શિવપુરાણમ્

નમ્રો ઽહંહિસ્વદેહેનભોમહાંસ્ત્વમસિપ્રભો નશૂન્યોમત્સ્વરૂપોવૈતવદાસો ઽસ્મિસાંપ્રતમ્

હું મારા શરીરથી નમ્ર છું અને તમે મહાન છો, હે પ્રભુ! મારું સ્વરૂપ ખાલી નથી, કારણ કે હવે હું સાચો તમારો દાસ છું.

યથાયોગ્યંસ્વાત્મયજ્ઞંનમસ્કારંપ્રકલ્પયેત્ અથાત્રશિવનૈવેદ્યંદત્ત્વાતાંબૂલમાહરેત્

જેમ યોગ્ય હોય તેમ, પોતાના આત્માને પૂજા અને વંદન કરવું. પછી શિવને ભોજન અર્પણ કરી, પછી પાન લેવું.

શિવપ્રદક્ષિણંકુર્યાત્સ્વયમષ્ટોત્તરં શતમ્ સહસ્રમયુતંલક્ષં કોટિમન્યેન કારયેત્

પોતે શિવની એકસો આઠ વાર પ્રદક્ષિણ કરવી. બીજા કોઈએ હજાર, દસ હજાર, લાખ કે કરોડ જેટલી પ્રદક્ષિણ કરવી.

શિવપ્રદક્ષિણાત્સર્વંપાતકંનશ્યતિક્ષણાત્ દુઃખસ્યમૂલંવ્યાધિર્હિવ્યાધેર્મૂલંહિપાતકમ્

શિવની પ્રદક્ષિણથી બધા પાપો ક્ષણમાં નાશ પામે છે. દુઃખનું મૂળ રોગ છે અને રોગનું મૂળ પાપ છે.

ધર્મેણૈવહિપાપાનામપનોદનમીરિતમ્ શિવોદ્દેશકૃતોધર્મઃક્ષમઃપાપવિનોદને

પાપો દૂર કરવા માટે ધર્મ જ ઉપાય છે. શિવ માટે કરેલો ધર્મ પાપ દૂર કરવામાં સક્ષમ છે.

અધ્યક્ષં શિવધર્મેષુ પ્રદક્ષિણમિતીરિતમ્ ક્રિયયા જપરૂપંહિપ્રણવંતુપ્રદક્ષિણમ્

શિવના ધર્મોમાં પ્રદક્ષિણને મુખ્ય માનવામાં આવી છે. હકીકતમાં, પ્રદક્ષિણ કરવું એ જ પ્રણવનો જપ છે.

જનનંમરણંદ્વંદ્વંમાયાચક્રમિતીરિતમ્ શિવસ્યમાયાચક્રંહિબલિપીઠંતદુચ્યતે

જન્મ અને મરણ, એ બંને માયાનું ચક્ર કહેવાય છે. શિવનું બલિપીઠ પણ એ માયાના ચક્ર તરીકે ઓળખાય છે.

બલિપીઠંસમારભ્યપ્રાદક્ષિણ્યક્રમેણવૈ પદેપદાંતરંગત્વાબલિપીઠં સમાવિશેત્

બલિપીઠથી પ્રદક્ષિણની ક્રમશઃ શરૂઆત કરી, પગલાં વચ્ચે અંતર રાખીને, બલિપીઠમાં પ્રવેશવું.

નમસ્કારંતતઃ કુર્યાત્પ્રદક્ષિણમિતીરિતમ્ નિર્ગમાજ્જનનંપ્રાપ્તંનમસ્ત્વાત્મસમર્પણમ્

પછી વંદન કરવું, જેને પ્રદક્ષિણ કહેવાય છે. બહાર જતાં જન્મ મળે છે અને વંદનથી આત્માને અર્પણ કરાય છે.

જનનં મરણં દ્વંદ્વં શિવમાયાસમર્પિતમ્ શિવમાયાર્પિતદ્વંદ્વો ન પુનસ્ત્વાત્મભાગ્ભવેત્

જન્મ અને મરણ, એ બંને શિવની માયાને અર્પણ કરાય છે. જે એ દ્વંદ્વને શિવની માયામાં અર્પણ કરે છે, તેને ફરી એનો અનુભવ થતો નથી.

