શિવપુરાણમ્

કરપૂજાનિવૃત્તાનાં સ્વભોજ્યં તુ નિવેદયેત્ નિવૃત્તાનાં પરંસૂક્ષ્મં લિંગમેવ વિશિષ્યતે

જે સંસાર છોડીને નિવૃત્ત થયા છે, તેઓ પોતાના હાથથી પૂજા કરે છે અને પોતાનું જ ભોજન અર્પણ કરે છે; આવા નિવૃત્ત લોકો માટે માત્ર અત્યંત સૂક્ષ્મ લિંગ જ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.

વિભૂત્યભ્યર્ચનં કુર્યાદ્વિભૂતિં ચ નિવેદયેત્ પૂજાં કૃત્વા તથા લિંગંશિરસાધારયેત્સદા

એવા લોકોએ વિભૂતિથી પૂજા કરવી અને વિભૂતિનું પણ નૈવેદ્ય આપવું; પૂજા કર્યા પછી હંમેશા લિંગને પોતાના માથા પર ધારણ કરવું.

સૂતસૂતમહાભાગવ્યાસશિષ્યનમોસ્તુતે તદેવવ્યાસતોબ્રૂહિભસ્મમાહાત્મ્યમુત્તમમ્

હે સુતજી, મહાન ભાગ્યશાળી વ્યાસમુનિના શિષ્ય, તમને વંદન છે; કૃપા કરીને વ્યાસજી પાસેથી સાંભળેલી વિભૂતિની મહિમા અમને કહો.

તથા રુદ્રાક્ષમાહાત્મ્યં નામ માહાત્મ્યમુત્તમમ્ ત્રિતયં બ્રૂહિસુપ્રીત્યામમાનંદયચેતસમ્

એ જ રીતે, રુદ્રાક્ષની મહિમા પણ, જે ઉત્તમ કહેવાય છે, એ ત્રણેય મહિમા આનંદથી ભરેલા મનવાળા ભક્તો માટે કહો.

સાધુપૃષ્ટંભવદ્ભિશ્ચલોકાનાંહિતકારકમ્ ભવંતોવૈમહાધન્યાઃ પવિત્રાઃ કુલભૂષણાઃ

સારા લોકો દ્વારા પૂછવામાં આવેલો પ્રશ્ન છે, જે જગતનું કલ્યાણ કરે છે. તમે ખરેખર મહાભાગ્યશાળી, પવિત્ર અને તમારા કુળના ગૌરવ છો.

યેષાંચૈવશિવઃસાક્ષાદ્દૈવતંપરમંશુભમ્ સદાશિવકથાલોકેવલ્લભાભવતાં સદા

જેઓ માટે શિવજી જ પરમ અને શુભ દેવતા છે, એવા લોકો માટે સદા શિવજીની કથાઓ પ્રિય રહે છે.

તેધન્યાશ્ચકૃતાર્થાશ્ચસફલંદેહધારણમ્ ઉદ્ધૃતઞ્ચકુલંતેષાંયેશિવંસમુપાસતે

આવા લોકો ધન્ય છે, સફળ છે; તેમનું માનવ જીવન ફળદાયી બની ગયું છે. જે શિવજીની ઉપાસના કરે છે, તેમનું કુળ પણ ઉન્નત થાય છે.

મુખેયસ્યશિવનામસદાશિવશિવેતિચ પાપાનિનસ્પૃશંત્યેવખદિરાંગારંકયથા

જેનાં મુખ પર હંમેશા 'શિવ', 'સદાશિવ', 'શિવે' જેવા નામો રહે છે, તેમને પાપ સ્પર્શતું નથી, જેમ ખદીર વૃક્ષને કાળું કોયલું લાગતું નથી.

શ્રીશિવાયનમસ્તુભ્યંમુખંવ્યાહરતેયદા તન્મુખંપાવનંતીર્થંસર્વપાપવિનાશનમ્

હે શ્રીશિવાયન, તમને વંદન છે; જ્યારે તમારું મુખ એ નામ ઉચ્ચારે છે, ત્યારે એ મુખ પવિત્ર તીર્થ બની જાય છે અને સર્વ પાપ નાશ કરે છે.

