શિવપુરાણમ્

યાવદ્દેહંક્રિયાધીનઃસજીવોબદ્ધ ઉચ્યતે દેહત્રયવશીકારેમોક્ષ ઇત્યુચ્યતે બુધૈઃ

જ્યાં સુધી જીવ શરીરમાં કર્મ પર આધાર રાખે છે, ત્યાં સુધી બંધનમાં કહેવાય છે. ત્રણ શરીરો પર વિજય મેળવવો એ જ મુક્તિ છે, એમ વિદ્વાનો કહે છે.

માયાચક્રપ્રણેતાહિશિવઃ પરમકારણમ્ શિવમાયાર્પિતદ્વંદ્વંશિવસ્તુપરિમાર્જતિ

માયાના ચક્રને ચલાવનાર શિવ છે અને એ સર્વોચ્ચ કારણ છે. જે દ્વંદ્વ શિવની માયાને અર્પણ થાય છે, તેને શિવ દૂર કરે છે.

શિવેનકલ્પિતંદ્વંદ્વંતસ્મિન્નેવ સમર્પયેત્ શિવસ્યાતિપ્રિયંવિદ્યાત્પ્રદક્ષિણંનમોબુધાઃ

શિવથી ઉત્પન્ન થયેલા દ્વંદ્વો પણ શિવને જ અર્પણ કરવું. વિદ્વાનો જાણે છે કે પ્રદક્ષિણ અને વંદન શિવને ખૂબ પ્રિય છે.

પ્રદક્ષિણનમસ્કારાઃ શિવસ્યપરમાત્મનઃ ષોડશૈરુપચારૈશ્ચકૃતપૂજાફલપ્રદા

પ્રદક્ષિણ અને વંદન, શિવ પરમાત્માને, તે શોડશ ઉપચારથી કરેલી પૂજાના ફળ આપે છે.

પ્રદક્ષિણા ઽવિનાશ્યંહિ પાતકંનાસ્તિ ભૂતલે તસ્માત્પ્રદક્ષિણેનૈવસર્વપાપંવિનાશયેત્

પ્રદક્ષિણથી પૃથ્વી પર એવું કોઈ પાપ નથી, જે નાશ પામતું ન હોય. તેથી, માત્ર પ્રદક્ષિણથી જ બધા પાપો નાશ પામે છે.

શિવપૂજાપરોમૌનીસત્યાદિગુણસંયુતઃ ક્રિયાતપોજપજ્ઞાનધ્યાનેષ્વેકૈકમાચરેત્

શિવભક્ત, મૌન, સત્ય અને અન્ય ગુણોથી યુક્ત, કર્મ, તપ, જપ, જ્ઞાન અને ધ્યાનમાં દરેકનું પાલન કરવું.

ઐશ્વર્યંદિવ્યદેહશ્ચજ્ઞાનમજ્ઞાનસંશયઃ શિવસાન્નિધ્યમિત્યેતેક્રિયાદીનાંફલંભવેત્

ઈશ્વરપદ, દિવ્ય શરીર, જ્ઞાન, અજ્ઞાન અને સંશયનો નાશ અને શિવની હાજરી—આ બધું એ કર્માદિ ફળ છે.

કરણેનફલંયાતિતમસઃ પરિહાપનાત્ જન્મનઃપરિમાર્જિત્વાજ્જ્ઞબુદ્ધ્યાજનિતાનિચ

કર્મથી ફળ મળે છે અને અંધકાર દૂર થાય છે. જન્મના ફળો દૂર કર્યા પછી, જ્ઞાન અને બુદ્ધિથી ઉત્પન્ન થયેલા પણ દૂર થાય છે.

યથાદેશં યથાકાલં યથાદેહં યથાધનમ્ યથાયોગ્યંપ્રકુર્વીત ક્રિયાદીઞ્છિવભક્તિમાન્

શિવભક્તે સ્થાન, સમય, શરીર અને ધન પ્રમાણે તથા યોગ્ય રીતે કર્માદિ કરવું.

ન્યાયાર્જિતસુવિત્તેનવસેત્પ્રાજ્ઞઃ શિવસ્થલે જીવહિંસાદિરહિતમતિક્લેશવિવર્જિતમ્

બુદ્ધિશાળી માણસે ન્યાયપૂર્વક મેળવેલા ધનથી, જીવહિંસા અને અન્ય દોષોથી દુર રહીને, વધુ કષ્ટ વિના શિવના સ્થાનમાં રહેવું જોઈએ.

