શિવપુરાણમ્

તતઃપઞ્ચાક્ષરં જપ્ત્વા શતરુદ્રિયમેવ ચ સ્તુતીર્નાનાવિધાઃ કૃત્વા પઞ્ચાંગપઠનં તથા

પછી, પંચાક્ષરી મંત્ર અને શતરુદ્રિયનો જાપ કરીને, વિવિધ સ્તુતિઓ કરી, પંચાંગનું પણ પઠન કરવું.

તતઃ પ્રદક્ષિણાં કૃત્વા નત્વા લિંગં વિસર્જયેત્ ઇતિપ્રોક્તમશેષં ચ શિવપૂજનમાદરાત્

પછી, લિંગની પરિક્રમા કરીને અને નમસ્કાર કરીને, વિદાય લેવી જોઈએ. આ રીતે, શિવજીની પૂજા સંપૂર્ણ રીતે સમજાવી છે.

રાત્રાવુદઙ્મુખઃ કુર્યાદ્દેવકાર્યંસદૈવહિ શિવાર્ચનં સદાપ્યેવંશુચિઃ કુર્યાદુદઙ્મુખઃ

રાત્રે, હંમેશા ઉત્તર તરફ મોઢું રાખીને દેવકાર્ય કરવું જોઈએ. એ જ રીતે, શિવજીની પૂજા પણ હંમેશા શુદ્ધિથી અને ઉત્તર તરફ મોઢું રાખીને કરવી જોઈએ.

ન પ્રાચીમગ્રતઃ શંભોર્નોદીચીં શક્તિસંહિતાન્ નપ્રતીચીંયતઃ પૃષ્ઠમતોગ્રાહ્યં સમાશ્રયેત્

શંભુજીની સામે પૂર્વ દિશામાં ક્યારેય ન બેસવું, શક્તિ સાથે ઉત્તર તરફ પણ નહિ, અને પીઠ પશ્ચિમ તરફ રાખવી નહિ; આવી સ્થિતિ ક્યારેય ન અપનાવવી.

વિનાભસ્મત્રિપુંડ્રેણ વિના રુદ્રાક્ષમાલયા બિલ્વપત્રં વિના નૈવ પૂજયેચ્છંકરં બુધઃ

ભસ્મના ત્રિપુંડ વિના, રુદ્રાક્ષની માળા વિના અને બિલ્વપત્ર વિના, બુદ્ધિમાન વ્યક્તિએ ક્યારેય શંકરજીની પૂજા કરવી નહિ.

ભસ્માપ્રાપ્તૌમુનિશ્રેષ્ઠાઃ પ્રવૃત્તે શિવપૂજને તસ્માન્મૃદાપિ કર્તવ્યં લલાટે ચ ત્રિપુણ્ડ્રકમ્

મુનિશ્રેષ્ઠો, જો ભસ્મ ન મળે તો પણ, શિવપૂજા શરૂ કરતી વખતે માથા પર માટીથી પણ ત્રિપુંડ અવશ્ય કરવું.

અગ્રાહ્યં શિવનૈવેદ્યમિતિ પૂર્વં શ્રુતં વચઃ બ્રૂહિ તન્નિર્ણયં બિલ્વમાહાત્મ્યમપિ સન્મુને

પહેલાં સાંભળ્યું હતું કે શિવજીનું નૈવેદ્ય લેવું નહીં. હે સન્મુનિ, એનો નિણૅય અને બિલ્વનું મહાત્મ્ય કહો.

સર્વંવદામિસંપ્રીત્યા ધન્યા યૂયં શિવવ્રતાઃ

હું આનંદથી બધું કહું છું; તમે શિવવ્રત ધરાવ છો, એથી તમે ધન્ય છો.

શિવભક્તઃ શુચિઃ શુદ્ધઃ સદ્વ્રતીદૃઢનિશ્ચયઃ ભક્ષયેચ્છિવનૈવેદ્યંત્યજેદગ્રાહ્યભાવનામ્

શિવભક્ત, જે શુદ્ધ, પવિત્ર, સારા વ્રતવાળા અને દૃઢ નિશ્ચયવાળા હોય, એ શિવનૈવેદ્ય ભોજન કરી શકે છે અને 'આ ગ્રહ્ય નથી' એવી ભાવના છોડવી જોઈએ.

દૃષ્ટ્વાપિ શિવનૈવેદ્યે યાંતિ પાપાનિ દૂરતઃ ભક્તેતુશિવનૈવેદ્યેપુણ્યાન્યા યાંતિકોટિશઃ

શિવનૈવેદ્યને જોવાથી પણ પાપો દૂર થઈ જાય છે; અને ભક્ત માટે તો એનું ભોજન કરવાથી પુણ્ય લાખો ગણી વધે છે.

