શિવપુરાણમ્

પાર્વતીજી, મહાન દેવી, શિવજી કહે છે—રુદ્રાક્ષની વિવિધ મુખોની મહિમા અદ્ભુત છે. જો કોઈ વ્યક્તિ અગિયાર મુખી રુદ્રાક્ષને રુદ્ર સાથે ધારણ કરે, તો તે સર્વત્ર વિજયી બને છે. બાર મુખી રુદ્રાક્ષને માથા પર પહેરવું જોઈએ, કારણ કે તેમાં બાર અદિત્યો સ્થાપિત છે. ત્રેતીસ મુખી રુદ્રાક્ષ વિશ્વદેવ છે; તેને ધારણ કરતા સર્વ ઈચ્છાઓ, શુભતા અને સૌભાગ્ય પ્રાપ્ત થાય છે. ચૌદ મુખી રુદ્રાક્ષ સર્વોચ્ચ શિવ છે; તેને ભક્તિપૂર્વક માથા પર પહેરવાથી સર્વ પાપો નાશ પામે છે. આ રીતે, રુદ્રાક્ષના મુખોની વિશિષ્ટતા પ્રમાણે વિવિધ પ્રકારોનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. રુદ્રાક્ષને ભક્તિ અને શ્રદ્ધા સાથે, મંત્રોચ્ચાર સાથે ધારણ કરવું જોઈએ, જેથી સર્વ ઈચ્છિત ફળ પ્રાપ્ત થાય; દેવતાઓ પ્રત્યે દૃઢતા અને ઉદાસી ન રાખવી. જો કોઈ વ્યક્તિ રુદ્રાક્ષને મંત્ર વિના ધરાવે, તો તે ચૌદ ઇન્દ્રોના સમય સુધી ભયાનક નરકમાં જાય છે. રુદ્રાક્ષ ધારણ કરેલા વ્યક્તિને જોઈને ભૂત, પ્રેત, પિશાચ, ડાકિની, શાકિની અને અન્ય હાનિકારક શક્તિઓ દૂર ભાગી જાય છે. કોઈ જાદૂ, યંત્ર-તંત્ર, કાવ્યાદિ હાનિકારક શક્તિઓ પણ રુદ્રાક્ષ ધારણ કરેલા વ્યક્તિના દર્શનથી ડરીને દૂર થઈ જાય છે. પાર્વતીજી, રુદ્રાક્ષ ધારણ કરેલા વ્યક્તિને જોઈને શિવ, વિષ્ણુ, દેવી, ગણપતિ, સૂર્ય અને અન્ય દેવતાઓ પ્રસન્ન થાય છે. તેથી, રુદ્રાક્ષની મહાનતા જાણીને, તેને મંત્ર અને ભક્તિ સાથે યોગ્ય રીતે ધારણ કરવું જોઈએ, જેથી ધર્મમાં વૃદ્ધિ થાય. આ મહિમા શિવજી દ્વારા ગિરિજાને આરંભે કહેવામાં આવી હતી—ભસ્મ અને રુદ્રાક્ષની મહાનતા, જે ભોગ અને મોક્ષ બંને આપે છે. ભસ્મ અને રુદ્રાક્ષ ધારણ કરનાર વ્યક્તિ શિવને અત્યંત પ્રિય હોય છે; તેમને ધારણ કરતાં નિશ્ચયપૂર્વક ભોગ અને મોક્ષ પ્રાપ્ત થાય છે. જે વ્યક્તિ ભસ્મ અને રુદ્રાક્ષ ધારણ કરે છે, શિવભક્તિમાં તત્પર રહે છે, અને પંચાક્ષરી મંત્રનો જાપ કરે છે, તે સંપૂર્ણ ફળ પ્રાપ્ત કરે છે અને શુભતા તરફ આગળ વધે છે. જો કોઈ વ્યક્તિ ત્રણ રેખાવાળી ભસ્મ અને રુદ્રાક્ષની માળા વિના પૂજન કરે, તો મહાદેવ ઈચ્છિત ફળ નથી આપે. મુનિश्रेष्ठ, તમે જે પૂછ્યું—ભસ્મ અને રુદ્રાક્ષની મહાનતા, જે સર્વ ઈચ્છાઓ પૂરી કરે છે—તે બધું સમજાવ્યું. જે વ્યક્તિ રોજ આ રુદ્રાક્ષ અને ભસ્મની મહાનતા શ્રદ્ધાપૂર્વક સાંભળે છે, તે સર્વ ઈચ્છાઓ પ્રાપ્ત કરે છે. અહીં, પુત્ર અને