યાવદ્દેહંક્રિયાધીનઃસજીવોબદ્ધ ઉચ્યતે દેહત્રયવશીકારેમોક્ષ ઇત્યુચ્યતે બુધૈઃ

જ્યાં સુધી જીવ શરીરમાં કર્મ પર આધાર રાખે છે, ત્યાં સુધી બંધનમાં કહેવાય છે. ત્રણ શરીરો પર વિજય મેળવવો એ જ મુક્તિ છે, એમ વિદ્વાનો કહે છે.

માયાચક્રપ્રણેતાહિશિવઃ પરમકારણમ્ શિવમાયાર્પિતદ્વંદ્વંશિવસ્તુપરિમાર્જતિ

માયાના ચક્રને ચલાવનાર શિવ છે અને એ સર્વોચ્ચ કારણ છે. જે દ્વંદ્વ શિવની માયાને અર્પણ થાય છે, તેને શિવ દૂર કરે છે.

શિવેનકલ્પિતંદ્વંદ્વંતસ્મિન્નેવ સમર્પયેત્ શિવસ્યાતિપ્રિયંવિદ્યાત્પ્રદક્ષિણંનમોબુધાઃ

શિવથી ઉત્પન્ન થયેલા દ્વંદ્વો પણ શિવને જ અર્પણ કરવું. વિદ્વાનો જાણે છે કે પ્રદક્ષિણ અને વંદન શિવને ખૂબ પ્રિય છે.

પ્રદક્ષિણનમસ્કારાઃ શિવસ્યપરમાત્મનઃ ષોડશૈરુપચારૈશ્ચકૃતપૂજાફલપ્રદા

પ્રદક્ષિણ અને વંદન, શિવ પરમાત્માને, તે શોડશ ઉપચારથી કરેલી પૂજાના ફળ આપે છે.

પ્રદક્ષિણા ઽવિનાશ્યંહિ પાતકંનાસ્તિ ભૂતલે તસ્માત્પ્રદક્ષિણેનૈવસર્વપાપંવિનાશયેત્

પ્રદક્ષિણથી પૃથ્વી પર એવું કોઈ પાપ નથી, જે નાશ પામતું ન હોય. તેથી, માત્ર પ્રદક્ષિણથી જ બધા પાપો નાશ પામે છે.

શિવપૂજાપરોમૌનીસત્યાદિગુણસંયુતઃ ક્રિયાતપોજપજ્ઞાનધ્યાનેષ્વેકૈકમાચરેત્

શિવભક્ત, મૌન, સત્ય અને અન્ય ગુણોથી યુક્ત, કર્મ, તપ, જપ, જ્ઞાન અને ધ્યાનમાં દરેકનું પાલન કરવું.

ઐશ્વર્યંદિવ્યદેહશ્ચજ્ઞાનમજ્ઞાનસંશયઃ શિવસાન્નિધ્યમિત્યેતેક્રિયાદીનાંફલંભવેત્

ઈશ્વરપદ, દિવ્ય શરીર, જ્ઞાન, અજ્ઞાન અને સંશયનો નાશ અને શિવની હાજરી—આ બધું એ કર્માદિ ફળ છે.

કરણેનફલંયાતિતમસઃ પરિહાપનાત્ જન્મનઃપરિમાર્જિત્વાજ્જ્ઞબુદ્ધ્યાજનિતાનિચ

કર્મથી ફળ મળે છે અને અંધકાર દૂર થાય છે. જન્મના ફળો દૂર કર્યા પછી, જ્ઞાન અને બુદ્ધિથી ઉત્પન્ન થયેલા પણ દૂર થાય છે.

યથાદેશં યથાકાલં યથાદેહં યથાધનમ્ યથાયોગ્યંપ્રકુર્વીત ક્રિયાદીઞ્છિવભક્તિમાન્

શિવભક્તે સ્થાન, સમય, શરીર અને ધન પ્રમાણે તથા યોગ્ય રીતે કર્માદિ કરવું.

ન્યાયાર્જિતસુવિત્તેનવસેત્પ્રાજ્ઞઃ શિવસ્થલે જીવહિંસાદિરહિતમતિક્લેશવિવર્જિતમ્

બુદ્ધિશાળી માણસે ન્યાયપૂર્વક મેળવેલા ધનથી, જીવહિંસા અને અન્ય દોષોથી દુર રહીને, વધુ કષ્ટ વિના શિવના સ્થાનમાં રહેવું જોઈએ.

