શિવપુરાણમ્

તત્સ્વર્ણપ્રતિમાદાનંકુર્યાદ્દક્ષિણયાસહ તિલદાનંતતઃકુર્યાત્પૂર્ણાયુષ્યપ્રસિદ્ધયે

એ સોનાની પ્રતિમા દક્ષિણાસહિત દાન કરવી અને પછી પૂર્ણ આયુષ્ય માટે તિલનું દાન કરવું.

આજ્યાવેક્ષણદાનંચકુર્યાદ્વ્યાધિનિવૃત્તયે સહસ્રંભોજયેદ્વિપ્રાન્દરિદ્રઃશતમેવવા

રોગ દૂર કરવા માટે ઘીનું દાન કરવું અને હજાર બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું; ગરીબ હોય તો ઓછામાં ઓછા સો બ્રાહ્મણોને.

વિત્તાભાવેદરિદ્રસ્તુયથાશક્તિસમાચરેત્ ભૈરવસ્યમહાપૂજાંકુર્યાદ્ભૂતાદિશાંતયે

જો ધન ન હોય, તો પોતાની શક્તિ પ્રમાણે જે શક્ય હોય તે કરવું. ભૂતાદિ શાંતિ માટે ભૈરવજીની મહાપૂજા કરવી.

મહાભિષેકંનૈવેદ્યંશિવસ્યાન્તેતુકારયેત્ બ્રાહ્મણાન્ભોજયેત્પશ્ચાદ્ભૂરિભોજનરૂપતઃ

અંતે, શિવજીનું મહાભિષેક અને મહાપ્રસાદ અર્પણ કરવું. પછી બ્રાહ્મણોને પુષ્કળ ભોજન કરાવવું.

એવંકૃતેનયજ્ઞેનદોષશાંતિમવાપ્નુયાત્ શાંતિયજ્ઞમિમંકુર્યાદ્વર્ષેવર્ષેતુફાલ્ગુને

આ રીતે યજ્ઞ કરવાથી દોષો શાંત થાય છે. આવો શાંતિયજ્ઞ દર વર્ષે ફાગણ મહિનામાં કરવો.

દુર્દર્શનાદૌ સદ્યો વૈ માસમાત્રેસમાચરેત્ મહાપાપાદિસંપ્રાપ્તૌ કુર્યાદ્ભૈરવપૂજનમ્

અશુભ સંકેત દેખાય ત્યારે તરત જ, નહિ તો એક મહિનામાં આ વિધિ કરવી. મોટું પાપ થાય ત્યારે ભૈરવજીનું પૂજન કરવું.

મહાવ્યાધિસમુત્પત્તૌસંકલ્પંપુનરાચરેત્ સર્વભાવે દરિદ્રસ્તુ દીપદાનમથાચરેત્

મોટો રોગ થાય ત્યારે ફરી સંકલ્પ કરવો. દરેક સમયે, જો ગરીબ હોય તો ઓછામાં ઓછું દીપક દાન કરવું.

તદપ્યશક્તઃ સ્નાત્વાવૈયત્કિંચિદ્દાનમાચરેત્ દિવાકરંનમસ્કુર્યાન્મન્ત્રેણાષ્ટોત્તરંશતમ્

એ પણ શક્ય ન હોય, તો સ્નાન કરીને થોડીક ક્ષમતા પ્રમાણે દાન કરવું અને એકસો આઠ વખત મંત્રથી સૂર્યને વંદન કરવું.

સહસ્રમયુતંલક્ષંકોટિંવાકારયેદ્ બુધઃ નમસ્કારાત્મયજ્ઞેન તુષ્ટાઃ સ્યુઃ સર્વદેવતાઃ

વિદ્વાન વ્યક્તિએ હજાર, દસ હજાર, લાખ કે કરોડ જેટલી વંદના કરવી. આવું વંદનયજ્ઞ કરવાથી સર્વે દેવતાઓ પ્રસન્ન થાય છે.

ત્વત્સ્વરૂપેર્પિતાબુદ્ધિર્નતે ઽશૂન્યે ચ રોચતિ યા ચાસ્ત્યસ્મદહંતેતિ ત્વયિદૃષ્ટે વિવર્જિતા

હે પ્રભુ! તમારી મૂર્તિમાં અર્પિત મન ખાલીપામાં આનંદ પામતું નથી. આપણામાં જે 'હું છું' એવો અભિમાન છે, તે તમારું દર્શન થતાં દૂર થઈ જાય છે.

