શિવપુરાણમ્

ત્રિપુંડ્રં યે વિનિંદંતિ નિન્દન્તિશિવમેવતે ધારયંતિચયેભક્ત્યા ધારયન્તિ તમેવતે

જે લોકો ત્રિપુંડ્રની નિંદા કરે છે, તેઓ શિવજીની જ નિંદા કરે છે; અને જે ભક્તિપૂર્વક તેને ધારણ કરે છે, તેઓ ખરેખર શિવજીને જ ધારણ કરે છે.

ધિગ્ભસ્મરહિતં ભાલંધિગ્ગ્રામમશિવાલયમ્ ધિગનીશાર્ચનં જન્મધિગ્વિદ્યામશિવાશ્રયામ્

જે કપાળ પર ભસ્મ નથી, એ કપાળ લાજવંતું છે; જે ગામમાં શિવનુ નિવાસ નથી, એ ગામ લાજવંતું છે; જે ઈશ્વરની પૂજા ખોટી છે, એ પૂજા લાજવંતી છે; અને જે જ્ઞાન શિવથી વિમુખ છે, એ જ્ઞાન પણ લાજવંતું છે.

યેનિંદંતિમહેશ્વરંત્રિજગતામાધારભૂતંહરં યે નિન્દંતિત્રિપુંડ્રધારણકરં દોષસ્તુ તદ્દર્શને તેવૈસંકરસૂકરાસુરખરશ્વક્રોષ્ટુકીટોપમાજાતા એવ ભવંતિપાપપરમાસ્તેનારકાઃ કેવલમ્

જે મહાદેવ, ત્રણેય લોકના આધાર અને સંહારક છે, તેમની કે ત્રિપુંડ્ર ધારણ કરવાની નિંદા કરે છે—માત્ર તેમને જોવાથી પણ દોષ લાગે છે. એવા લોકો ચંડાળ, શૂકર, રાક્ષસ, ગધેડા, કૂતરા, સિયાળ અને કીડા જેવી યોનિમાં જન્મે છે અને પાપી બનીને માત્ર નરકમાં જાય છે.

તેદૃષ્ટ્વા શશિભાસ્કરૌનિશિ દિનેસ્વપ્નેપિનોકેવલંપશ્યંતુશ્રુતિરુદ્રસૂક્તજપતોમુચ્યેતતેનાદૃતાઃ સત્સંભાષણતોભવેદ્ધિનરકંનિસ્તારવાનાસ્થિતંયેભસ્માદિવિધારણંહિપુરુષંનિંદંતિમંદાહિતે

એવા લોકોને ચાંદ્ર કે સૂર્ય, રાત્રે કે દિવસે, કે સ્વપ્નમાં પણ જોવામાં આવે તો તરત જ રુદ્રસૂક્તનું પઠન કરવું જોઈએ; એથી મુક્તિ મળે છે. સજ્જનો સાથે સન્માનપૂર્વક વાતચીતથી પણ નરકમાંથી છૂટકારો મળે છે. પણ જે ભસ્મ વગેરે ધારણ કરવાની નિંદા કરે છે, તેઓ ચોક્કસ નરકમાં જાય છે.

નતાંત્રિકસ્ત્વધિકૃતોનોર્ધ્વપુંડ્રધરોમુને સંતપ્તચક્રચિહ્નોત્રશિવયજ્ઞેબહિષ્કૃતઃ

હે મુનિ, જે તાંત્રિક નથી, કે અધિકૃત નથી, છતાં ઊર્ધ્વપુંડ્ર કે તપેલ ચિહ્ન ધારણ કરે છે, તે શિવયજ્ઞમાંથી બહાર રાખવામાં આવે છે.

તત્રૈતેબહવોલોકાબૃહજ્જાબાલચોદિતાઃ તેવિચાર્યાઃપ્રયત્નેનતતોભસ્મરતોભવેત્

બૃહદજાબાલમાં જે ઘણા લોકો જણાવ્યા છે, તેમને ધ્યાનપૂર્વક તપાસવા જોઈએ; અને માત્ર ભસ્મપ્રેમી લોકો જ સ્વીકારવા યોગ્ય છે.

યચ્ચંદનૈશ્ચંદનકેપિમિશ્રંધાર્યંહિભસ્મૈવત્રિપુંડ્રભસ્મના વિભૂતિભાલોપરિકિંચનાપિધાર્યંસદાનોયદિસંતિબુદ્ધયઃ

ભસ્મમાં ચંદન કે ચંદનકાંપ મળાવીને ત્રિપુંડ્ર રૂપે કપાળ પર લગાડવામાં આવે તો, સમજદાર વ્યક્તિએ ક્યારેય પણ ભસ્મ ઉપર બીજું કશું ન લગાવવું જોઈએ.

