શિવપુરાણમ્

સમ્યગુક્તંત્વયાતાતપાર્થિવાર્ચાવિધાનકમ્

પિતાશ્રી, તમે માટીના રૂપથી પૂજાના વિધિ વિશે યોગ્ય રીતે કહ્યું છે.

કામનાભેદમાશ્રિત્યસંખ્યાંબ્રૂહિવિધાનતઃ શિવપાર્થિવલિંગાનાં કૃપયાદીનવત્સલ

દયાળુ મહારાજ, હવે કૃપા કરીને અલગ અલગ ઈચ્છા પ્રમાણે શિવના માટીના લિંગોની સંખ્યા વિગતે કહો.

શૃણુધ્વમૃષયઃ સર્વેપાર્થિવાર્ચાવિધાનકમ્ યસ્યાનુષ્ઠાનમાત્રેણકૃતકૃત્યોભવેન્નરઃ

હવે બધા ઋષિઓ, તમે સાંભળો કે માટીના રૂપથી પૂજાનો વિધિ શું છે, જેના માત્ર કરવાથી મનુષ્યનું જીવન સફળ બની જાય છે.

અકૃત્વા પાર્થિવં લિંગં યોન્યદેવંપ્રપૂજયેત્ વૃથાભવતિસાપૂજાદમદાનાદિકંવૃથા

જો કોઈ માટીનું લિંગ બનાવીને પૂજા ન કરે અને બીજું જ સ્વરૂપ પૂજે, તો એ પૂજા વ્યર્થ છે, જેમ દાન વગેરે પણ વ્યર્થ છે.

સંખ્યાપાર્થિવલિંગાનાંયથાકામંનિગદ્યતે સંખ્યાસદ્યોમુનિશ્રેષ્ઠનિશ્ચયેનફલપ્રદા

માટીના લિંગોની સંખ્યા ઈચ્છા પ્રમાણે કહેવામાં આવી છે; મુનિશ્રેષ્ઠ, નિશ્ચયપૂર્વક જે સંખ્યા પ્રમાણે પૂજા થાય છે, એ પ્રમાણે ફળ મળે છે.

પ્રથમાવાહનંતત્રપ્રતિષ્ઠાપૂજનંપૃથક્ લિંગાકારંસમંતત્રસર્વંજ્ઞેયંપૃથક્પૃથક્

પ્રથમ આવાહન, પછી અલગથી સ્થાપના અને પૂજા થાય છે; દરેક વખતે લિંગનું સ્વરૂપ સ્પષ્ટ રીતે જાણી લેવું જોઈએ.

વિદ્યાર્થીપુરુષઃપ્રીત્યાસહસ્રમિતપાર્થિવમ્ પૂજયેચ્છિવલિંગંહિનિશ્ચયાત્તત્ફલપ્રદમ્

જેને જ્ઞાન મેળવવું હોય, એ ભક્તિપૂર્વક હજાર માટીના શિવલિંગોની પૂજા કરે; નિશ્ચિતપણે તેને ઈચ્છિત ફળ મળે છે.

નરઃપાર્થિવલિંગાનાંધનાર્થીચતદર્ધકમ્ પુત્રાર્થીસાર્ધસાહસ્રંવસ્ત્રાર્થીશતપઞ્ચક્રમ્

જેને ધન જોઈએ, એ અડધી સંખ્યા લિંગોની પૂજા કરે; પુત્ર માટે એક હજાર પાંચસો અને વસ્ત્ર માટે એકસો પાંચ લિંગોની પૂજા કરવી.

મોક્ષાર્થીકોટિગુણિતંભૂકામશ્ચસહસ્રકમ્ દયાર્થીચત્રિસાહસ્રંતીર્થાર્થીદ્વિસહસ્રકમ્

મોક્ષની ઈચ્છા હોય તો કરોડગણું લિંગ પૂજવું; જમીન માટે હજાર, દયા માટે ત્રણ હજાર અને તીર્થ માટે બે હજાર લિંગોની પૂજા કરવી.

સુહૃત્કામીત્રિસાહસ્રંવશ્યાર્થીશતમષ્ટકમ્ મારણાર્થીસપ્તશતંમોહનાર્થીશતાષ્ટકમ્

મિત્રતા માટે ત્રણ હજાર, વશીકરણ માટે એકસો આઠ, મરણ માટે સાતસો અને મોહન માટે પણ એકસો આઠ લિંગોની પૂજા કરવી.

