શિવપુરાણમ્

શિવ પુરાણના આ પવિત્ર શ્લોકોમાં એવું વર્ણન આવે છે કે, કોઈ વ્યક્તિ ક્યારેક ક્રોધિત હોય કે ન હોય, જો તે શિવની સ્તુતિથી પૂજા કરે—even if he has fallen once or is deluded—તો એ વ્યક્તિ મુક્તિ પામે છે. જો કોઈ શિવના છ અક્ષરવાળા મંત્રથી કે સ્તુતિ-મંત્રથી પૂજા કરે, અને એ શિવભક્તે ક્રોધને જીત્યો હોય, તો એ ભક્તે ભલે પ્રાપ્તી ન થઈ હોય કે થઈ હોય, તે નિશ્ચિતપણે સિદ્ધ થાઈ જાય છે. અહીં એવું કહેવામાં આવે છે કે, જેની પ્રાપ્તી નથી, તેને પણ પ્રાપ્તી થઈ ગઈ છે—આમાં કોઈ સંશય નથી; બ્રહ્મન ભાગથી કે હંસથી, એ વ્યક્તિ મુક્તિ પામે છે. તેથી, શિવની સ્તુતિ-મંત્રથી ભક્તિપૂર્વક હંમેશા પૂજા કરવી જોઈએ—દિવસમાં એક વાર, બે વાર, ત્રણ વાર, કે સતત. મહાદેવની પૂજા કરનારાઓ સ્વયં ભગવાન સમાન ગણવા જોઈએ; શિવ, જે કલ્યાણકારી છે, માત્ર જ્ઞાનથી—even with the help of the self—પૂજાય નહીં. એવું મનુષ્ય, જે દુ:ખના મહાસાગરમાં લાંબા સમય સુધી ભટકે છે, અને દુર્લભ માનવ જન્મ મળ્યા પછી પણ મોહગ્રસ્ત રહીને શિવની પૂજા નથી કરતો, તો એનું જન્મ નિરર્થક છે, કારણ કે તે મુક્તિ તરફ લઈ જતું નથી. પરંતુ, જે લોકો દુર્લભ માનવ જન્મ પામીને પિનાકધારી શિવની પૂજા કરે છે, તેમના માટે જન્મ ફળદાયી છે; એવા શ્રેષ્ઠ પુરુષોએ પોતાનું જીવનસંબંધિત ધ્યેય પૂર્ણ કર્યું છે, જે ભવના ભક્ત છે અને જેમનું મન ભવને નમાવેલું છે. જે લોકો ભવના સ્મરણમાં તત્પર રહે છે, તેઓ દુ:ખમાં ભાગીદાર નથી થતા; સુખદાયી ઘર, કામના આભૂષણો, સ્ત્રીઓ, અને ધન—જે અંતે અસંતોષમાં સમાપ્ત થાય છે—આ બધું શિવપૂજાના ફળરૂપે મળે છે, એવા લોકો માટે, જે દેવલોકમાં મહાન ભોગ અને રાજસ્વ ઈચ્છે છે. એ લોકો હંમેશા હરાના કમળપદની ઈચ્છા રાખે છે; શુભતા, સૌંદર્ય, તેજસ્વી સ્વરૂપ, સારા ગુણ, અને ત્યાગથી મૃદુ થયેલું મન—આ બધું શિવપૂજાથી મળે છે. શિવની પૂજામાં તત્પર રહેનાર વ્યક્તિને વિશ્વમાં પરાક્રમ અને પ્રતિષ્ઠા મળે છે; તેથી, સર્વે ત્યાગ કરીને, મન માત્ર શિવમાં લગાડીને, જે પોતે શિવને ઇચ્છે છે, એએ શિવપૂજાની વિધિ કરવી જોઈએ. જીવન ઝડપથી પસાર થઈ જાય છે, યુવાનાવસ્થા પણ ઝડપથી જાય છે; રોગ પણ ઝડપથી આવે છે, તેથી પિનાકધારી શિવની પૂજા કરવી જોઈએ, જ્યાં સુધી મૃત્યુ આવી નથી, જ્યાં સુધી વૃદ્ધાવસ્થા આવી નથી, જ્યાં સુધી ઇન્દ્રિયોએ સાથ છોડ્યો નથી—ત્યાં સુધી શંકરાની પૂજા કરવી જોઈએ; ત્રણેય લોકમાં શિવપૂજાને સમાન બીજું કોઈ ધર્મ નથી. આ જાણીને, કોઈએ સદા સદાશિવની પૂજા કરવી જોઈએ, દ્વાર-વિધી, પડદો, અને અનુયાયીઓ માટે પ્રસાદ અર્પણ કરીને. હંમેશા ઉત્સવ ઉજવવો જોઈએ, અને શક્ય હોય તો, કૃપા સમયે, સ્વયં અથવા અનુયાયી દ્વારા, હવન કરી પૂજા કરવી. કૃપાના અનુયાયીઓને ક્રમસર પ્રસાદ આપવો જોઈએ, પછી, વાદ્ય સાથે બહાર જઈ, તે દિશામાં ઊભા રહેવું. પછી, ફૂલ, ધૂપ, દીવો, ભોજન અને પાણી—all these