પઞ્ચાક્ષરેણજપ્તંચતોયમન્નંવિદુઃ સુખમ્ અથવા ઽહુર્દરિદ્રસ્યભિક્ષાન્નંજ્ઞાનદંભવેત્

પાંચ અક્ષરનાં મંત્રથી જપેલું પાણી કે અન્ન શુભ માનવામાં આવે છે; અથવા, ગરીબ માણસનું ભિક્ષામાં મળેલું અન્ન પણ જ્ઞાન આપનારું હોય છે.

શિવભક્તસ્યભિક્ષાન્નંશિવભક્તિવિવર્ધનમ્ શંભુસત્રમિતિપ્રાહુર્ભિક્ષાન્નંશિવયોગિનઃ

શિવભક્તના ભિક્ષામાં મળેલા અન્નથી શિવભક્તિ વધે છે; શિવયોગીના ભિક્ષામાં મળેલું અન્ન 'શંભુનું સૂત્ર' કહેવાય છે.

યેનકેનાપ્યુપાયેનયત્રકુત્રાપિભૂતલે શુદ્ધાન્નભુક્સદામૌનીરહસ્યં ન પ્રકાશયેત્

પૃથ્વી પર જ્યાં પણ, જે રીતે પણ બને, માણસે હંમેશાં શુદ્ધ અન્ન મૌન રહીને જ ખાવું જોઈએ અને એ રહસ્ય કદી જાહેર ન કરવું.

પ્રકાશયેત્તુભક્તાનાંશિવમાહાત્મ્યમેવહિ રહસ્યંશિવમંત્રસ્યશિવોજાનાતિનાપરઃ

પણ ભક્તોને માત્ર શિવના મહિમાનો જ પ્રકાશ કરવો જોઈએ; શિવમંત્રનું રહસ્ય માત્ર શિવજ જાણે છે, બીજું કોઈ નહીં.

શિવભક્તોવસેન્નિત્યંશિવલિંગંસમાશ્રિતઃ સ્થાણુલિંગાશ્રયેણૈવસ્થાણુર્ભવતિભૂસુરાઃ

શિવભક્તે હંમેશાં શિવલિંગમાં આશ્રય લઈને રહેવું જોઈએ; સ્થિર લિંગમાં આશ્રય લેતાં જ્ઞાનીઓ પણ અડગ બની જાય છે.

પૂજયાચરલિંગસ્યક્રમાન્મુક્તોભવેદ્ધ્રુવમ્ સર્વમુક્તંસમાસેનસાધ્યસાધનમુત્તમમ્

લિંગની યોગ્ય રીતે પૂજા કરતાં નિશ્ચિત રીતે મુક્તિ મળે છે; ટૂંકમાં, સર્વે મુક્ત થાય છે—આ સર્વોત્તમ સાધન અને ફળ છે.

વ્યાસેનયત્પુરાપ્રોક્તંયચ્છ્રુતંહિમયાપુરા ભદ્રમસ્તુહિવો ઽસ્માકં શિવભક્તિર્દૃઢા ઽસ્તુસા

પૂર્વે વ્યાસજી દ્વારા જે કહેવામાં આવ્યું અને મેં જે સાંભળ્યું, એથી અમારે કલ્યાણ થાય અને અમારી શિવભક્તિ દૃઢ રહે.

ય ઇમંપઠતે ઽધ્યાયં યઃ શૃણોતિ નરઃ સદા શિવજ્ઞાનંસલભતેશિવસ્યકૃપયાબુધાઃ

જે માણસ આ અધ્યાયનું પઠન કરે છે અથવા હંમેશાં સાંભળે છે, તે શિવજીની કૃપાથી શિવજ્ઞાન પામે છે.

સૂતસૂતચિરંજીવધન્યસ્ત્વંશિવભક્તિમાન્ સમ્યગુક્તસ્ત્વયાલિંગમહિમાસત્ફલપ્રદઃ

સૂતજી, તમે લાંબું આયુષ્ય પામો! તમે ધન્ય છો અને શિવભક્ત છો. તમે યોગ્ય રીતે લિંગના મહિમાનો વર્ણન કર્યું છે, જે સર્વોત્તમ ફળ આપે છે.