ઉચ્ચાટનપરશ્ચૈવસહસ્રંચયથોક્તતઃ સ્તંભનાર્થીસહસ્રંતુદ્વેષણાર્થી તદર્ધકમ્

ઉચ્ચાટન માટે હજાર, સ્થંભન માટે પણ હજાર અને દ્વેષ માટે અડધા લિંગોની પૂજા કરવી.

નિગડાન્મુક્તિકામસ્તુસહસ્રંસર્ધમુત્તમમ્ મહારાજભયેપઞ્ચશતંજ્ઞેયંવિચક્ષણૈઃ

બાંધમાંથી મુક્તિ માટે એક હજાર પાંચસો લિંગ અને મહારાજના ભયમાં પાંચસો લિંગોની પૂજા કરવી, એમ વિવેકી લોકો જાણે છે.

ચૌરાદિસંકટેજ્ઞેયંપાર્થિવાનાંશતદ્વયમ્ ડાકિન્યાદિભયેપઞ્ચશતમુક્તંજપાર્થિવમ્

ચોર વગેરેના ભયમાં બે સો લિંગ અને ડાકિની વગેરેના ભયમાં પાંચસો માટીના લિંગોની પૂજા કરવી.

દારિદ્ર્યેપઞ્ચસાહસ્રમયુતંસર્વકામદમ્ અથનિત્યવિધિંવક્ષ્યેશૃણુધ્વંમુનિસત્તમાઃ

ગરીબીમાં પાંચ હજાર લિંગ અને દસ હજાર લિંગોની પૂજા કરવાથી સર્વ ઈચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે. હવે હું નિયમિત વિધિ કહું છું, મુનિશ્રેષ્ઠો, તમે સાંભળો.

એકંપાપહરંપ્રોક્તંદ્વિલિંગંચાર્થસિદ્ધિદમ્ ત્રિલિંગંસર્વકામાનાંકારણંપરમીરિતમ્

એક લિંગ પાપ દૂર કરે છે, બે લિંગ ઈચ્છિત ફળ આપે છે અને ત્રણ લિંગ સર્વ ઈચ્છાઓનું મુખ્ય કારણ કહેવાયું છે.

ઉત્તરોત્તરમેવંસ્યાત્પૂર્વોક્તગણાનાવિધિ મતાંતરમથોવક્ષ્યેસંખ્યાયાંમુનિભેદતઃ

આ રીતે, એક પછી એક સંખ્યા પહેલાં જે કહેલી છે એ પ્રમાણે જ છે; હવે હું મુનિઓના ભેદ પ્રમાણે સંખ્યાની બીજી રીત સમજાવું છું.

લિંગાનામયુતંકૃત્વાપાર્થિવાનાંસુબુદ્ધિમાન્ નિર્ભયોહિભવેન્નૂનંમહારાજભયંહરેત્

જે બુદ્ધિશાળી વ્યક્તિ દસ હજાર માટીના લિંગ બનાવે છે, એ નિર્ભય બની જાય છે, રાજાનો ભય પણ દૂર થઈ જાય છે.

કારાગૃહાદિમુક્ત્યર્થમયુતંકારયેદ્બુધઃ ડાકિન્યાદિભયેસપ્તસહસ્રંકારયેત્તથા

કેદખાનાં વગેરેમાંથી મુક્તિ માટે બુદ્ધિમાન વ્યક્તિએ દસ હજાર લિંગ બનાવવું જોઈએ; ડાકિની વગેરેના ભય માટે સાત હજાર લિંગ બનાવવું જોઈએ.

સહસ્રાણિપઞ્ચપઞ્ચાશદપુત્રઃપ્રકારયેત્ લિંગાનામયુતેનૈવકન્યકાસંતતિંલભેત્

પુત્રની ઇચ્છા હોય તો પચાસ હજાર લિંગ બનાવવું જોઈએ; દસ હજાર લિંગ બનાવવાથી પુત્રીની વંશ મળે છે.

લિંગાનામયુતેનૈવવિષ્ણ્વાદૈશ્વર્યમાપ્નુયાત્ લિંગાનાંપ્રયુતેનૈવહ્યતુલાંશ્રિયમાપ્નુયાત્

દસ હજાર લિંગ બનાવવાથી વિષ્ણુ વગેરેનું ઐશ્વર્ય મળે છે; અને લાખ લિંગ બનાવવાથી અતુલ્ય ધન-સંપત્તિ મળે છે.

