શિવપુરાણમ્

ઋષયોહિમહાપ્રાજ્ઞાઃ સચ્છૈવાજ્ઞાનિનાંમરાઃ તન્માહાત્મ્યંહિસદ્ભક્ત્યાશૃણુતાદરતોદ્વિજાઃ

મહાન જ્ઞાની ઋષિઓ અને શૈવ જ્ઞાન ધરાવતા દેવતાઓ એ મહાત્મ્યને સાચી ભક્તિથી અને શ્રદ્ધાપૂર્વક સાંભળે છે, હે દ્વિજ.

સુગૂઢમપિ શાસ્ત્રેષુપુરાણેશ્રુતિષ્વપિ ભવત્સ્નેહાન્મયા વિપ્રાઃપ્રકાશઃ ક્રિયતે ઽધુના

યાદ રાખો, આ મહાત્મ્ય શાસ્ત્રો, પુરાણો અને શ્રુતિમાં તો ખૂબ ગુપ્ત છે, પણ તમારા પ્રત્યેના પ્રેમથી હું આજે એ ખુલ્લેઆમ જણાવું છું.

કસ્તત્ત્રિતયમાહાત્મ્યંસંજાનાતિદ્વિજોત્તમાઃ મહેશ્વરંવિનાસર્વંબ્રહ્માણ્ડેસદસત્પરમ્

હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, આ ત્રયનું મહાત્મ્ય કોણ સમજે છે? મહેશ્વર વિના સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં કશું પણ સત્ય કે સ્થિર નથી.

વચ્મ્યહંનામમાહાત્મ્યંયથાભક્તિસમાસતઃ શૃણુતપ્રીતિતોવિપ્રાઃ સર્વપાપહરંપરમ્

હું ભક્તિ પ્રમાણે અને સંક્ષિપ્ત રીતે નામનું મહાત્મ્ય કહું છું; હે વિદ્વાનો, આનંદથી સાંભળો, કારણ કે એ સર્વ પાપોનું સર્વોચ્ચ નાશક છે.

શિવેતિનામદાવાગ્નેર્મહાપાતકપર્વતાઃ ભસ્મીભવંત્યનાયાસાત્સત્યંસત્યંનસંશયઃ

'શિવ' નામ ઉચ્ચારતાં જ મહાપાપોના પહાડ પણ અગ્નિમાં બળી ભસ્મ થઈ જાય છે; આ સત્ય છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી.

પાપમૂલાનિ દુઃખાનિવિવિધાન્યપિશૌનક શિવનામૈકનશ્યાનિનાન્યનશ્યાનિસર્વથા

પાપના મૂળ અને અનેક પ્રકારના દુઃખો, હે શૌનક, માત્ર શિવના નામથી નાશ પામે છે; બીજું કશુંયે એમને નાશ કરી શકતું નથી.

સવૈદિકઃ સપુણ્યાત્માસધન્યસ્સબુધોમતઃ શિવનામજપાસક્તોયોનિત્યંભુવિમાનવ

જે મનુષ્ય ભૂમિ પર શિવના નામના જપમાં સતત લાગેલો રહે છે, તે વૈદિક, પુણ્યશીલ, ધન્ય અને બુદ્ધિમાન ગણાય છે.

ભવંતિવિવિધાધર્માસ્તેષાંસદ્યઃફલોન્મુખાઃ યેષાંભવતિવિશ્વાસઃશિવનામજપેમુને

જેને શિવના નામના જપમાં વિશ્વાસ છે, હે મુનિ, તેમના બધા સારા કર્મો તરત જ ફળ આપતા બને છે.

પાતકાનિવિનશ્યંતિયાવંતિશિવનામતઃ ભુવિતાવંતિપાપાનિક્રિયંતેનનરૈર્મુને

શિવના નામથી પાપો નાશ પામે છે અને ઘટે છે; અને મનુષ્યના સારા કર્મોથી પણ પાપો ભૂમિ પર ઓછા થાય છે, હે મુનિ.

