શિવપુરાણમ્

રુદ્ર, whose face shone with bliss seeing the mighty Brahma’s life-breath restored, joyfully spoke to Brahma, “વિરિંચા, વિશ્વના ગુરુ, મોટાભાગે ભાગ્યશાળી, ડરશો નહીં, ડરશો નહીં. હું તને ફરીથી જીવન-શક્તિ આપી છું—હવે આનંદથી ઉઠો, ધર્મમય.” આ સુખદ શબ્દો સાંભળીને, જેવું કોઈ સ્વપ્નમાં અનુભવાય, બ્રહ્માએ ધીરે ધીરે હરા તરફ નજર કરી, તેની આંખો ખીલેલા કમળ જેવી તેજસ્વી હતી. જીવન-શક્તિ પાછી મળતાં, બ્રહ્મા હાથ જોડીને, મધુર અને ઊંડા સ્વરે, rudra ને કહ્યું, “તમારા દર્શનથી મારું મન આનંદિત થાય છે; તમે કોણ છો, જે અહીં એકાદશ રૂપે, સર્વવ્યાપી સ્વરૂપે ઊભા છો?” બ્રહ્માના શબ્દો સાંભળીને મહેશ્વર, દેવોના દેવ, બ્રહ્માને સ્નેહી હાથથી સ્પર્શ કરીને બોલ્યા, “મને સર્વોચ્ચ આત્મા સમજો, હું તારો પુત્ર બની આવ્યો છું; આ અગિયાર રુદ્રો તારી રક્ષા કરવા આવ્યા છે. તેથી, મારા અનुग્રહથી તું આ ઘોર મૂર્છા દૂર કરી, ફરી પૂર્વવત જાગ; તારે ફરીથી સૃષ્ટિ કરવી જોઈએ.” આ રીતે ભગવાનના શબ્દો સાંભળીને, બ્રહ્માનો મન આનંદિત થયો; જગતના આત્માએ પરમ ભગવાનની વિવિધ અષ્ટક સ્તુતિઓથી પ્રશંસા કરી: “હે પુણ્યશાળી રુદ્ર, જેમનું તેજ સૂર્ય સમાન છે, હે ભવ, જેઓ જલ અને રસના સ્વરૂપ છે; હે શર્વ, ધરતીના સ્વરૂપ, નંદી અને સુરભિ, હું વંદન કરું છું. હે ભગવાન, વાસવ, સ્પર્શના સ્વરૂપ, પ્રાણીઓના સ્વામી, અતિ તેજસ્વી, ભયાનક, આકાશના સ્વરૂપ, માત્ર ધ્વનિ સ્વરૂપ—તમને નમન. હે ઉગ્ર સ્વરૂપ, યજમાનના સ્વરૂપ, મહાદેવ, સોમ, અમર સ્વરૂપ—તમને નમન.” મહાદેવની આવી સ્તુતિ કર્યા પછી, બ્રહ્મા, જગતના પિતામહ, reverent salutations સાથે ભગવાનને કહ્યું, “હે પુણ્યશાળી, હે ભૂત-ભવિષ્યના સ્વામી, હે પુત્ર, હે મહાદેવ, તું મારી દેહમાંથી સર્જન માટે, કામદેવના વિધ્વંસક તરીકે જન્મ્યો છે. તેથી, હે જગતના સ્વામી, હું આ મહાન કાર્યમાં વ્યસ્ત છું, તું સર્વત્ર મને સહાય આપ, તારે પણ આ પ્રાણીઓનું સર્જન કરવું જોઈએ.” આ રીતે, રુદ્ર, ત્રણ શહેરોના વિધ્વંસક, શુદ્ધ થયો; શંકરે બ્રહ્માના શબ્દો સ્વીકારી, ‘તથાસ્તુ’ કહ્યું. પછી, delighted, blessed Brahma એ શંકરને સન્માન આપ્યું, અને તેમના અનુમતિથી, અન્ય પ્રાણીઓનું સર્જન કર્યું. બ્રહ્માએ માત્ર મનથી મરિચિ, ભૃગુ, અંગિરસ, પુલસ્ત્ય, પુલહ, ક્રતુ, દક્ષ, અત્રિ અને વસિષ્ઠનું સર્જન કર્યું; અને એ પહેલાં, બ્રહ્માએ ધર્મ અને