નમ્રો ઽહંહિસ્વદેહેનભોમહાંસ્ત્વમસિપ્રભો નશૂન્યોમત્સ્વરૂપોવૈતવદાસો ઽસ્મિસાંપ્રતમ્

હું મારા શરીરથી નમ્ર છું અને તમે મહાન છો, હે પ્રભુ! મારું સ્વરૂપ ખાલી નથી, કારણ કે હવે હું સાચો તમારો દાસ છું.

યથાયોગ્યંસ્વાત્મયજ્ઞંનમસ્કારંપ્રકલ્પયેત્ અથાત્રશિવનૈવેદ્યંદત્ત્વાતાંબૂલમાહરેત્

જેમ યોગ્ય હોય તેમ, પોતાના આત્માને પૂજા અને વંદન કરવું. પછી શિવને ભોજન અર્પણ કરી, પછી પાન લેવું.

શિવપ્રદક્ષિણંકુર્યાત્સ્વયમષ્ટોત્તરં શતમ્ સહસ્રમયુતંલક્ષં કોટિમન્યેન કારયેત્

પોતે શિવની એકસો આઠ વાર પ્રદક્ષિણ કરવી. બીજા કોઈએ હજાર, દસ હજાર, લાખ કે કરોડ જેટલી પ્રદક્ષિણ કરવી.

શિવપ્રદક્ષિણાત્સર્વંપાતકંનશ્યતિક્ષણાત્ દુઃખસ્યમૂલંવ્યાધિર્હિવ્યાધેર્મૂલંહિપાતકમ્

શિવની પ્રદક્ષિણથી બધા પાપો ક્ષણમાં નાશ પામે છે. દુઃખનું મૂળ રોગ છે અને રોગનું મૂળ પાપ છે.

ધર્મેણૈવહિપાપાનામપનોદનમીરિતમ્ શિવોદ્દેશકૃતોધર્મઃક્ષમઃપાપવિનોદને

પાપો દૂર કરવા માટે ધર્મ જ ઉપાય છે. શિવ માટે કરેલો ધર્મ પાપ દૂર કરવામાં સક્ષમ છે.

અધ્યક્ષં શિવધર્મેષુ પ્રદક્ષિણમિતીરિતમ્ ક્રિયયા જપરૂપંહિપ્રણવંતુપ્રદક્ષિણમ્

શિવના ધર્મોમાં પ્રદક્ષિણને મુખ્ય માનવામાં આવી છે. હકીકતમાં, પ્રદક્ષિણ કરવું એ જ પ્રણવનો જપ છે.

જનનંમરણંદ્વંદ્વંમાયાચક્રમિતીરિતમ્ શિવસ્યમાયાચક્રંહિબલિપીઠંતદુચ્યતે

જન્મ અને મરણ, એ બંને માયાનું ચક્ર કહેવાય છે. શિવનું બલિપીઠ પણ એ માયાના ચક્ર તરીકે ઓળખાય છે.

બલિપીઠંસમારભ્યપ્રાદક્ષિણ્યક્રમેણવૈ પદેપદાંતરંગત્વાબલિપીઠં સમાવિશેત્

બલિપીઠથી પ્રદક્ષિણની ક્રમશઃ શરૂઆત કરી, પગલાં વચ્ચે અંતર રાખીને, બલિપીઠમાં પ્રવેશવું.

નમસ્કારંતતઃ કુર્યાત્પ્રદક્ષિણમિતીરિતમ્ નિર્ગમાજ્જનનંપ્રાપ્તંનમસ્ત્વાત્મસમર્પણમ્

પછી વંદન કરવું, જેને પ્રદક્ષિણ કહેવાય છે. બહાર જતાં જન્મ મળે છે અને વંદનથી આત્માને અર્પણ કરાય છે.