સ્ત્રીભિસ્ત્રિપુણ્ડ્રમલકાવધિ ધારણીયં ભસ્મદ્વિજાદિભિરથો વિધવાભિરેવમ્ તદ્વત્સદાશ્રમવતાં વિશદાવિભૂતિર્ધાર્યાપવર્ગફલદાસકલાઘહન્ત્રી

સ્ત્રીઓએ ત્રિપુંડ્ર કેશરેખા સુધી ધારણ કરવું જોઈએ; દ્વિજ અને અન્ય લોકો તથા વિધવાઓએ પણ ભસ્મ ધારણ કરવું જોઈએ. એ જ રીતે, ચાર આશ્રમવાળાઓએ હંમેશાં શુદ્ધ વિભૂતિ ધારણ કરવી, જે મોક્ષ આપે છે અને બધાં પાપો નાશ કરે છે.

ત્રિપુણ્ડ્રંકુરુતેયસ્તુ ભસ્મના વિધિપૂર્વકમ્ મહાપાતકસંઘાતૈર્મુચ્યતે ચોપપાતકૈઃ

જે વ્યક્તિ વિધિપૂર્વક ભસ્મથી ત્રિપુંડ્ર ધારણ કરે છે, તે મહાપાપ અને ઉપપાપોથી મુક્ત થાય છે.

બ્રહ્મચારીગૃહસ્થોવાવાનપ્રસ્થોથવાયતિઃ બ્રહ્મક્ષત્ત્રાશ્ચવિટ્શૂદ્રાસ્તથાન્યે પતિતાધમાઃ

બ્રહ્મચારી, ગૃહસ્થ, વનપ્રસ્થ કે સંન્યાસી; બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય, શૂદ્ર કે પતિત તથા અધમ—

ઉદ્ધૂલનંત્રિપુંડ્રં ચ ધૃત્વાશુદ્ધાભવંતિચ ભસ્મનોવિધિના સમ્યક્પાપરાશિંવિહાય ચ

ભસ્મથી યોગ્ય રીતે ઉદ્ધૂળન અને ત્રિપુંડ્ર ધારણ કરીને, તેઓ પાપના ઢગલાને ત્યજી શુદ્ધ બની જાય છે.

ભસ્મધારી વિશેષેણ સ્ત્રીગોહત્યાદિપાતકૈઃ વીરહત્યાશ્વહત્યાભ્યાં મુચ્યતેનાત્ર સંશયઃ

વિશેષ કરીને, જે ભસ્મ ધારણ કરે છે, તે સ્ત્રીહત્યાના, ગૌહત્યાના, વીરહત્યાના અને અશ્વહત્યાના પાપોથી નિશ્ચયે મુક્ત થાય છે.

પરદ્રવ્યાપહરણં પરદારાભિમર્શનમ્ પરનિન્દા પરક્ષેત્રહરણં પરપીડનમ્

બીજાના ધન ચોરવું, બીજાની પત્નીને સ્પર્શવું, બીજાની નિંદા કરવી, બીજાનું ખેતર દખલ કરવું અને બીજાને દુઃખ આપવું—

સસ્યારામાદિહરણં ગૃહદાહાદિકર્મ ચ ગોહિરણ્યમહિષ્યાદિતિલકમ્બલવાસસામ્

પાક, બગીચા વગેરે ચોરવું, ઘર સળગાવવું, ગાય, સોનુ, મહીષ, તલ, કમ્બળ કે વસ્ત્ર ચોરવું—

અન્નધાન્યજલાદીનાં નીચેભ્યશ્ચપરિગ્રહઃ દશવેશ્યામતંગીષુ વૃષલીષુ નટીષુ ચ

નીચ લોકો પાસેથી અન્ન, ધાન્ય, જળ વગેરે લેવું, અને વેશ્યા, હાથીવાળી સ્ત્રીઓ, ચંડાલ સ્ત્રીઓ તથા નૃત્યાંગનાઓ સાથે સંગ કરવો—

રજસ્વલાસુ કન્યાસુ વિધવાસુ ચ મૈથુનમ્ માંસચર્મરસાદીનાં લવણસ્ય ચ વિક્રયઃ

મહાવારીમાં રહેલી સ્ત્રીઓ, કન્યાઓ કે વિધવાઓ સાથે શારીરિક સંબંધ બાંધવો, અને માંસ, ચામડી, મજ્જા કે મીઠાનું વેચાણ કરવું—

પૈશુન્યં કૂટવાદશ્ચ સાક્ષિમિથ્યાભિલાષિણામ્ એવમાદીન્યસંખ્યાનિ પાપાનિ વિધાનિ ચ સદ્ય એવ વિનશ્યંતિ ત્રિપુંડ્રસ્ય ચ ધારણાત્

પરનિંદા કરવી, ખોટા આરોપ લગાવવું, કે ખોટી સાક્ષી આપવી—આવા અનંત પાપો અને દોષો ત્રિપુંડ્ર ધારણ કરવાથી તરત નાશ પામે છે.

શિવદ્રવ્યાપહરણંશિવનિંદાચકુત્રચિત્ નિંદાચશિવભક્તાનાંપ્રાયશ્ચિત્તૈર્નશુદ્ધ્યતિ

શિવને અર્પણ કરેલી વસ્તુઓ ચોરી લેવી, શિવની ક્યાંય પણ નિંદા કરવી, અથવા શિવભક્તોની નિંદા કરવી—આવા પાપો પ્રાયશ્ચિત્તથી પણ શુદ્ધ થતાં નથી.