offerings—અર્પણ કરવું. પછી, મહાન બલિસ્થાન પર પૂર્વ દિશામાં ઊભા રહી, અર્પણ કરવું. પછી, જે ભોજન અને અન્ય વસ્તુઓ પહેલાં દેવતાને અર્પણ કરી છે, તે બધું, whether with remnants or not, ચંડાને અર્પણ કરવું. વિધિ પ્રમાણે હવન કર્યા પછી, worshipનો remainder પૂર્ણ કરવો; પછી, વિધિપૂર્વક મંત્રનો પાઠ કરવો. દરરોજ શિવની આજ્ઞા મુજબ ઉત્સવ ઉજવવો, મોટા, તેજસ્વી પાત્રમાં, જે લાલ કમળોથી શોભાયમાન હોય. ત્યાં, દૈવી પાશુપતાસ્ત્રનો આવાહન અને પૂજન કરવું; શિવનું પાત્ર શોભાયમાન બ્રાહ્મણ પર મૂકવું. અસ્ત્રના સ્વરૂપને તેના પર મૂકી, ચમકતા દંડ સાથે, મંદિર precinctsની બહાર, શુભ ધ્વનિ સાથે. નૃત્ય, ગીત, અને સમાન ઉત્સવો, દીવો, ધ્વજ વગેરે સાથે, ત્રણ વાર પ્રદક્ષિણ કરવી—ન તો બહુ ઝડપથી, ન તો બહુ ધીમે. મહાન બલિસ્થાનની ત્રણ વાર પરિક્રમા કર્યા પછી, યજમાન દ્વાર પર હાથ જોડીને ઊભા રહે, પછી અંદર જાય, અસ્ત્ર લઈ અંદર મૂકે, અને પછી તેને વિદાય આપે. પરિક્રમા અને સંબંધિત વિધિઓ પહેલાં જેમ જણાવ્યા છે, તેમ કરવી; પછી, આઠ ફૂલો લઈને worship પૂર્ણ કરવી. હવે અગ્નિ વિધિનું વર્ણન આવે છે—પિટમાં, જમીન પર, બલિસ્થાન પર, અથવા લોખંડના અથવા નવા, શુભ માટીના પાત્રમાં. prescribed method મુજબ અગ્નિ સ્થાપિત કરી, યોગ્ય રીતે તૈયાર કરીને, મહાદેવની worship કરવી અને હવન કરવું. અગ્નિકુંડ બે હથેળી જેટલું પહોળું, અથવા એક હથેળી, ગોળ કે ચોરસ, અને મંડળ બલિસ્થાન પણ બનાવવું. અગ્નિકુંડ પહોળું અને ઊંડું હોવું જોઈએ, તેના મધ્યમાં આઠ પાંખનું કમળ, ચાર અંગુલ ઊંચું, અથવા બે અંગુલ—even so. તેની ઊંચાઈ હથેળીની પહોળાઈથી બે ગણો, નાભિથી વધુ નહીં; મધ્ય middle fingerથી માપવું, તેના મધ્ય અને ઉપરના સંધિ વચ્ચે. વિદ્વાનોએ twenty-four fingersથી હથેળી માપી છે; ત્રણ, બે, કે એક મેખલા (belt) હોઈ શકે છે. તે pleasing, smooth, and firm માટીથી બનાવવું, અંજીર પાન કે હાથીના આધારની આકારમાં. belt મધ્યમાં, પશ્ચિમ કે દક્ષિણ બાજુ, સુંદર અને અગ્નિથી થોડું નીચું, હળવા ખુલ્લા મુખ સાથે. belt slightly open toward fire-pit in front; altarની elevation માટે કોઈ fixed rule નથી, whether soft or sandy. circle ગાયના ગોળ અને પાણીથી બનાવવું; vesselનું માપ નિશ્ચિત નથી. fire-pit માટીનું, altar ગાયના ગોળ અને પાણીથી લપસાવવું. ધોઈને vessel ગરમ કરવું અને બીજા પાણીથી છાંટવું. પછી, tradition મુજબ, fire-pit વગેરે પર ચિહ્નો લખવા. area છાંટીને, fire માટે seat દર્ભા ઘાસ કે ફૂલો વડે ગોઠવવું, worship અને હવન માટે જરૂરી સામગ્રી તૈયાર કરવી. ધોઈને, wash કરવાની વસ્તુઓ છાંટીને શુદ્ધ કરવી; whether made of gems or wood, learned Brahminના ઘરમાંથી આવે છે. આ રીતે, શિવપૂજાની મહિમા, તેની વિધિ, અને અગ્નિ વિધિનું પવિત્ર વર્ણન અહીં શ્રદ્ધાપૂર્વક રજૂ થાય છે.