અલં યાગસહસ્રેણાપ્યલં યાગાર્બુદૈરપિ ભક્ષિતે શિવનૈવેદ્યે શિવસાયુજ્યમાપ્નુયાત્

હજારો યજ્ઞો કે કરોડો યજ્ઞો પણ શિવનૈવેદ્ય ભોજન કરતાં સમાન નથી; એનું ભોજન કરીને શિવસાંનિધ્ય મળે છે.

યદ્ગૃહેશિવનૈવેદ્યપ્રચારોપિપ્રજાયતે તદ્ગૃહંપાવનંસર્વમન્યપાવનકારણમ્

જે ઘરમાં શિવનૈવેદ્યનું વિતરણ થાય છે, એ ઘર સંપૂર્ણ પવિત્ર બને છે અને બીજાને પણ પવિત્ર બનાવે છે.

આગતં શિવનૈવેદ્યં ગૃહીત્વા શિરસામુદા ભક્ષણીયંપ્રયત્ને ન શિવસ્મરણપૂર્વકમ્

જ્યારે શિવનૈવેદ્ય આવે ત્યારે માથું નમાવીને સ્વીકારવું અને શ્રદ્ધાપૂર્વક, હંમેશા શિવસ્મરણ સાથે તેનું ભોજન કરવું.

આગતં શિવનૈવેદ્યમન્યદા ગ્રાહ્યમિત્યપિ વિલંબેપાપસંબંધોભવત્યેવ હિ માનવે

બીજા સમયે પણ શિવનૈવેદ્ય સ્વીકારવું યોગ્ય છે; પણ જો મોડું થાય તો એ પાપ સાથે જોડાય છે.

ન યસ્ય શિવનૈવેદ્યગ્રહણેચ્છાપ્રજાયતે સપાપિષ્ઠોગરિષ્ઠઃસ્યાન્નરકંયાત્યપિધ્રુવમ્

જેને શિવનૈવેદ્ય લેવાની ઈચ્છા જ ન થાય, એ સૌથી મોટો પાપી છે અને નિશ્ચિત રૂપે નરકમાં જાય છે.

હૃદયે ચન્દ્રકાન્તે ચ સ્વર્ણરૂપ્યાદિનિર્મિતે શિવદીક્ષાવતાભક્તેનેદંભક્ષ્યમિતીર્યતે

હૃદયમાં કે ચાંદની પથ્થર, સોનાં કે ચાંદીના વાસણમાં રાખેલું શિવનૈવેદ્ય, શિવદીક્ષા ધરાવનાર ભક્ત માટે ભોજનયોગ્ય છે.

શિવદીક્ષાન્વિતોભક્તો મહાપ્રસાદસંજ્ઞકમ્ સર્વેષામપિ લિંગાનાં નૈવેદ્યં ભક્ષયેચ્છુભમ્

શિવદીક્ષા પ્રાપ્ત ભક્ત સર્વ પ્રકારના લિંગનું મહાપ્રસાદરૂપ નૈવેદ્ય ભોજન કરી શકે છે અને એ શુભ છે.

અન્યદીક્ષાયુજાંન્ઃણાંશિવભક્તિરતાત્મનામ્ શૃણુધ્વંનિર્ણયંપ્રીત્યાશિવનૈવેદ્યભક્ષણે

હવે, જે શિવદીક્ષા વિના પણ શિવભક્ત છે, એવા લોકો માટે શિવનૈવેદ્ય ભોજન અંગેનો નિણૅય આનંદથી સાંભળો.

શાલગ્રામોદ્ભવે લિંગે રસલિંગેતથા દ્વિજાઃ પાષાણે રાજતેસ્વર્ણેસુરસિદ્ધપ્રતિષ્ઠિતે

શાલગ્રામથી ઉત્પન્ન થયેલ લિંગમાં, દ્રવલિંગમાં, પથ્થર, ચાંદી, સોનું કે દેવો અથવા સિદ્ધોએ સ્થાપિત કરેલ લિંગમાં—

કાશ્મીરે સ્ફાટિકેરાત્ને જ્યોતિર્લિંગેષુ સર્વશઃ ચાન્દ્રાયણસમં પ્રોક્તં શંભોર્નૈવેદ્યભક્ષણમ્

કાશ્મીરમાં, સ્ફટિક જેવા રત્નો અને બધા જ્યોતિર્લિંગોમાં, શિવજીને ધરાવેલું પ્રસાદ ખાવાનું ફળ ચાંદ્રાયણ વ્રત જેટલું પુણ્યદાયક ગણાયું છે.