કોટિમેકાંતુલિંગાનાં યઃ કરોતિનરોભુવિ શિવ એવભવેત્સોપિનાત્રકાર્યા વિચારણા

જે મનુષ્ય પૃથ્વી પર એક કરોડ લિંગ બનાવે છે, એ પોતે શિવ બની જાય છે; આ વિષયમાં વધુ વિચાર કરવાની જરૂર નથી.

અર્ચા પાર્થિવલિંગાનાં કોટિયજ્ઞફલપ્રદા ભુક્તિદામુક્તિદાનિત્યંતતઃકામર્થિનાંનૃણામ્

માટીના લિંગની પૂજા કરોડ યજ્ઞના ફળ આપે છે, ભોગ અને મોક્ષ બંને આપે છે, અને કામના ધરાવનારા લોકો માટે હંમેશા શ્રેષ્ઠ છે.

વિનાલિંગાર્ચનં યસ્ય કાલોગચ્છતિ નિત્યશઃ મહાહાનિર્ભવેત્તસ્યદુર્વૃત્તસ્યદુરાત્મનઃ

જેનું જીવન હંમેશા લિંગની પૂજા વિના પસાર થાય છે, એ દુષ્ટ અને દુર્ગુણી મનુષ્યને મોટું નુકસાન થાય છે.

એકતઃ સર્વદાનાનિ વ્રતાનિ વિવિધાનિ ચ તીર્થાનિનિયમાયજ્ઞાલિંગાર્ચાચૈકતઃ સ્મૃતા

એક તરફ બધા દાન, વિવિધ વ્રત, તીર્થયાત્રા, નિયમ અને યજ્ઞ છે; બીજી તરફ માત્ર લિંગની પૂજા છે—એવું સ્મરણ કરવામાં આવ્યું છે.

કલૌલિંગાર્ચનંશ્રેષ્ઠંતથાલોકેપ્રદૃશ્યતે તથાનાસ્તીતિ શાસ્ત્રાણામેષ સિદ્ધાન્તનિશ્ચયઃ

કળીયુગમાં લિંગની પૂજા દુનિયામાં શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે; માનો કે ના માનો, શાસ્ત્રોનો આ નક્કર નિષ્કર્ષ છે.

ભુક્તિમુક્તિપ્રદંલિંગં વિવિધાપન્નિવારણમ્ પૂજયિત્વાનરોનિત્યં શિવસાયુજ્યમાપ્નુયાત્

લિંગ ભોગ અને મોક્ષ આપે છે, દરેક પ્રકારની મુશ્કેલી દૂર કરે છે; જે મનુષ્ય હંમેશા તેની પૂજા કરે છે, એ શિવ સાથે એકરૂપ થઈ જાય છે.

શિવાનામમયં લિંગંનિત્યં પૂજ્યં મહર્ષિભિઃ યતશ્ચ સર્વલિંગેષુ તસ્માત્પૂજ્યંવિધાનતઃ

લિંગ એ શિવનું નામરૂપ છે, મહર્ષિઓએ હંમેશા તેની પૂજા કરવી જોઈએ; અને એથી બધા લિંગોમાં નિયમ પ્રમાણે તેની પૂજા કરવી જરૂરી છે.

ઉત્તમં મધ્યમં નીચં ત્રિવિધં લિંગમીરિતમ્ માનતો મુનિશાર્દૂલાસ્તચ્છૃણુધ્વં વદામ્યહમ્

લિંગને ત્રણ પ્રકારનું કહેવાયું છે: ઉત્તમ, મધ્યમ અને નીચું. હે મુનિશ્રેષ્ઠો, એના માપ હવે હું કહું છું, સાંભળો.

ચતુરંગુલમુચ્છ્રાયંરમ્યંવેદિકયાયુતમ્ ઉત્તમંલિંગમાખ્યાતંમુનિભિઃશાસ્ત્રકોવિદૈઃ

ચાર આંગળી ઊંચું, સુંદર અને પીઠી સાથેનું લિંગ, શાસ્ત્રજ્ઞાની મુનિઓએ શ્રેષ્ઠ લિંગ ગણ્યું છે.