથ પર સોળ-સોળ રુદ્રાક્ષ ધારણ કરવી.

મણિબંધે દ્વાદશદ્વિસ્કંધે પઞ્ચશતંવહેત્ અષ્ટોત્તરશતૈર્માલ્યમુપવીતંપ્રકલ્પયેત્

મણિબાંધ પર બાર, ખભા પર બે અને પાંચસો રુદ્રાક્ષ ધારણ કરવી. એકસો આઠ રુદ્રાક્ષથી માળા અને યજ્ઞોપવિત તૈયાર કરવું.

એવંસહસ્રરુદ્રાક્ષાન્ધારયેદ્યોદૃઢવ્રતઃ તંનમંતિસુરાઃસર્વેયથારુદ્રસ્તથૈવ સઃ

જે દૃઢ વ્રતથી હજાર રુદ્રાક્ષ ધારણ કરે છે, તેને બધા દેવતાઓ પણ રુદ્રજીની જેમ વંદન કરે છે.

એકંશિખાયાંરુદ્રાક્ષંચત્વારિંશત્તુમસ્તકે દ્વાત્રિંશત્કણ્ઠદેશેતુવક્ષસ્યષ્ટોત્તરંશતમ્

શિખામાં એક, માથા પર ચાલીસ, ગળામાં બત્રીસ અને છાતી પર એકસો આઠ રુદ્રાક્ષ ધારણ કરવી.

એકૈકંકર્ણયોઃ ષટ્ષડ્બાહ્વોઃષોડશષોડશ કરયોરવિમાનેનદ્વિગુણેનમુનીશ્વર

કાનમાં એક-એક, હાથ પર છ-છ, કાંડા પર સોળ-સોળ અને હાથમાં એના બે ગણા રુદ્રાક્ષ ધારણ કરવી, હે મુનિશ્રેષ્ઠ.

સંખ્યાપ્રીતિર્ધૃયાયેનસોપિશૈવજનઃપરઃ શિવવત્પૂજનીયોહિવંદ્યસ્સર્વૈરભીક્ષ્ણશઃ

જે શ્રદ્ધા અને યોગ્ય સંખ્યાથી રુદ્રાક્ષ ધારણ કરે છે, એ શૈવ હોય કે ન હોય, તે પણ શિવજીની જેમ પૂજનીય અને સર્વેના વંદનીય બને છે.

શિરસીશાનમંત્રેણકર્ણેતત્પુરુષેણ ચ અઘોરેણગલેધાર્યંતેનૈવહૃદયેપિ ચ

માથા પર ઇશાન મંત્રથી, કાનમાં તત્પુરુષ મંત્રથી, ગળામાં અઘોર મંત્રથી અને એ જ રીતે હૃદય પર રુદ્રાક્ષ ધારણ કરવી.

અઘોરબીજમંત્રેણ કરયોર્ધારયેત્સુધીઃ પઞ્ચદશાક્ષગ્રથિતાંવામદેવેનચોદરે

અઘોર બીજ મંત્રથી હાથમાં અને પંદર અક્ષર વામદેવ મંત્રથી પેટ પર રુદ્રાક્ષ ધારણ કરવી.

પઞ્ચબ્રહ્મભિરંગશ્ચત્રિમાલાં પઞ્ચસપ્ત ચ અથવામૂલમંત્રેણ સર્વાનક્ષાંસ્તુધારયેત્

પાંચ બ્રહ્મ મંત્રથી ત્રીસ માળા અને પાંચ કે સાત માળા ધારણ કરવી; અથવા વામ મૂળ મંત્રથી સર્વ રુદ્રાક્ષ ધારણ કરી શકાય.

મદ્યંમાંસંતુલશુનંપલાણ્ડુંશિગ્રુમેવ ચ શ્લેષ્માંતકં વિડ્વરાહંભક્ષણે વર્જયેત્તતઃ

પછી દારૂ, માંસ, લસણ, ડુંગળી, ચણાની દાળ, કફવાળું ખોરાક, માટી અને જંગલી શૂકરનું માંસ ખાવું ટાળવું.

વલક્ષંરુદ્રાક્ષંદ્વિજતનુભિરેવેહવિહિતંસુરક્તંક્ષત્રાણાંપ્રમુદિતમુમેપીતમસકૃત્ તતોવૈશ્યૈર્ધાયપ્રતિદિવસભાવશ્યકમહોતથાકૃષ્ણંશૂદ્રૈઃશ્રુતિગદિતમાર્ગોયમગજે

બ્રાહ્મણો માટે લાખ રુદ્રાક્ષ, ક્ષત્રિય માટે લાલ, તપસ્વી માટે આનંદિત અને વૈશ્ય માટે વારંવાર પીધેલા; શૂદ્ર માટે કાળા અને હાથી જેવા રુદ્રાક્ષ શાસ્ત્રોક્ત છે.

વર્ણીવનીગૃહયતીર્નિયમેનદધ્યાદેતદ્રહસ્યપરમોનહિજાતુતિષ્ઠેત્ રુદ્રાક્ષધારણમિદંસુકૃતૈશ્ચલભ્યંત્યક્ત્વેદમેતદખિલાન્નરકાન્પ્રયાંતિ

ચાર વર્ણ, ગૃહસ્થ અને ત્યાગી સૌએ નિયમથી રુદ્રાક્ષ ધારણ કરવી; આ પરમ રહસ્ય જન્મથી છોડવું નહીં. સારા કર્મોથી જ રુદ્રાક્ષ ધારણ થાય છે, અને તેને છોડવાથી બધા નરક મળે છે.

આદાવામલકાત્સ્વતો લઘુતરા રુગ્ણાસ્તતઃકંટકૈઃસંદષ્ટાઃક્રિમિભિસ્તનૂપકરણચ્છિદ્રેણ હીનાસ્તથા ધાર્યાનૈવ શુભેપ્સુભિશ્ચણકવદ્રુદ્રાક્ષમપ્યંતતોરુદ્રાક્ષોમમલિંગમંગલમુમેસૂક્ષ્મંપ્રશસ્તંસદા

પ્રથમ આમળા કરતાં હલકા, પછી કટકટિયા, કીડા ખાધેલા, કાંટાથી છિદ્રવાળા, શરીરમાં ખોટાવાળા રુદ્રાક્ષ શુભ ઇચ્છનારએ ન ધારવી. ચણાની જેમ નાના રુદ્રાક્ષ પણ અંતે નિર્મળ અને શુદ્ધ રુદ્રાક્ષ હંમેશા શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.