યત્રપાર્થિવમાહેશલિંગસ્યમહિમાધુના સર્વોત્કૃષ્ટશ્ચકથિતોવ્યાસતોબ્રૂહિતંપુનઃ

હવે, મહેશના પૃથ્વી લિંગનો જે મહિમા વ્યાસજી દ્વારા અગાઉ કહ્યો હતો, એ મહિમા ફરીથી કહો.

શૃણુધ્વમૃષયઃ સર્વે સદ્ભક્ત્યા હરતો ખિલાઃ શિવપાર્થિવલિંગસ્યમહિમાપ્રોચ્યતેમયા

હે ઋષિઓ, તમે સૌ સાચી ભક્તિથી સાંભળો, કેમ કે હવે હું શિવના પૃથ્વી લિંગનો મહિમા કહું છું.

ઉક્તેષ્વેતેષુ લિંગેષુ પાર્થિવં લિંગમુત્તમમ્ તસ્યપૂજનતોવિપ્રાબહવઃ સિદ્ધિમાગતાઃ

આ બધા લિંગોમાં પૃથ્વી લિંગ સર્વોત્તમ છે; તેની પૂજા કરતાં અનેક બ્રાહ્મણોએ સિદ્ધિ પામી છે.

હરિર્બ્રહ્મા ચ ઋષયઃ સપ્રજાપતયસ્તથા સંપૂજ્ય પાર્થિવંલિંગંપ્રાપુઃસર્વેપ્સિતંદ્વિજાઃ

હરિ, બ્રહ્મા, ઋષિઓ અને પ્રજાપતિઓએ પણ પૃથ્વી લિંગની પૂજા કરીને પોતાના ઇચ્છિત ફળ મેળવ્યા છે, હે દ્વિજો.

દેવાસુરમનુષ્યાશ્ચગંધર્વોરગરાક્ષસાઃ અન્યેપિબહવસ્તંસંપૂજ્યસિદ્ધિંગતાઃપરમ્

દેવો, અસુરો, મનુષ્યો, ગંધર્વો, નાગો, રાક્ષસો અને અનેક અન્યોએ પણ એ લિંગની પૂજા કરીને સર્વોચ્ચ સિદ્ધિ પામી છે.

કૃતેરત્નમયંલિંગંત્રેતાયાંહેમસંભવમ્ દ્વાપરેપારદંશ્રેષ્ઠંપાર્થિવંતુકલૌયુગે

કૃતયુગમાં રત્નમય લિંગ હતું, ત્રેતાયુગમાં સોનાનું, દ્વાપરયુગમાં પારદનું શ્રેષ્ઠ હતું, પણ કલિયુગમાં પૃથ્વી લિંગ શ્રેષ્ઠ છે.

અષ્ટમૂર્તિષુસર્વાસુમૂર્તિર્વૈપાર્થિવીવરાઃ અનન્યપૂજિતાવિપ્રાસ્તપસ્તસ્માન્મહત્ફલમ્

આઠ રૂપોમાં પૃથ્વીનું રૂપ સર્વોત્તમ છે; હે બ્રાહ્મણો, એકાગ્ર ભક્તિથી તેની પૂજા કરતાં તપથી મહાન ફળ મળે છે.

યથાસર્વેષુદેવેષુજ્યેષ્ઠઃશ્રેષ્ઠોમહેશ્વરઃ એવંસર્વેષુ લિંગેષુપાર્થિવંશ્રેષ્ટમુચ્યતે

જેમ બધા દેવોમાં મહેશ્વર સૌથી વયસ્ક અને શ્રેષ્ઠ છે, તેમ બધા લિંગોમાં પૃથ્વી લિંગ શ્રેષ્ઠ કહેવાય છે.

યથાનદીષુસર્વાસુજ્યેષ્ઠાશ્રેષ્ઠાસુરાપગા તથાસર્વેષુલિંગેષુપાર્થિવંશ્રેષ્ઠમુચ્યતે

જેમ બધી નદીઓમાં ગંગા શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે, તેમ બધા લિંગોમાં પૃથ્વીથી બનેલું લિંગ સર્વોપરી કહેવાય છે.

યથાસર્વેષુમંત્રેષુપ્રણવો હિ મહાન્સ્મૃતઃ તથેદંપાર્થિવંશ્રેષ્ઠમારાધ્યંપૂજ્યમેવહિ

જેમ બધા મંત્રોમાં 'ઓમ્કાર' મહાન ગણાય છે, તેમ પૃથ્વીથી બનેલું લિંગ સર્વ શ્રેષ્ઠ, પૂજનીય અને આરાધ્ય છે.