બ્રહ્મહત્યાદિપાપાનાંરાશીનપ્રમિતાન્મુને શિવનામદ્રુતંપ્રોક્તંનાશયત્યખિલાન્નરૈઃ

બ્રહ્મહત્યાદિ અપરાધોના અણગણિત ઢગલા પણ, હે મુનિ, મનુષ્ય દ્વારા ઝડપથી શિવનામના જપથી સંપૂર્ણ નાશ પામે છે.

શિવનામતરીંપ્રાપ્યસંસારાબ્ધિંતરંતિયે સંસારમૂલપાપાનિતાનિનશ્યંત્યસંશયમ્

જે શિવના નામની નૌકાને પામે છે, તેઓ સંસારના મહાસાગર પાર કરી જાય છે; સંસારના મૂળ પાપો પણ તેમના માટે નિશ્ચયે નાશ પામે છે.

સંસારમૂલભૂતાનાંપાતકાનાંમહામુને શિવનામકુઠારેણવિનાશોજાયતેધ્રુવમ્

હે મહામુનિ, સંસારના મૂળરૂપ પાપોનું નાશ તો ચોક્કસપણે શિવના નામના કુઠારથી થાય છે.

શિવનામામૃતંપેયંપાપદાવાનલાર્દિતૈઃ પાપદાવાગ્નિતપ્તાનાંશાંતિસ્તેનવિનાનહિ

જે પાપના અગ્નિથી દાઝાયા છે, એવા લોકોએ શિવના નામનું અમૃત પીવું જોઈએ; પાપના અગ્નિથી દાઝાયેલા માટે એ વિના શાંતિ નથી.

શિવેતિનામપીયૂષવર્ષવર્ષધારાપરિપ્લુતાઃ સંસારદવમધ્યેપિનશોચંતિકદાચન

જે લોકો 'શિવ' નામના અમૃત જેવી ધારા થી ભીંજાય છે, તેઓ સંસારના અગ્નિમાં હોવા છતાં ક્યારેય દુઃખી થતા નથી.

શિવનામ્નિમહદ્ભક્તિર્જાતાયેષાંમહાત્મનામ્ તદ્વિધાનાંતુસહસામુક્તિર્ભવતિસર્વથા

જેઓ મહાન આત્માઓમાં 'શિવ' નામ પ્રત્યે ઊંડો ભક્તિભાવ ઉત્પન્ન થાય છે, તેમને અને તેમના સાથીઓને મુક્તિ નિશ્ચિત મળે છે.

અનેકજન્મભિર્યેનતપસ્તપ્તંમુનીશ્વર શિવનામ્નિભવેદ્ભક્તિઃસર્વપાપાપહારિણી

હે મુનિશ્રેષ્ઠ, અનેક જન્મ સુધી તપ કરનારને જ 'શિવ' નામ પ્રત્યે ભક્તિ મળે છે, જે સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે.

યસ્યા સાધારણં શંભુનામ્નિભક્તિરખંડિતા તસ્યૈવમોક્ષઃ સુલભોનાન્યસ્યેતિમતિર્મમ

જેને શંભુના નામમાં અખંડ અને સહજ ભક્તિ હોય છે, તેને જ મુક્તિ સરળતાથી મળે છે; બીજાને નહીં—મારો એ મક્કમ મત છે.

કૃત્વાપ્યનેકપાપાનિશિવનામજપાદરઃ સર્વપાપવિનિર્મુક્તોભવત્યેવનસંશયઃ

કોઈએ અનેક પાપો કર્યા હોય, પણ જો તે શ્રદ્ધાથી 'શિવ' નામ જપે તો તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈ જાય છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.

ભવંતિભસ્મસાદ્વૃક્ષાદવદગ્ધાયથાવને તથાતાવંતિદગ્ધાનિપાપાનિશિવનામતઃ

જેમ જંગલમાં આગે બળેલા વૃક્ષો રાખ બની જાય છે, તેમ 'શિવ' નામથી પાપો પણ ભસ્મ થઈ જાય છે.

યોનિત્યંભસ્મપૂતાંગઃ શિવનામજપાદરઃ સંતરત્યેવસંસારંસઘોરમપિશૌનક

હે શૌનક, જે હંમેશા ભસ્મથી પવિત્ર રહે છે અને શ્રદ્ધાથી 'શિવ' નામ જપે છે, તે ભયાનક સંસાર સાગર પણ પાર કરી જાય છે.

