શિવપુરાણમ્

આવી મહાન કથા છે: વિશ્વના સર્જનકર્તા, બ્રહ્મા, મહાન રત્નોથી સજ્જ અને અતિશય રત્નો વડે શોભિત, વીજળીથી પ્રકાશિત ઘનમેઘ સમાન તેજથી ઝળહળતા હતા. તેમણે અવિમેય અને અપરિમિત વરાહનું રૂપ ધારણ કર્યું અને પૃથ્વીને ઉંચી ઉઠાવવા માટે પાતાળમાં પ્રવેશ કર્યો. એ વરાહ, પર્વત સમાન અવતાર ધારણ કરીને, લિંગરૂપે મહાદેવના ચરણોમાં પહોંચ્યા હોય તેમ, અત્યંત ઝળહળતા હતા. પછી, એ પૃથ્વીધારી વરાહે પાણીમાં ડૂબેલી પૃથ્વીને પોતાના દાંતથી ઉંચી ઉઠાવી, તેને આલિંગન આપીને પાતાળમાંથી બહાર આવ્યા. તેમને જોઈને ઋષિઓ, સિદ્ધો અને માનવલોકના નિવાસીઓ આનંદિત થયા, નૃત્ય કર્યું અને તેમના માથા પર પુષ્પવર્ષા કરી. એ મહાન વરાહના શરીર પર પુષ્પો છવાઈ ગયા, જેથી તેઓ અંધકારમય પર્વત પર પડતી જ્યોતિમય જલમકીઓ જેવી તેજસ્વી લાગ્યા. પછી, એ મહાન વરાહે પૃથ્વીને તેના સ્થાન પર સ્થિર કરી, પોતાનું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું અને પૃથ્વીને મજબૂતપણે સ્થપિત કરી. પૃથ્વીનું વિધાન કરીને, અને પર્વતોને તેના પર મૂકીને, તેમણે ભૂથી શરૂ થતા ચાર લોકોની રચના કરી, જેમ પહેલાં હતી. મહાપ્રલયના સમય, ઉપર અને નીચે, મહાપર્વતો સાથે મહાન પૃથ્વીનું સ્થાપન કરીને, વિશ્વકર્માએ ફરીથી જડ અને ચેતન પ્રાણીઓની દુનિયા સર્જી. જ્યારે બ્રહ્મા સર્જન વિશે ધ્યાનમાં હતા, ત્યારે અંધકારરૂપ, મોહ, તામિસ્રા, અંધ, અને અજ્ઞાન—આ પાંચ પ્રકારની મહામોહની ઉત્પત્તિ થઈ. પાંચગણી આ રચના, બ્રહ્માના અભિમાન સાથે ધ્યાન કરતાં, સર્વત્ર અંધકારથી આવરી લેવાઈ, જેમ બીજ કુંડામાં હોય. અંદર અને બહાર, ક્યાંય પ્રકાશ નહોતો, બધું જડ અને અચેતન હતું; તેમનાં બુદ્ધિ, મુખ અને ઇન્દ્રિયો આવરી લેવાઈ. આથી, જેમનું સ્વરૂપ આવરી લેવાયું છે, તેઓ મુખ્ય વૃક્ષો કહેવાય છે. આ પ્રથમ સર્જન નિર્ફળ જોઈ, બ્રહ્માએ મનમાં અસંતોષ અનુભવ્યો અને બીજી સર્જનના વિચારમાં પ્રવૃત્ત થયા; તેમના વિચારથી બાજુમાં વહેતી સર્જનનું પ્રવાહ ઊભું થયું. તેમના અંદર પ્રકાશ બાજુથી છે, બહારથી આવરી લેવાયેલ છે; તેથી, પશુ સ્વભાવ ધરાવતા પ્રાણી જન્મ્યા, અને તેઓ યોગ્ય માર્ગથી વિમુખ થયા. આ સર્જન પણ નિષ્ફળ જોઈ, બ્રહ્માએ તૃતીય સર્જનનો વિચાર કર્યો; પછી, ઉપર વહેતી સર્જન—દૈવી, શુદ્ધ સ્વરૂપે—ઉપજી. તેઓ આનંદ અને સુખથી પરિપૂર્ણ, અંદર અને બહારથી અનાવૃત, તેજસ્વી હતા, અને તેમનું નામ પણ એ રીતે પડ્યું. પછી, બ્રહ્માના ધ્યાનથી નીચે વહેતી, કાર્યક્ષમ સર્જન—માનવ સર્જન—ઉપજી, જે દુઃખથી ભરપૂર છે. તેમાં, અંદર અને બહારથી તેજસ્વી, પણ અંધકાર અને અતિશય રાગથી ઘેરાયેલા છે; પાંચમું સર્જન કૃપારૂપ છે, અને ચાર પ્રકારની સર્જના સ્થપાઈ. શક્તિ, તૃપ્તિ અને સિદ્ધિથી, આ સર્વે અપ્રાપ્ત અને પુનઃ સહભાગી બન્યા. તત્વોથી શરૂ થતા પ્રાણીઓ ખાદ્ય અને વ્યવહાર વિનાના કહેવાય છે; પ્રથમ સર્જન મહાપ્રિંચિપલથી—બ્રહ્મા, પરમેશ્વર—ની છે. બીજું, સૂક્ષ્મ તત્વોથી તત્ત્વોની સર્જના—તત્ત્વ સર્જના કહેવાય છે; તૃતીય, ઇન્દ્રિયો દ્વારા, ઇન્દ્રિય સર્જના કહેવાય છે. આ રીતે, કુદરતી સર્જના પૂર્ણ થાય છે, બુદ્ધિ વિનાની; ચોથી મુખ્ય સર્જના અચલ પ્રાણીઓની છે. બાજુથી વહેતી, પાંચમું, પશુઓની; ઉપરથી, છઠ્ઠું, દૈવી; નીચેથી, સાતમું, માનવ; આઠમું, કૃપા; નવમું, બાળ સર્જના. પ્રથમ ત્રણ સર્જનાઓ કુદરતી અને બુદ્ધિ વિનાની છે; પાંચ, મુખ્ય સર્જનથી શરૂ, બુદ્ધિપૂર્વક છે અને પરિવર્તિત કહેવાય છે. શરૂઆતમાં, બ્રહ્માએ પોતાના મનથી સમાન—સનંદ, સનક, અને વિદ્વાન સનાતન—સર્જ્યા. પ્રજાપતિએ પૂર્વે ઋભુ અને સનતકુમાર પણ સર્જ્યા; આ બધા યોગી, રાગ અને ઈર્ષ્યા વિમુક્ત છે. તેમના મન ભગવાનમાં જોડાયેલા હતા, અને સર્જન તરફ ઝુક્યા નહોતા; જ્યારે સનક અને અન્યોએ સર્જનથી વિમુખ થઈ, બ્રહ્માએ ફરી સર્જન ઇચ્છી શ્રેષ્ઠ તપ કર્યું; પણ, તપમાં હોવા છતાં, કશું ઉપજ્યું નહીં. લાંબા સમય પછી, દુઃખથી, ક્રોધ ઉપજ્યો; ક્રોધથી તેમના આંખમાંથી આંસુ ટપક્યા. આ આંસુમાંથી, પ્રેત નામના પ્રાણી ઉપજ્યા; તેમને જોઈ, બ્રહ્મા પોતે જ અસંતોષ અનુભવ્યા. એથી, તેમના અંદર ક્રોધ અને દુઃખથી ઉદભવેલ અતિશય બેહોશી આવી; ક્રોધથી વિમુખ, પ્રાણહીન બન્યા. ત્યારે, જીવનના ભગવાન, રુદ્ર, ધન્ય, વાદળી અને લાલ રંગના, સર્વોચ્ચના મુખમાંથી પ્રગટ થયા, અતુલ્ય કૃપા આપવા. એ ભગવાને પોતે દસગણી અને એકરૂપતા ધારણ કરી; અને એ મહાન આત્માઓને, દસગણી અને એકરૂપતા ધારણ કરેલા, સંબોધન કર્યું: “તમને મેં જગતના હિત માટે સર્જ્યા છે, પ્રિયજન! સર્વ જીવોના સ્થાપન અને કલ્યાણ માટે, અવિરત પ્રયત્ન કરો.” એમ કહેતા, તેઓ રડતા અને દિશા દિશામાં ભાગ્યા. તેમના રડવા અને દોડવા કારણે, તેઓ ‘રુદ્ર’ નામે ઓળખાયા; એ રુદ્રો પ્રાણ છે, અને એ પ્રાણો મહાન આત્માઓ છે. પછી, મૃત્યુ પામેલા બ્રહ્માને, પરમેશ્વર, દયાળુ મહેશ્વરે, બ્રહ્માના પુત્ર, ફરીથી પ્રાણ આપ્યા. આ રીતે, સૃષ્ટિની મહાકથા, બ્રહ્મા, વરાહ, અને રુદ્રની મહિમા, શ્રદ્ધાપૂર્વક વર્ણવાઈ.