શિવપુરાણમ્

શુદ્ધપ્રદેશસંભૂતાં મૃદમાહૃત્ય યત્નતઃ શિવલિંગં પ્રકલ્પેત સાવધાનતયા દ્વિજાઃ

પવિત્ર સ્થળેથી માટી સાવધાનીથી લાવી, દ્વિજોએ ધ્યાનપૂર્વક શિવલિંગ બનાવવું જોઈએ.

વિપ્રે ગૌરા સ્મૃતા શોણા બાહુજે પીતવર્ણકા વૈશ્યેકૃષ્ણા પાદજાતે હ્યથવા યત્ર યા ભવેત્

બ્રાહ્મણ માટે સફેદ, ક્ષત્રિય માટે લાલ, વૈશ્ય માટે હાથ પર પીળો અને શૂદ્ર માટે પગ પર કાળો રંગ યોગ્ય છે; અથવા જે રંગ મળે તે લઈ શકાય.

સંગૃહ્યમૃત્તિકાંલિંગનિર્માણાર્થંપ્રયત્નતઃ અતીવશુભદેશેચસ્થાપયેત્તાંમૃદંશુભામ્

લિંગ બનાવવાના હેતુથી માટી સાવધાનીથી એકત્ર કરી, તે શુભ માટીને અત્યંત શુભ સ્થળે રાખવી જોઈએ.

સંશોધ્યચજલેનાપિપિંડીકૃત્ય શનૈઃ શનૈઃ વિધીયેતશુભંલિંગંપાર્થિવંવેદમાર્ગતઃ

માટીને સારી રીતે ધોઈને, ધીમે ધીમે ગોળાકાર બનાવવી જોઈએ; પછી, વેદના માર્ગ પ્રમાણે, શુભ માટીનું લિંગ તૈયાર કરવું જોઈએ.

તતઃ સંપૂજયેદ્ભક્ત્યાભુક્તિમુક્તિફલાપ્તયે તત્પ્રકારમહંવચ્મિશૃણુધ્વંસંવિધાનતઃ

પછી, ભક્તિપૂર્વક તેની પૂજા કરવી જોઈએ જેથી ભોગ અને મોક્ષના ફળ મળે; હવે હું એ વિધિ કહું છું, તમે ધ્યાનથી સાંભળો.

નમઃ શિવાયમંત્રેણાર્ચનંદ્રવ્યંચપ્રોક્ષયેત્ ભૂરસીતિચમંત્રેણક્ષેત્રસિદ્ધિંપ્રકારયેત્

'નમઃ શિવાય' મંત્રથી પૂજાના સામાનને છાંટવું, અને 'ભૂઃ અસી' મંત્રથી સ્થાનને pavitra કરવું જોઈએ.

આપોસ્માનિતિમંત્રેણજલસંસ્કારમાચરેત્ નમસ્તે રુદ્રમંત્રેણ ફાટિકાબંધમુચ્યતે

'આપો સ્માનિ' મંત્રથી પાણીથી શુદ્ધિ કરવી, અને 'નમસ્તે રુદ્ર' મંત્રથી ફાટકનો બંધન કરવું જોઈએ.

શંભવાયેતિમંત્રેણક્ષેત્રશુદ્ધિં પ્રકારયેત્ નમઃ પૂર્વેણ કુર્યાત્પઞ્ચામૃતસ્યાપિ પ્રોક્ષણમ્

'શંભવાય' મંત્રથી સ્થાન શુદ્ધ કરવું, અને પહેલાના નમસ્કાર મંત્રથી પાંચ અમૃત પણ છાંટવું જોઈએ.

નીલગ્રીવાયમંત્રેણનમઃપૂર્વેણભક્તિમાન્ ચરેચ્છંકરલિંગસ્યપ્રતિષ્ઠાપનમુત્તમમ્

'નીલકંઠ' અને પહેલાના નમસ્કાર મંત્રથી, ભક્તિપૂર્વક શ્રેષ્ઠ રીતે શંકરલિંગની સ્થાપના કરવી જોઈએ.