જનનં મરણં દ્વંદ્વં શિવમાયાસમર્પિતમ્ શિવમાયાર્પિતદ્વંદ્વો ન પુનસ્ત્વાત્મભાગ્ભવેત્

જન્મ અને મરણ, એ બંને શિવની માયાને અર્પણ કરાય છે. જે એ દ્વંદ્વને શિવની માયામાં અર્પણ કરે છે, તેને ફરી એનો અનુભવ થતો નથી.

યાવદ્દેહંક્રિયાધીનઃસજીવોબદ્ધ ઉચ્યતે દેહત્રયવશીકારેમોક્ષ ઇત્યુચ્યતે બુધૈઃ

જ્યાં સુધી જીવ શરીરમાં કર્મ પર આધાર રાખે છે, ત્યાં સુધી બંધનમાં કહેવાય છે. ત્રણ શરીરો પર વિજય મેળવવો એ જ મુક્તિ છે, એમ વિદ્વાનો કહે છે.

માયાચક્રપ્રણેતાહિશિવઃ પરમકારણમ્ શિવમાયાર્પિતદ્વંદ્વંશિવસ્તુપરિમાર્જતિ

માયાના ચક્રને ચલાવનાર શિવ છે અને એ સર્વોચ્ચ કારણ છે. જે દ્વંદ્વ શિવની માયાને અર્પણ થાય છે, તેને શિવ દૂર કરે છે.

શિવેનકલ્પિતંદ્વંદ્વંતસ્મિન્નેવ સમર્પયેત્ શિવસ્યાતિપ્રિયંવિદ્યાત્પ્રદક્ષિણંનમોબુધાઃ

શિવથી ઉત્પન્ન થયેલા દ્વંદ્વો પણ શિવને જ અર્પણ કરવું. વિદ્વાનો જાણે છે કે પ્રદક્ષિણ અને વંદન શિવને ખૂબ પ્રિય છે.

પ્રદક્ષિણનમસ્કારાઃ શિવસ્યપરમાત્મનઃ ષોડશૈરુપચારૈશ્ચકૃતપૂજાફલપ્રદા

પ્રદક્ષિણ અને વંદન, શિવ પરમાત્માને, તે શોડશ ઉપચારથી કરેલી પૂજાના ફળ આપે છે.

પ્રદક્ષિણા ઽવિનાશ્યંહિ પાતકંનાસ્તિ ભૂતલે તસ્માત્પ્રદક્ષિણેનૈવસર્વપાપંવિનાશયેત્

પ્રદક્ષિણથી પૃથ્વી પર એવું કોઈ પાપ નથી, જે નાશ પામતું ન હોય. તેથી, માત્ર પ્રદક્ષિણથી જ બધા પાપો નાશ પામે છે.

શિવપૂજાપરોમૌનીસત્યાદિગુણસંયુતઃ ક્રિયાતપોજપજ્ઞાનધ્યાનેષ્વેકૈકમાચરેત્

શિવભક્ત, મૌન, સત્ય અને અન્ય ગુણોથી યુક્ત, કર્મ, તપ, જપ, જ્ઞાન અને ધ્યાનમાં દરેકનું પાલન કરવું.

ઐશ્વર્યંદિવ્યદેહશ્ચજ્ઞાનમજ્ઞાનસંશયઃ શિવસાન્નિધ્યમિત્યેતેક્રિયાદીનાંફલંભવેત્

ઈશ્વરપદ, દિવ્ય શરીર, જ્ઞાન, અજ્ઞાન અને સંશયનો નાશ અને શિવની હાજરી—આ બધું એ કર્માદિ ફળ છે.

કરણેનફલંયાતિતમસઃ પરિહાપનાત્ જન્મનઃપરિમાર્જિત્વાજ્જ્ઞબુદ્ધ્યાજનિતાનિચ

કર્મથી ફળ મળે છે અને અંધકાર દૂર થાય છે. જન્મના ફળો દૂર કર્યા પછી, જ્ઞાન અને બુદ્ધિથી ઉત્પન્ન થયેલા પણ દૂર થાય છે.

યથાદેશં યથાકાલં યથાદેહં યથાધનમ્ યથાયોગ્યંપ્રકુર્વીત ક્રિયાદીઞ્છિવભક્તિમાન્

શિવભક્તે સ્થાન, સમય, શરીર અને ધન પ્રમાણે તથા યોગ્ય રીતે કર્માદિ કરવું.