શિવપુરાણમ્

અલં યાગસહસ્રેણાપ્યલં યાગાર્બુદૈરપિ ભક્ષિતે શિવનૈવેદ્યે શિવસાયુજ્યમાપ્નુયાત્

હજારો યજ્ઞો કે કરોડો યજ્ઞો પણ શિવનૈવેદ્ય ભોજન કરતાં સમાન નથી; એનું ભોજન કરીને શિવસાંનિધ્ય મળે છે.

યદ્ગૃહેશિવનૈવેદ્યપ્રચારોપિપ્રજાયતે તદ્ગૃહંપાવનંસર્વમન્યપાવનકારણમ્

જે ઘરમાં શિવનૈવેદ્યનું વિતરણ થાય છે, એ ઘર સંપૂર્ણ પવિત્ર બને છે અને બીજાને પણ પવિત્ર બનાવે છે.

આગતં શિવનૈવેદ્યં ગૃહીત્વા શિરસામુદા ભક્ષણીયંપ્રયત્ને ન શિવસ્મરણપૂર્વકમ્

જ્યારે શિવનૈવેદ્ય આવે ત્યારે માથું નમાવીને સ્વીકારવું અને શ્રદ્ધાપૂર્વક, હંમેશા શિવસ્મરણ સાથે તેનું ભોજન કરવું.

આગતં શિવનૈવેદ્યમન્યદા ગ્રાહ્યમિત્યપિ વિલંબેપાપસંબંધોભવત્યેવ હિ માનવે

બીજા સમયે પણ શિવનૈવેદ્ય સ્વીકારવું યોગ્ય છે; પણ જો મોડું થાય તો એ પાપ સાથે જોડાય છે.

ન યસ્ય શિવનૈવેદ્યગ્રહણેચ્છાપ્રજાયતે સપાપિષ્ઠોગરિષ્ઠઃસ્યાન્નરકંયાત્યપિધ્રુવમ્

જેને શિવનૈવેદ્ય લેવાની ઈચ્છા જ ન થાય, એ સૌથી મોટો પાપી છે અને નિશ્ચિત રૂપે નરકમાં જાય છે.

હૃદયે ચન્દ્રકાન્તે ચ સ્વર્ણરૂપ્યાદિનિર્મિતે શિવદીક્ષાવતાભક્તેનેદંભક્ષ્યમિતીર્યતે

હૃદયમાં કે ચાંદની પથ્થર, સોનાં કે ચાંદીના વાસણમાં રાખેલું શિવનૈવેદ્ય, શિવદીક્ષા ધરાવનાર ભક્ત માટે ભોજનયોગ્ય છે.

શિવદીક્ષાન્વિતોભક્તો મહાપ્રસાદસંજ્ઞકમ્ સર્વેષામપિ લિંગાનાં નૈવેદ્યં ભક્ષયેચ્છુભમ્

શિવદીક્ષા પ્રાપ્ત ભક્ત સર્વ પ્રકારના લિંગનું મહાપ્રસાદરૂપ નૈવેદ્ય ભોજન કરી શકે છે અને એ શુભ છે.

અન્યદીક્ષાયુજાંન્ઃણાંશિવભક્તિરતાત્મનામ્ શૃણુધ્વંનિર્ણયંપ્રીત્યાશિવનૈવેદ્યભક્ષણે

હવે, જે શિવદીક્ષા વિના પણ શિવભક્ત છે, એવા લોકો માટે શિવનૈવેદ્ય ભોજન અંગેનો નિણૅય આનંદથી સાંભળો.

શાલગ્રામોદ્ભવે લિંગે રસલિંગેતથા દ્વિજાઃ પાષાણે રાજતેસ્વર્ણેસુરસિદ્ધપ્રતિષ્ઠિતે

શાલગ્રામથી ઉત્પન્ન થયેલ લિંગમાં, દ્રવલિંગમાં, પથ્થર, ચાંદી, સોનું કે દેવો અથવા સિદ્ધોએ સ્થાપિત કરેલ લિંગમાં—

કાશ્મીરે સ્ફાટિકેરાત્ને જ્યોતિર્લિંગેષુ સર્વશઃ ચાન્દ્રાયણસમં પ્રોક્તં શંભોર્નૈવેદ્યભક્ષણમ્

કાશ્મીરમાં, સ્ફટિક જેવા રત્નો અને બધા જ્યોતિર્લિંગોમાં, શિવજીને ધરાવેલું પ્રસાદ ખાવાનું ફળ ચાંદ્રાયણ વ્રત જેટલું પુણ્યદાયક ગણાયું છે.