બ્રહ્મસ્વહરણંકૃત્વાહત્વાપિબ્રાહ્મણાન્બહૂન્ નલિપ્યતેનરઃ પાપૈઃશિવનામજપાદરઃ

કોઈએ બ્રાહ્મણનું ધન ચોર્યું હોય કે અનેક બ્રાહ્મણોનું વધ કર્યું હોય, પણ જો તે શ્રદ્ધાથી 'શિવ' નામ જપે છે તો પાપ તેને લાગતું નથી.

વિલોક્યવેદાનખિલાઞ્છિવનામજપઃપરમ્ સંસારતારણોપાય ઇતિપૂર્વૈર્વિનિશ્ચિતઃ

સર્વ વેદોનું પરિચય કરીને, પૂર્વજોએ નક્કી કર્યું છે કે 'શિવ' નામનો જપ સંસારથી પાર ઉતરવાનો ઉપાય છે.

કિંબહૂક્ત્યામુનિશ્રેષ્ઠાઃ શ્લોકેનૈકેનવચ્મ્યહમ્ શિવનામ્નોમહિમાનંસર્વપાપાપહારિણમ્

હે મુનિશ્રેષ્ઠ, વધુ શું કહું? એક જ શ્લોકમાં કહું છું—'શિવ' નામનું મહાત્મ્ય એ છે કે તે સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે.

પાપાનાંહરણેશંભોર્નામઃ શક્તિર્હિપાવની શક્નોતિપાતકંતાવત્કર્તુંનાપિનરઃ ક્વચિત્

શંભુના નામમાં પાપ નાશ કરવાની એવી પવિત્ર શક્તિ છે કે કોઈ મનુષ્ય ક્યારેય એવું મોટું પાપ કરી શકે નહીં કે જે તે નામથી દૂર ન થાય.

શિવનામપ્રભાવેણલેભેસદ્ગતિમુત્તમામ્ ઇન્દ્રદ્યુમ્નનૃપઃપૂર્વંમહાપાપઃ પુરામુને

'શિવ' નામની મહિમાથી, પૂર્વે મહાપાપી રહેલો ઇન્દ્રદ્યુમ્ન રાજા પણ શ્રેષ્ઠ ગતિને પામ્યો હતો, હે મુનિ.

તથાકાચિદ્દ્વિજાયોષાસૌમુનેબહુપાપિની શિવનામપ્રભાવેણલેભેસદ્ગતિમુત્તમામ્

એ જ રીતે, એક દ્વિજ સ્ત્રી, ઘણી પાપી હોવા છતાં, 'શિવ' નામની મહિમાથી શ્રેષ્ઠ ગતિને પામી હતી, હે મુનિ.

ઇત્યુક્તંવોદ્વિજશ્રેષ્ઠાનામમાહાત્મ્યમુત્તમમ્ શૃણુધ્વંભસ્મમાહાત્મ્યંસર્વપાવનપાવનમ્

હવે તમને શ્રેષ્ઠ દ્વિજોને નામનું ઉત્તમ મહાત્મ્ય કહ્યું છે; હવે સર્વ પવિત્ર કરનાર ભસ્મનું મહાત્મ્ય સાંભળો.

દ્વિવિધંભસ્મસંપ્રોક્તંસર્વમંગલદંપરમ્ તત્પ્રકારમહંવક્ષ્યેસાવધાનતયાશૃણુ

ભસ્મના બે પ્રકાર જણાવ્યા છે, જે સર્વ શુભ ફળ આપનાર છે; હવે હું એના પ્રકાર સમજાવું છું—સાવધાન થઈને સાંભળો.

એકંજ્ઞેયં મહાભસ્મદ્વિતીયંસ્વલ્પસંજ્ઞકમ્ મહાભસ્મ ઇતિપ્રોક્તંભસ્મનાનાવિધંપરમ્

એકને મહાભસ્મ કહે છે, બીજાને સ્વલ્પભસ્મ કહે છે; મહાભસ્મ અનેક શ્રેષ્ઠ પ્રકારનું કહેવાય છે.