પઞ્ચાક્ષરેણજપ્તંચતોયમન્નંવિદુઃ સુખમ્ અથવા ઽહુર્દરિદ્રસ્યભિક્ષાન્નંજ્ઞાનદંભવેત્

પાંચ અક્ષરનાં મંત્રથી જપેલું પાણી કે અન્ન શુભ માનવામાં આવે છે; અથવા, ગરીબ માણસનું ભિક્ષામાં મળેલું અન્ન પણ જ્ઞાન આપનારું હોય છે.

શિવભક્તસ્યભિક્ષાન્નંશિવભક્તિવિવર્ધનમ્ શંભુસત્રમિતિપ્રાહુર્ભિક્ષાન્નંશિવયોગિનઃ

શિવભક્તના ભિક્ષામાં મળેલા અન્નથી શિવભક્તિ વધે છે; શિવયોગીના ભિક્ષામાં મળેલું અન્ન 'શંભુનું સૂત્ર' કહેવાય છે.

યેનકેનાપ્યુપાયેનયત્રકુત્રાપિભૂતલે શુદ્ધાન્નભુક્સદામૌનીરહસ્યં ન પ્રકાશયેત્

પૃથ્વી પર જ્યાં પણ, જે રીતે પણ બને, માણસે હંમેશાં શુદ્ધ અન્ન મૌન રહીને જ ખાવું જોઈએ અને એ રહસ્ય કદી જાહેર ન કરવું.

પ્રકાશયેત્તુભક્તાનાંશિવમાહાત્મ્યમેવહિ રહસ્યંશિવમંત્રસ્યશિવોજાનાતિનાપરઃ

પણ ભક્તોને માત્ર શિવના મહિમાનો જ પ્રકાશ કરવો જોઈએ; શિવમંત્રનું રહસ્ય માત્ર શિવજ જાણે છે, બીજું કોઈ નહીં.

શિવભક્તોવસેન્નિત્યંશિવલિંગંસમાશ્રિતઃ સ્થાણુલિંગાશ્રયેણૈવસ્થાણુર્ભવતિભૂસુરાઃ

શિવભક્તે હંમેશાં શિવલિંગમાં આશ્રય લઈને રહેવું જોઈએ; સ્થિર લિંગમાં આશ્રય લેતાં જ્ઞાનીઓ પણ અડગ બની જાય છે.

પૂજયાચરલિંગસ્યક્રમાન્મુક્તોભવેદ્ધ્રુવમ્ સર્વમુક્તંસમાસેનસાધ્યસાધનમુત્તમમ્

લિંગની યોગ્ય રીતે પૂજા કરતાં નિશ્ચિત રીતે મુક્તિ મળે છે; ટૂંકમાં, સર્વે મુક્ત થાય છે—આ સર્વોત્તમ સાધન અને ફળ છે.

વ્યાસેનયત્પુરાપ્રોક્તંયચ્છ્રુતંહિમયાપુરા ભદ્રમસ્તુહિવો ઽસ્માકં શિવભક્તિર્દૃઢા ઽસ્તુસા

પૂર્વે વ્યાસજી દ્વારા જે કહેવામાં આવ્યું અને મેં જે સાંભળ્યું, એથી અમારે કલ્યાણ થાય અને અમારી શિવભક્તિ દૃઢ રહે.

ય ઇમંપઠતે ઽધ્યાયં યઃ શૃણોતિ નરઃ સદા શિવજ્ઞાનંસલભતેશિવસ્યકૃપયાબુધાઃ

જે માણસ આ અધ્યાયનું પઠન કરે છે અથવા હંમેશાં સાંભળે છે, તે શિવજીની કૃપાથી શિવજ્ઞાન પામે છે.

સૂતસૂતચિરંજીવધન્યસ્ત્વંશિવભક્તિમાન્ સમ્યગુક્તસ્ત્વયાલિંગમહિમાસત્ફલપ્રદઃ

સૂતજી, તમે લાંબું આયુષ્ય પામો! તમે ધન્ય છો અને શિવભક્ત છો. તમે યોગ્ય રીતે લિંગના મહિમાનો વર્ણન કર્યું છે, જે સર્વોત્તમ ફળ આપે છે.