રુદ્રાક્ષં યસ્ય ગાત્રેષુ લલાટે તુ ત્રિપંડ્રકમ્ સચાંડાલોપિસંપૂજ્યસ્સર્વવર્ણોત્તમોત્તમઃ

જેના શરીર પર રુદ્રાક્ષ અને કપાળ પર ત્રિપુંડ્ર છે, એ માણસ—even જો તે ચાંડાળ પણ હોય—બધા વર્ણોમાં શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.

યાનિતીર્થાનિલોકેસ્મિન્ગંગાદ્યાસ્સરિતશ્ચયોઃ સ્નાતોભવતિસર્વત્રલલાટેયસ્ત્રિપુંડ્રકમ્

આ જગતમાં જેટલાં તીર્થો અને ગંગાદિ પવિત્ર નદીઓ છે, કપાળ પર ત્રિપુંડ્ર ધારણ કરનાર વ્યક્તિ એ બધાંમાં સ્નાન કર્યાનું ફળ મેળવે છે.

સપ્તકોટિ મહામંત્રાઃ પઞ્ચાક્ષરપુરસ્સરાઃ તથાન્યે કોટિશો મંત્રાઃ શૈવકૈવલ્યહેતવઃ

સાત કરોડ મહામંત્રો, જેમાં પંચાક્ષરી મુખ્ય છે, અને અનેક અન્ય મંત્રો, જે શૈવ મુક્તિ આપે છે—

અન્યે મંત્રાશ્ચ દેવાનાં સર્વસૌખ્યકરામુને તે સર્વે તસ્ય વશ્યાઃ સ્યુર્યો બિભર્તિ ત્રિપુંડ્રકમ્

અને દેવતાઓના બીજા મંત્રો, જે સર્વ સુખ આપે છે, હે મુનિ, એ બધાં ત્રિપુંડ્ર ધારણ કરનારના વશમાં થઈ જાય છે.

સહસ્રં પૂર્વજાતાનાં સહસ્રં જનયિષ્યતામ્ સ્વવંશજાનાં જ્ઞાતીનામુદ્ધરેદ્યસ્ત્રિપુણ્ડ્રકૃત્

જે ત્રિપુંડ્ર ધારણ કરે છે, એ પોતાના હજારો પૂર્વજો, હજારો ભાવિ સંતાનો અને કુટુંબજનોને ઉદ્ધાર કરે છે.

ઇહ ભુક્ત્વાખિલાન્ભોગાન્દીર્ઘાયુર્વ્યાધિવર્જિતઃ જીવિતાંતે ચ મરણં સુખેનૈવ પ્રપદ્યતે

આ જીવનમાં બધા ભોગ ભોગવી, દીર્ઘાયુ અને રોગમુક્ત રહી, જીવનના અંતે એ સુખથી મૃત્યુ પામે છે.

અષ્ટૈશ્વર્યગુણોપેતંપ્રાપ્યદિવ્યવપુઃ શિવમ્ દિવ્યંવિમાનમારુહ્યદિવ્યત્રિદશસેવિતમ્

આઠ પ્રકારના ઐશ્વર્યથી યુક્ત થઈ, દિવ્ય શરીર પામી, દેવતાઓ સેવા કરે છે એવા દિવ્ય વિમાન પર ચડે છે.

વિદ્યાધરાણાંસર્વેષાંગંધર્વાણાંમહૌજસામ્ ઇંદ્રાદિલોકપાલાનાંલોકેષુચયથાક્રમમ્

બધા વિદ્યા ધારકો, મહાન ગંધર્વો અને ઇન્દ્રાદિ લોકપાલોના લોકોમાં, તે મનગમતાં વિહાર કરે છે.

ભુક્ત્વા ભોગાન્સુવિપુલાન્પ્રજેશાનાં પદેષુ ચ બ્રહ્મણઃ પદમાસાદ્યતત્રકન્યાશતંલમેત્

પ્રજાપતિઓના લોકોમાં વિશાળ ભોગ ભોગવી, બ્રહ્માના લોક સુધી પહોંચી, ત્યાં એ સો કન્યાઓ સાથે આનંદ માણે છે.

તત્ર બ્રહ્માયુષોમાનંભુક્ત્વાભોગાનનેકશઃ વિષ્ણોર્લોકેલભેદ્ભોગંયાવદ્બ્રહ્મશતાત્યયઃ

ત્યાં બ્રહ્માજીના આયુષ્ય જેટલો સમય અનેક ભોગ ભોગવી, અને વિષ્ણુના લોકમાં પણ, સો બ્રહ્માના યુગ સુધી સુખ મેળવે છે.

શિવલોકં તતઃ પ્રાપ્ય લબ્ધ્વેષ્ટં કામમક્ષયમ્ શિવસાયુજ્યમાપ્નોતિસંશયોનાત્રજાયતે

પછી શિવલોકમાં પહોંચી, ઈચ્છિત અને અક્ષય સુખ પામી, શિવ સાથે એકરૂપ થાય છે; આમાં કોઈ શંકા નથી.