બ્રહ્મહાપિ શુચિર્ભૂત્વા નિર્માલ્યંયસ્તુધારયેત્ ભક્ષયિત્વાદ્રુતંતસ્યસર્વપાપં પ્રણશ્યતિ

જે વ્યક્તિ બ્રહ્મહત્યાર પણ હોય અને શુદ્ધ થઈને શિવજીનું નર્માલ્ય ધારણ કરે છે, અને ઘીનું સેવન કરે છે, તેના બધા પાપો નાશ પામે છે.

ચંડાધિકારોયત્રાસ્તિતદ્ભાક્તવ્યંનમાનવૈઃ ચંડાધિકારોનોયત્રભોક્તવ્યંતચ્ચભક્તિતઃ

જે સ્થળે ચંડાધિકારી હાજર હોય ત્યાં માત્ર એજ પ્રસાદ લે, અને જ્યાં ચંડાધિકારી ન હોય ત્યાં બીજા ભક્તો શ્રદ્ધાથી પ્રસાદ લઈ શકે.

બાણલિંગેચલૌહેચસિદ્ધેલિંગેસ્વયંભુવિ પ્રતિમાસુચસર્વાસુનચંડોધિકૃતોભવેત્

બાણલિંગ, લોખંડના લિંગ, સિદ્ધલિંગ, સ્વયંભૂ લિંગ અને તમામ મૂર્તિઓમાં ચંડાધિકારીનો નિયમ લાગુ પડતો નથી.

સ્નાપયિત્વાવિધાનેનયોલિંગસ્નાપનોદકમ્ ત્રિઃપિબેત્ત્રિવિધંપાપંતસ્યેહાશુ વિનશ્યતિ

જે વ્યક્તિ વિધિપૂર્વક લિંગને સ્નાન કરાવે અને એ સ્નાનનું પાણી ત્રણ વખત પીવે, તેના ત્રણ પ્રકારના પાપો તુરંત નાશ પામે છે.

અગ્રાહ્યંશિવનૈવેદ્યં પત્રંપુષ્પંફલંજલમ્ શાલગ્રામશિલાસંગાત્સર્વં યાતિ પવિત્રિતામ્

શિવજીનું પ્રસાદ, પાંદડા, ફૂલો, ફળો અને પાણી સ્વીકારવું યોગ્ય નથી; પણ શાલગ્રામ શિલાના સ્પર્શથી બધું પવિત્ર થઈ જાય છે.

લોંગોપરિ ચ યદ્દ્રવ્યંતદગ્રાહ્યં મુનીશ્વરાઃ સુપવિત્રં ચ તજ્જ્ઞેયં યલ્લિંગસ્પર્શબાહ્યતઃ

લિંગ પર જે પણ વસ્તુ હોય તે સ્વીકારવી યોગ્ય નથી, હે મહાન ઋષિઓ! પણ લિંગના સ્પર્શથી બહાર જે હોય તે સર્વે ઉત્તમ પવિત્ર છે.

નૈવેદ્યનિર્ણયઃપ્રોક્ત ઇત્થંવોમુનિસત્તમાઃ શૃણુધ્વં બિલ્વમાહાત્મ્યં સાવધાનતયા ઽદરાત્

આ રીતે પ્રસાદ અંગેનો નિર્ધારણ કહ્યો, હે શ્રેષ્ઠ ઋષિઓ! હવે બિલ્વ વૃક્ષના મહિમા ધ્યાનપૂર્વક સાંભળો.

મહાદેવસ્વરૂપોયં બિલ્વોદેવૈરપિસ્તુતિઃ યથાકથંચિદેતસ્યમહિમાજ્ઞાયતેકથમ્

આ બિલ્વ વૃક્ષ મહાદેવનું સ્વરૂપ છે, દેવતાઓ પણ તેની સ્તુતિ કરે છે; કોઈ પણ રીતે જે તેની મહિમા જાણે છે, એ પૂરતું છે.

પુણ્યતીર્થાનિયાવંતિલોકેષુપ્રથિતાન્યપિ તાનિસર્વાણિતીર્થાનિબિલ્વમૂલેવસંતિહિ

જગતમાં જેટલા પણ પવિત્ર તીર્થો પ્રસિદ્ધ છે, એ બધાં તીર્થો બિલ્વ વૃક્ષની જડ પાસે હાજર છે.