તન્મુખઞ્ચતથાયોવૈપશ્યતિપ્રીતિમાન્નરઃ તીર્થજન્યંફલંતસ્યભવતીતિસુનિશ્ચિતમ્

અને જે મનુષ્ય આનંદથી એ મુખને જુએ છે, તેને તીર્થસ્નાન જેવું ફળ નિશ્ચિત મળે છે.

યત્રત્રયંસદાતિષ્ઠેદેતચ્છુભતરંદ્વિજા તસ્યદર્શનમાત્રેણવેણીસ્નાનફલંલભેત્

જે સ્થળે હંમેશા આ ત્રણેય વસ્તુઓ રહે છે, એ સ્થાન ખૂબ જ શુભ ગણાય છે, હે દ્વિજો; માત્ર એનું દર્શન કરવાથી પણ ત્રિવેણી સ્નાનનું ફળ મળે છે.

શિવનામવિભૂતિશ્ચતથારુદ્રાક્ષ એવ ચ એતત્ત્રયંમહાપુણ્યંત્રિવેણીસદૃશંસ્મૃતમ્

શિવનામ, વિભૂતિ અને રુદ્રાક્ષ—આ ત્રણેય મહાપુણ્યરૂપ છે અને ત્રિવેણી સંગમ જેવાં માનવામાં આવે છે.

એતત્ત્રયંશરીરેચયસ્યતિષ્ઠતિનિત્યશઃ તસ્યૈવદર્શનંલોકેદુર્લભંપાપહારકમ્

જેના શરીર પર હંમેશા આ ત્રણેય વસ્તુઓ રહે છે, એવા મનુષ્યનું દર્શન દુનિયામાં દુર્લભ છે અને તે પાપ નાશક છે.

તદ્દર્શનંયથાવેણીનોભયોરંતરંમનાક્ એવંયોનવિજાનાતિસપાપિષ્ઠોનસંશયઃ

જેમ ત્રિવેણી દર્શન અને આ દર્શનમાં કોઈ ફરક નથી, તેમ જે આને ઓળખતો નથી, તે નિશ્ચિતપણે મહાપાપી છે.

વિભૂતિર્યસ્યનોભાલેનાંગેરુદ્રાક્ષધારણમ્ નાસ્યે શિવમયીવાણીતંત્યજેદધમંયથા

જેના શરીરે વિભૂતિ કે રુદ્રાક્ષ નથી, કે જેના વચનમાં શિવમયતા નથી, તેને અધમ માનવો જોઈએ અને દૂર રાખવો જોઈએ.

શૈવંનામયથાગંગાવિભૂતિર્યમુનામતા રુદ્રાક્ષં વિધિજાપ્રોક્તાસર્વપાપાવિનાશિની

જેમ ગંગા શૈવ કહેવાય છે અને યમુના પણ માન્ય છે, તેમ વિધિજનોએ રુદ્રાક્ષને સર્વ પાપ નાશક ગણાવ્યો છે.

શરીરેચત્રયંયસ્યતત્ફલંચૈકતઃસ્થિતમ્ એકતોવેણિકાયાશ્ચસ્નાનજંતુફલંબુધૈઃ

જેના શરીરે આ ત્રણ વસ્તુઓ હોય છે, તેને એકરૂપ ફળ મળે છે; અને એક જ વેણીથી બનેલી નદીમાં સ્નાન કરવાથી જે ફળ મળે છે, તે જ્ઞાની લોકો જાણે છે.

તદેવંતુલિતંપૂર્વંબ્રહ્મણાહિતકારિણા સમાનં ચૈવતજ્જાતંતસ્માદ્ધાર્યંસદાબુધૈઃ

આ સમાનતા પહેલાં બ્રહ્માએ કલ્યાણ માટે સ્થાપી હતી; જે કંઈ તેમાંથી થાય છે તે પણ સમાન છે, તેથી જ્ઞાની લોકો એનું હંમેશાં પાલન કરે.

તદ્દિનંહિસમારભ્યબ્રહ્મવિષ્ણ્વાદિભિઃસરૈઃ ધાર્યતે ત્રિતયંતચ્ચદર્શનાત્પાપહારકમ્

તે દિવસેથી બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને બીજા દેવતાઓએ આ ત્રયને ધારણ કરવાનું શરૂ કર્યું; અને તેના દર્શનથી પાપ દૂર થાય છે.