ભક્તિતસ્તત એતત્તેરુદ્રાયેતિ ચ મંત્રતઃ આસનં રમણીયં વૈદદ્યાદ્વૈદિકમાર્ગકૃત્

પછી, ભક્તિથી અને 'તે રુદ્રાય' મંત્રથી, વેદોક્ત રીત પ્રમાણે સુંદર આસન આપવું જોઈએ.

માનોમહન્તમિતિચમંત્રેણાવાહનંચરેત્ યાતેરુદ્રેણમંત્રેણસંચરેદુપવેશનમ્

'માનો મહંતમ્' મંત્રથી આવાહન કરવું, અને 'યાતે રુદ્ર' મંત્રથી ઉપવેશન કરવું જોઈએ.

મંત્રેણયામિષુમિતિ ન્યાસંકુર્યાચ્છિવસ્યચ અધ્યવોચદિતિ પ્રેમ્ણાધિવાસંમનુનાચરેત્

'યામિ ષુમ્' મંત્રથી શિવનું ન્યાસ કરવું, અને 'અધ્યવોચદ્' મંત્રથી પ્રેમપૂર્વક અધિવાસ કરવું જોઈએ.

મનુનાસૌજીવ ઇતિદેવતાન્યાસમાચરેત્ અસૌયોવસર્પતીતિ ચાચરેદપસર્પણમ્

'સૌજીવ' મંત્રથી દેવતાઓનું ન્યાસ કરવું, અને 'અસૌ યો વસર્પતિ' મંત્રથી વિઘ્નો દૂર કરવા માટે વિધિ કરવી.

અર્ઘ્યં ચ રુદ્રગાયત્ર્યા ઽચમનં ત્ર્યંબકેણ ચ

રુદ્ર ગાયત્રી મંત્રથી અર્ઘ્ય અર્પણ કરવું, અને ત્ર્યંબક મંત્રથી આચમન કરવું જોઈએ.

પયઃપૃથિવ્યામિતિ ચ પયસાસ્નાનમાચરેત્ દધિક્રાવ્ણેતિમંત્રેણદધિસ્નાનં ચ કારયેત્

'પયઃ પૃથિવ્યા' મંત્રથી દૂધથી સ્નાન કરવું, અને 'દધિક્રાવણ' મંત્રથી દહીંથી સ્નાન કરવું જોઈએ.

મધુખંડસ્નપનંપ્રોક્તમિતિપઞ્ચામૃતં સ્મૃતમ્ અથવા પાદ્યમંત્રેણ સ્નાનંપઞ્ચામૃતેન ચ

મધ અને ખાંડથી સ્નાન કરવું એ પાંચ અમૃત કહેવાય છે; અથવા પાદ્ય મંત્રથી પણ પાંચ અમૃતથી સ્નાન કરવું જોઈએ.

માનસ્તોકે ઇતિ પ્રેમ્ણા મંત્રેણ કટિબંધનમ્ નમો ધૃષ્ણવે ઇતિ વા ઉત્તરીયં ચ ધાપયેત્

'માનસ્તોકે' મંત્રથી પ્રેમપૂર્વક કટિબંધ બાંધવું, અથવા 'નમો ધૃષ્ણવે' મંત્રથી ઉપરનું વસ્ત્ર પહેરાવવું.

યા તે હેતિરિતિ પ્રેમ્ણા ઋક્ચતુષ્કેણ વૈદિકઃ શિવાય વિધિના ભક્તશ્ચરેદ્વસ્ત્રસમર્પણમ્

'યા તે હેતિ' મંત્ર અને ચાર ઋચાઓથી, ભક્તિપૂર્વક અને વેદોક્ત રીતથી શિવને વસ્ત્ર અર્પણ કરવું.

નમઃ શ્વભ્ય ઇતિ પ્રેમ્ણા ગંધં દદ્યાદૃચા સુધીઃ

'નમઃ શ્વભ્ય' મંત્ર અને ઋચાથી પ્રેમપૂર્વક સુગંધ અર્પણ કરવી.

નમઃ પાર્યાય ઇતિ વા પુષ્પ મંત્રેણ ચાર્પયેત્ નમઃ પર્ણ્યાય ઇતિ વા બિલ્બપત્રસમર્પણમ્

'નમઃ પાર્યાય' અથવા પુષ્પ મંત્રથી ફૂલ અર્પણ કરવું, અને 'નમઃ પર્ણ્યાય' મંત્રથી બિલ્વ પત્ર પણ ચડાવવું.