બ્રહ્મહાપિ શુચિર્ભૂત્વા નિર્માલ્યંયસ્તુધારયેત્ ભક્ષયિત્વાદ્રુતંતસ્યસર્વપાપં પ્રણશ્યતિ

જે વ્યક્તિ બ્રહ્મહત્યાર પણ હોય અને શુદ્ધ થઈને શિવજીનું નર્માલ્ય ધારણ કરે છે, અને ઘીનું સેવન કરે છે, તેના બધા પાપો નાશ પામે છે.

ચંડાધિકારોયત્રાસ્તિતદ્ભાક્તવ્યંનમાનવૈઃ ચંડાધિકારોનોયત્રભોક્તવ્યંતચ્ચભક્તિતઃ

જે સ્થળે ચંડાધિકારી હાજર હોય ત્યાં માત્ર એજ પ્રસાદ લે, અને જ્યાં ચંડાધિકારી ન હોય ત્યાં બીજા ભક્તો શ્રદ્ધાથી પ્રસાદ લઈ શકે.

બાણલિંગેચલૌહેચસિદ્ધેલિંગેસ્વયંભુવિ પ્રતિમાસુચસર્વાસુનચંડોધિકૃતોભવેત્

બાણલિંગ, લોખંડના લિંગ, સિદ્ધલિંગ, સ્વયંભૂ લિંગ અને તમામ મૂર્તિઓમાં ચંડાધિકારીનો નિયમ લાગુ પડતો નથી.

સ્નાપયિત્વાવિધાનેનયોલિંગસ્નાપનોદકમ્ ત્રિઃપિબેત્ત્રિવિધંપાપંતસ્યેહાશુ વિનશ્યતિ

જે વ્યક્તિ વિધિપૂર્વક લિંગને સ્નાન કરાવે અને એ સ્નાનનું પાણી ત્રણ વખત પીવે, તેના ત્રણ પ્રકારના પાપો તુરંત નાશ પામે છે.

અગ્રાહ્યંશિવનૈવેદ્યં પત્રંપુષ્પંફલંજલમ્ શાલગ્રામશિલાસંગાત્સર્વં યાતિ પવિત્રિતામ્

શિવજીનું પ્રસાદ, પાંદડા, ફૂલો, ફળો અને પાણી સ્વીકારવું યોગ્ય નથી; પણ શાલગ્રામ શિલાના સ્પર્શથી બધું પવિત્ર થઈ જાય છે.

લોંગોપરિ ચ યદ્દ્રવ્યંતદગ્રાહ્યં મુનીશ્વરાઃ સુપવિત્રં ચ તજ્જ્ઞેયં યલ્લિંગસ્પર્શબાહ્યતઃ

લિંગ પર જે પણ વસ્તુ હોય તે સ્વીકારવી યોગ્ય નથી, હે મહાન ઋષિઓ! પણ લિંગના સ્પર્શથી બહાર જે હોય તે સર્વે ઉત્તમ પવિત્ર છે.

નૈવેદ્યનિર્ણયઃપ્રોક્ત ઇત્થંવોમુનિસત્તમાઃ શૃણુધ્વં બિલ્વમાહાત્મ્યં સાવધાનતયા ઽદરાત્

આ રીતે પ્રસાદ અંગેનો નિર્ધારણ કહ્યો, હે શ્રેષ્ઠ ઋષિઓ! હવે બિલ્વ વૃક્ષના મહિમા ધ્યાનપૂર્વક સાંભળો.

મહાદેવસ્વરૂપોયં બિલ્વોદેવૈરપિસ્તુતિઃ યથાકથંચિદેતસ્યમહિમાજ્ઞાયતેકથમ્

આ બિલ્વ વૃક્ષ મહાદેવનું સ્વરૂપ છે, દેવતાઓ પણ તેની સ્તુતિ કરે છે; કોઈ પણ રીતે જે તેની મહિમા જાણે છે, એ પૂરતું છે.

પુણ્યતીર્થાનિયાવંતિલોકેષુપ્રથિતાન્યપિ તાનિસર્વાણિતીર્થાનિબિલ્વમૂલેવસંતિહિ

જગતમાં જેટલા પણ પવિત્ર તીર્થો પ્રસિદ્ધ છે, એ બધાં તીર્થો બિલ્વ વૃક્ષની જડ પાસે હાજર છે.