પૌત્ર સાથે સર્વ સુખ ભોગવે છે અને અંતે પરમ મોક્ષ પ્રાપ્ત કરે છે, તથા શિવને અત્યંત પ્રિય બને છે. મુનિશ્રેષ્ઠ, આ બધું તમને વિદ્યેશ્વર સંહિતામાંથી કહ્યું છે; તે શિવના આજ્ઞાથી સર્વ સિદ્ધિ અને મોક્ષ આપે છે. આ રીતે, હવે આરંભે શિવને, સોમને, તેમના ગણો અને પુત્રોને, પ્રધાન અને પુરુષના સ્વામી, સર્જન, સંરક્ષણ અને વિનાશના કારણ એવા શિવને વંદન કરવામાં આવે છે. તેમની શક્તિ તુલનાતીતી છે, સર્વત્ર વ્યાપી છે; તેમના સ્વરૂપમાં જ મહાનતા અને શાસન છે. અજન્મા, વિશ્વના સર્જક, શાશ્વત, કલ્યાણકારી, અવિનાશી, મહાદેવ, મહાત્મા એવા શિવમાં હું શરણાગત છું. ધર્મક્ષેત્રમાં, ગંગા-યમુના સંગમના પવિત્ર સ્થળે, પ્રયાગમાં, અને નૈમિષારણ્યમાં, બ્રહ્મલોકના માર્ગે, મહાન ઋષિઓએ, સત્ય અને વ્રતને સમર્પિત, મહાન ઉર્જા અને પુણ્યવંત, એક મહાસત્ર કર્યુ. તે પવિત્ર સત્રના સમાચાર સાંભળીને, વ્યાસજીના વિદ્વાન શિષ્ય, સત્યવતીપુત્ર, સીધા ત્યાં આવ્યા. તે મહાત્મા, ત્રણ લોકમાં પ્રસિદ્ધ, પાંચ ભાગવાળી વાણીના ગુણ-દોષ જાણનાર, ઉત્તમ વક્તા હતા—even બ્રહસ્પતિથી પણ શ્રેષ્ઠ, મીઠા, મનોહર શબ્દો ધરાવતા. કથા કહેવા અને સમય-યોગ્યતાનું જ્ઞાન ધરાવતા, પુરાણકથાના શ્રેષ્ઠ સુત, એ સ્થળે આવ્યા. તેમને આવતાં જોઈને, ઋષિઓ આનંદિત થઈ, યોગ્ય સન્માન અને પૂજા કરી. સંતોષ અને આત્મનિરીક્ષણથી તે સન્માન સ્વીકારે છે. પછી, ઋષિઓના પવિત્ર મનથી, પ્રાચીન કથાઓ સાંભળવાની ઈચ્છા ઉદભવી. તેઓ સર્વ ધ્યાનથી કહ્યા: “હે રોમહર્ષણ, સર્વજ્ઞ, અમારો મહાન ભાગ્ય છે કે તમે આજે આવ્યા છો, શિવભક્તોમાં શ્રેષ્ઠ, વિખ્યાત મુનિ! તમે વ્યાસજી પાસેથી પુરાણોનું જ્ઞાન સીધું પ્રાપ્ત કર્યુ છે; તેથી તમે અદ્ભુત કથાઓના પાત્ર છો. તમે સમુદ્ર જેવી સર્વ સંપત્તિ ધરાવો છો—ભૂત, ભવિષ્ય, અને જે કંઈ છે, તે બધું તમારા જ્ઞાનમાં છે. ત્રણ લોકમાં કંઈ અજ્ઞાત નથી; તમે અમારાં કલ્યાણ માટે અદૃશ્ય ભાગ્યથી આવ્યા છો. વિના લાભે ન જશો; અમને કશું સારું કરો. અત્યારે, અમને સર્વોત્તમ, કલ્યાણકારી, વિદ્યા અને કથાઓથી ભરપૂર, વેદાંતના સારરૂપ પુરાણ સાંભળવા દો—જલદી કહો. ઋષિઓના વિનયથી, સુતજી, જે વેદોમાં નિપુણ હતા, તેમણે મૃદુ, યુક્ત અને શુભ શબ્દોમાં ઉત્તર આપ્યો: ‘તમારા સન્માનથી, હું કેવી રીતે પુરાણની યોગ્ય કથા ન કહું?’ પછી, મહાદેવ, દેવી, સ્કંદ, વિનાયક, નંદિન અને સત્યવતીપુત્ર વ્યાસજીને વંદન કરીને, કથાનું આરંભ કર્યું.