નમઃકપર્દિનેચેતિ ધૂપં દદ્યાદ્યથાવિધિ દીપં દદ્યાદ્યથોક્તં તુ નમ આશવ ઇત્યૃચા

'નમઃ કપર્દિને' મંત્રથી વિધિ પ્રમાણે ધૂપ અર્પણ કરવું, અને 'નમઃ આશવ' ઋચાથી દીવો અર્પણ કરવો.

નમોજ્યેષ્ઠાયમંત્રેણ દદ્યાન્નૈવેદ્યમુત્તમમ્ મનુનાત્ર્યમ્બકમિતિપુનરાચમનંસ્મૃતમ્

‘નમોજ્યેષ્ઠાય’ મંત્રથી શ્રેષ્ઠ ભોજન અર્પણ કરવું અને પછી ‘ત્ર્યંબકમ્’ મંત્રથી ફરી આચમન કરવું એવું કહેવાયું છે.

ઇમા રુદ્રાયેતિ ઋચા કુર્યાત્ફલસમર્પણમ્ નમો વ્રજ્યાયેતિ ઋચા સકલં શંભવેર્પયેત્

‘ઇમા રુદ્રાય’ મંત્રથી ફળ અર્પણ કરવું, અને ‘નમો વ્રજ્યાય’ મંત્રથી સર્વે વસ્તુઓ શંભુને સમર્પિત કરવી.

મનો મહાંતમિતિ ચ માનસ્તોકે ઇતિ તતઃ મંત્રેદ્વયેનૈકદશાક્ષતૈ રુદ્રાન્પ્રપૂજયેત્

‘મનો મહાંતમ્’ અને ‘માનસ્તોકે’ – આ બે મંત્ર અને અગિયાર અક્ષરો વડે રુદ્રોની પૂજા કરવી.

હિરણ્યગર્ભ ઇતિ ત્ર્યૃચાદક્ષિણાંહિસમર્પયેત્ દેવસ્યત્વેતિમંત્રેણહ્યભિષેકંચરેદ્બુધઃ

‘હિરણ્યગર્ભ’થી શરૂ થતી ત્રણ ઋચાઓથી દક્ષિણાં અર્પણ કરવી અને ‘દેવસ્ય ત્વે’ મંત્રથી વિદ્વાન અભિષેક કરવો.

દીપમંત્રેણવાશંભોર્નીરાજનવિધિંચરેત્ પુષ્પાંજલિંચરેદ્ભક્ત્યા ઇમા રુદ્રાયચત્ર્યૃચા

શંભુ માટે દીપકના મંત્રથી નીરાંજન વિધિ કરવી અને ભક્તિપૂર્વક ‘ઇમા રુદ્રાય’ની ત્રણ ઋચાઓથી ફૂલોની અંજલિ અર્પણ કરવી.

માનોમહાન્તમિતિ ચ ચરેત્પ્રાજ્ઞઃ પ્રદક્ષિણામ્ માનસ્તોકેતિ મંત્રેણ સાષ્ટાઙ્ગંપ્રણમેત્સુધીઃ

‘મનો મહાંતમ્’ મંત્રથી વિદ્વાન પ્રદક્ષિણ કરવી અને ‘માનસ્તોકે’ મંત્રથી બુદ્ધિશાળી વ્યક્તિ સષ્ટાંગ પ્રણામ કરવો.

યતોયત ઇત્યભયાંજ્ઞાનાખ્યાં ત્ર્યંબકેણ ચ

‘યતો યતા’ મંત્રથી અભયમુદ્રા દર્શાવવી અને ‘ત્ર્યંબક’ મંત્રથી જ્ઞાનમુદ્રા દર્શાવવી.

નમઃસેનેતિ મંત્રેણમહામુદ્રાંપ્રદર્શયેત્ દર્શયેદ્ધેનુમુદ્રાંચનમોગેભ્ય ઋચાનયા

‘નમઃ સેનેતિ’ મંત્રથી મહામુદ્રા દર્શાવવી, ધેનુમુદ્રા પણ બતાવવી અને ‘નમોગે’ ઋચાથી મુદ્રા દર્શાવવી.