સંકલ્પનું સર્જન કર્યું. આ રીતે, બ્રહ્માના આ બાર પુત્રો, રુદ્ર સાથે, પ્રાચીન ગૃહસ્થ તરીકે પ્રથમ પ્રખ્યાત છે. તેમના દ્વારા, બાર વંશો, દેવો સાથે, સંતાન અને વિધિથી સમૃદ્ધ, મહાન ઋષિઓથી શોભાયમાન, ઉત્પન્ન થયા. પછી, બ્રહ્માએ રુદ્ર સાથે, દેવ, અસુર, પિતૃ અને મનુષ્ય—આ ચાર પ્રકારના ગ્રુપ સર્જવા ઈચ્છ્યા, અને નિયમ જળમાં સ્થાપિત કર્યો. સર્જન માટે, બ્રહ્માએ પોતે મન એકાગ્ર કર્યું; પોતાના મુખમાંથી દેવો અને પિતૃઓનું સર્જન કર્યું. કટિમાંથી અસુરો, નીચેના અંગોથી મનુષ્યો, અને અવશેષમાંથી, ભૂખથી પીડિત, રાક્ષસો ઉત્પન્ન થયા. તેના પુત્રો, મોટાભાગે તમસ અને રજસથી, શક્તિશાળી, રાત્રે ભટકતા, સર્પ, યક્ષ, ભૂત, અને ગંધર્વો પણ જન્મ્યા. પાંખમાંથી પક્ષીઓ, છાતીમાંથી પાંખવાળા જીવ, બાજુમાંથી સર્પો ઉત્પન્ન કર્યા. પગમાંથી ઘોડા, હાથી, શરભ, જંગલી બળદ અને હરણ ઉત્પન્ન કર્યા. કેશમાંથી ઔષધી, ફળ અને મૂળ, Gayatri, Ric, ત્રિપ્રકાર Saman અને Rathantara ઉત્પન્ન થયા. મુખમાંથી પ્રથમ Agnistoma યજ્ઞ, યજુસ, તૃષ્ટુભ છંદ, પંદર ભાગનો સ્તોમ ઉત્પન્ન કર્યો. મુખમાંથી Brhatsama, Uktha, Sama, Jagati છંદ, સત્તર ભાગનો સ્તોમ ઉત્પન્ન કર્યો. પશ્ચિમ મુખમાંથી Vairupya, Atiratra, એકવીસ Atharva, Aptoryama યજ્ઞ ઉત્પન્ન કર્યા. ઉત્તર મુખમાંથી Anushtubh અને Vairaja, અંગોથી વિવિધ સ્વરૂપના જીવ ઉત્પન્ન કર્યા. યક્ષ, પિશાચ, ગંધર્વ, અપ્સરા, મનુષ્ય, કિનર, રાક્ષસ, પક્ષી, પ્રાણી, અને સર્પો જન્મ્યા. અવિનાશી, સ્થાવર-જંગમ, જે Sthanu કહેવાય છે, અને તેમની પૂર્વે સર્જિત ક્રિયાઓ, એમાં પ્રવેશી ગઈ. એ જ ક્રિયાઓ, ફરી-ફરી સર્જન થતી વખતે, જીવોએ સ્વીકારી, ભયાનક કે મધુર, ધર્મમય કે અધર્મમય, સાચી કે ખોટી. એના પ્રભાવથી, જીવોની સ્વભાવ, તત્વોમાં, ઇન્દ્રિયોમાં અને મુક્તિમાં વિવિધતા દેખાય છે. સર્જક બ્રહ્માએ જીવોની કાર્ય, નામ, સ્વરૂપ અને પ્રકૃતિના પ્રગટ થવાની વ્યવસ્થા કરી. શરૂઆતમાં, પિતામહે વેદના શબ્દોથી ઋષિઓના નામ અને વેદમાં વર્તન રચ્યા. દરેક ચક્રના અંતે, તેમણે જન્મેલા જીવોને પૂર્વવત સ્વરૂપ અને લક્ષણો આપ્યા, વિવિધ રૂપે અનુસરે છે. એ જ સ્વરૂપ અને અવસ્થાઓ દરેક યુગના આરંભે જોવા મળે છે; instruments દ્વારા spontaneously જગતનું સર્જન થાય છે. પ્રકૃતિનું રૂપાંતર, મહાત્મા થી વિશેષ સુધી, ચંદ્ર અને સૂર્યના તેજથી શોભાયમાન, ગ્રહો અને તારાઓથી ઘેરાયેલું છે.