ઈદૃશંહિફલંપ્રોક્તંનામાદિત્રિતયોદ્ભવમ્ તન્માહાત્મ્યંવિશેષેણવક્તુમર્હસિસુવ્રત

આ ત્રયના નામમાંથી જે ફળ મળે છે, તેવું ફળ જણાવાયું છે; હે સુવ્રત, તું એનું મહાત્મ્ય વિશેષ રીતે કહેજે.

ઋષયોહિમહાપ્રાજ્ઞાઃ સચ્છૈવાજ્ઞાનિનાંમરાઃ તન્માહાત્મ્યંહિસદ્ભક્ત્યાશૃણુતાદરતોદ્વિજાઃ

મહાન જ્ઞાની ઋષિઓ અને શૈવ જ્ઞાન ધરાવતા દેવતાઓ એ મહાત્મ્યને સાચી ભક્તિથી અને શ્રદ્ધાપૂર્વક સાંભળે છે, હે દ્વિજ.

સુગૂઢમપિ શાસ્ત્રેષુપુરાણેશ્રુતિષ્વપિ ભવત્સ્નેહાન્મયા વિપ્રાઃપ્રકાશઃ ક્રિયતે ઽધુના

યાદ રાખો, આ મહાત્મ્ય શાસ્ત્રો, પુરાણો અને શ્રુતિમાં તો ખૂબ ગુપ્ત છે, પણ તમારા પ્રત્યેના પ્રેમથી હું આજે એ ખુલ્લેઆમ જણાવું છું.

કસ્તત્ત્રિતયમાહાત્મ્યંસંજાનાતિદ્વિજોત્તમાઃ મહેશ્વરંવિનાસર્વંબ્રહ્માણ્ડેસદસત્પરમ્

હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, આ ત્રયનું મહાત્મ્ય કોણ સમજે છે? મહેશ્વર વિના સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં કશું પણ સત્ય કે સ્થિર નથી.

વચ્મ્યહંનામમાહાત્મ્યંયથાભક્તિસમાસતઃ શૃણુતપ્રીતિતોવિપ્રાઃ સર્વપાપહરંપરમ્

હું ભક્તિ પ્રમાણે અને સંક્ષિપ્ત રીતે નામનું મહાત્મ્ય કહું છું; હે વિદ્વાનો, આનંદથી સાંભળો, કારણ કે એ સર્વ પાપોનું સર્વોચ્ચ નાશક છે.

શિવેતિનામદાવાગ્નેર્મહાપાતકપર્વતાઃ ભસ્મીભવંત્યનાયાસાત્સત્યંસત્યંનસંશયઃ

'શિવ' નામ ઉચ્ચારતાં જ મહાપાપોના પહાડ પણ અગ્નિમાં બળી ભસ્મ થઈ જાય છે; આ સત્ય છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી.

પાપમૂલાનિ દુઃખાનિવિવિધાન્યપિશૌનક શિવનામૈકનશ્યાનિનાન્યનશ્યાનિસર્વથા

પાપના મૂળ અને અનેક પ્રકારના દુઃખો, હે શૌનક, માત્ર શિવના નામથી નાશ પામે છે; બીજું કશુંયે એમને નાશ કરી શકતું નથી.

સવૈદિકઃ સપુણ્યાત્માસધન્યસ્સબુધોમતઃ શિવનામજપાસક્તોયોનિત્યંભુવિમાનવ

જે મનુષ્ય ભૂમિ પર શિવના નામના જપમાં સતત લાગેલો રહે છે, તે વૈદિક, પુણ્યશીલ, ધન્ય અને બુદ્ધિમાન ગણાય છે.

ભવંતિવિવિધાધર્માસ્તેષાંસદ્યઃફલોન્મુખાઃ યેષાંભવતિવિશ્વાસઃશિવનામજપેમુને

જેને શિવના નામના જપમાં વિશ્વાસ છે, હે મુનિ, તેમના બધા સારા કર્મો તરત જ ફળ આપતા બને છે.

પાતકાનિવિનશ્યંતિયાવંતિશિવનામતઃ ભુવિતાવંતિપાપાનિક્રિયંતેનનરૈર્મુને

શિવના નામથી પાપો નાશ પામે છે અને ઘટે છે; અને મનુષ્યના સારા કર્મોથી પણ પાપો ભૂમિ પર ઓછા થાય છે, હે મુનિ.