બિલ્વમૂલે મહાદેવં લિંગરૂપિણમવ્યયમ્ યઃ પૂજયતિ પુણ્યાત્મા સ શિવં પ્રાપ્નુયાદ્ધ્રુવમ્

જે પુણ્યશાળી વ્યક્તિ બિલ્વ વૃક્ષની જડ પાસે અવિનાશી લિંગરૂપ મહાદેવની પૂજા કરે છે, તે નિશ્ચિતપણે શિવને પ્રાપ્ત કરે છે.

બિલ્વમૂલે જલૈર્યસ્તુ મૂર્ધાનમભિષિંચતિ સ સર્વતીર્થસ્નાતઃસ્યાત્સ એવ ભુવિ પાવનઃ

જે વ્યક્તિ બિલ્વ વૃક્ષની જડ પાસે પાણીથી માથું ધોઈ છે, તે બધા તીર્થોમાં સ્નાન કર્યાનું ફળ મેળવે છે અને પૃથ્વી પર પવિત્ર બને છે.

એતસ્યબિલ્વમૂલસ્યાથાલવાલમનુત્તમમ્ જલાકુલંમહાદેવોદૃષ્ટ્વાતુષ્ટોભવત્યલમ્

બિલ્વ વૃક્ષની જડ પાસે ઉત્તમ પાણીથી ભરેલું તળાવ હોય અને મહાદેવ એ તળાવને જુએ, ત્યારે તેઓ અત્યંત પ્રસન્ન થાય છે.

પૂજયેદ્વિલ્વમૂલં યો ગંધપુષ્પાદિભિર્નરઃ શિવલોકમવાપ્નોતિસંતતિર્વર્ધતે સુખમ્

જે મનુષ્ય બિલ્વ વૃક્ષની જડ પાસે સુગંધ, ફૂલો વગેરેથી પૂજા કરે છે, તે શિવલોકને પામે છે, તેની વંશ વૃદ્ધિ પામે છે અને સુખ વધે છે.

બિલ્વમૂલે દીપમાલાંયઃ કલ્પયતિ સાદરમ્ સતત્ત્વજ્ઞાનસંપન્નોમહેશાંતર્ગતોભવેત્

જે વ્યક્તિ શ્રદ્ધાપૂર્વક બિલ્વ વૃક્ષની જડ પાસે દીપમાળા ગોઠવે છે, તે સાચા જ્ઞાનથી યુક્ત થઈ મહેશમાં લીન થઈ જાય છે.

બિલ્વશાખાં સમાદાય હસ્તેન નવપલ્લવમ્ ગૃહીત્વાપૂજયેદ્બિલ્વંસચપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

જે વ્યક્તિ હાથમાં નવી પાંદડાવાળી બિલ્વની ડાળી લઈ બિલ્વ વૃક્ષની પૂજા કરે છે, તે પોતાના પાપોથી મુક્ત થાય છે.

બિલ્વમૂલે શિવરતં ભોજયેદ્યસ્તુ ભક્તિતઃ એકંવાકોટિગુણિતંતસ્યપુણ્યંપ્રજાયતે

જે ભક્ત બિલ્વ વૃક્ષની જડ પાસે શિવભક્તને ભક્તિપૂર્વક ભોજન કરાવે છે, એકવાર કે કરોડવાર, તેને એટલું જ ગુણિત પુણ્ય મળે છે.

બિલ્વમૂલે ક્ષીરમુક્તમન્નમાજ્યેન સંયુતમ્ યો દદ્યાચ્છિવભક્તાય સ દરિદ્રો ન જાયતે

જે વ્યક્તિ બિલ્વ વૃક્ષની જડ પાસે શિવભક્તને દૂધ કે ઘી મળેલું અન્ન આપે છે, તે કદી ગરીબ થતો નથી.

સાંગોપાંગમિતિ પ્રોક્તં શિવલિંગપ્રપૂજનમ્ પ્રવૃત્તાનાં નિવૃત્તાનાં ભેદતો દ્વિવિધં દ્વિજાઃ

શિવલિંગની પૂજા, તેના અંગો અને ઉપાંગો સાથે, બે પ્રકારની કહેવાય છે, હે દ્વિજો: એક તો ગૃહસ્થ જીવન જીવતા લોકો માટે અને બીજું સંસારમાંથી વિમુખ થયેલા લોકો માટે.

પ્રવૃત્તાનાં પીઠપૂજાં સર્વપૂજાં સમાચરેત્

જે લોકો ગૃહસ્થ જીવનમાં છે, તેમણે પીઠની પૂજા અને તમામ વિધિપૂર્વકની પૂજાઓ કરવી જોઈએ.