શિવપુરાણમ્
Partial text — Vidyeśvara and Vāyavīya Saṃhitās only
એક સમયની વાત છે, જ્યારે બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, રુદ્ર, ઈન્દ્ર અને તમામ ઇન્દ્રિયોથી બનેલું બ્રહ્માંડ એક જ સ્ત્રોતમાંથી પ્રગટ થયું. આ સ્ત્રોત છે મહાદેવ, જે સર્વજ્ઞાની અને જગતના સ્વામી છે. તેઓને માત્ર શ્રેષ્ઠ ભક્તિ દ્વારા જ જોઈ શકાય છે, અન્ય કોઈ રીતે નહીં. રુદ્ર, હરી, હર અને અન્ય દેવતાઓ પણ તેમની દર્શન માટે શ્રેષ્ઠ ભક્તિની તરસ ધરાવે છે. આથી વધુ શું કહેવું? શિવની ભક્તિથી જ મુક્તિ મળે છે; કૃપા દ્વારા દેવતાઓની ભક્તિનો જન્મ થાય છે, અને આ કૃપા ભક્તિમાંથી જ ઉત્પન્ન થાય છે, જેમ કે એક બીજમાંથી કીડી ઉગે છે. તેથી, ભગવાનની કૃપા માટે, તમે પૃથ્વી પર જાઓ અને એક હજાર વર્ષ સુધી લાંબા યજ્ઞનો અનુસંધાન કરો. શિવની કૃપા દ્વારા જ આ યજ્ઞમાં વેદોના જ્ઞાનનો સાર અને જે પ્રાપ્ત કરવું છે તે જાણવા મળે છે. હવે, સર્વોચ્ચ લક્ષ્ય શું છે? તેની સૌથી શ્રેષ્ઠ રીત શું છે? કયા પ્રકારના સાધકની જરૂર છે? આને તમે સાચી રીતે કહો. લક્ષ્ય છે શિવની સ્થિતિ પ્રાપ્ત કરવી; સાધન છે તેમની સેવા; સાધક એવો છે, જે તેમના કૃપાથી અસ્થીર ફળોની ઇચ્છા વિમુક્ત છે. જ્યારે કોઈ વેદમાં દર્શાવેલ ક્રિયાઓને કરે છે અને તેના મહાન ફળને અર્પણ કરે છે, ત્યારે તે ભગવાનના સર્વોચ્ચ ગૃહમાં પહોંચે છે, જેમ કે તેમના જગતમાં ભાગ લેવું. દરેકની ભક્તિ અનુસાર સર્વોચ્ચ ફળ પ્રાપ્ત થાય છે; સાધનો અનેક છે, જે ભગવાન દ્વારા સીધા શીખવવામાં આવ્યા છે. આથી, હું તમને સાર અને સાધન જાહેર કરું છું: કાનથી સાંભળવું, બોલવાથી પઠન કરવું. મનથી ધ્યાન કરવું મહાન સાધન કહેવાય છે; મહેશ્વરનું નામ સાંભળવું, પઠન કરવું અને ધ્યાન કરવું જોઈએ. આ રીતે, શાસ્ત્રની autoridade આ સાધન છે; આ દ્વારા સર્વોચ્ચ લક્ષ્યને અનુસંધાન કરો, તમામ ઉદ્દેશોની સિદ્ધિ માટે સમર્પિત બનીને. લોકો તે જ વસ્તુઓ પર કાર્ય કરે છે જે આંખો સામે દેખાય છે; પરંતુ જ્યાં સુધી તેઓ જ્ઞાન પ્રાપ્ત નથી થતું, ત્યાં સુધી તેઓ સાંભળીને કાર્ય કરે છે. તેથી, સાંભળવું પ્રથમ છે; શિક્ષકના મૌખિકથી સાંભળ્યા પછી, જ્ઞાનવંતો બાકીનું કામ પૂર્ણ કરે છે - પઠન અને ધ્યાન. જ્યારે આ પ્રથા સંપૂર્ણ રીતે પૂર્ણ થાય છે, ત્યારે પગલાંવાર ધ્યાનમાં શિવયોગ ઊભા થાય છે, અને ધીમે ધીમે સાલોક્ય અને અન્ય સ્તરોમાં આગળ વધે છે. ત્યારબાદ, તમામ શારીરિક દુખો અને સુખો ભંગ થાય છે; આ અભ્યાસ દ્વારા આ મુશ્કેલી સહન થાય છે, અને પછીથી, શુભતા શરૂઆતથી અંત સુધી ઉદય થાય છે. હવે, કઈ પ્રકારનું ધ્યાન, ઓ બ્રહ્મણ, અને કઈ પ્રકારનું સાંભળવું? પઠન કેવી રીતે કરવું? આને સાચા રૂપે કહો. મન દ્વારા શુદ્ધતા, ગુણો, સ્વરૂપો અને પૂજા, પઠન અને અન્ય બાબતોના નામોનો પ્રેમથી વિચાર કરવો - આ સતત ધ્યાન છે, જે ભગવાનના દર્શન દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે, અને આ તમામ શ્રેષ્ઠ સાધનોમાં મુખ્ય છે. ગાયન, શાસ્ત્રના શબ્દો, અથવા બોલવાથી, શંભુના ગુણો, સ્વરૂપો અને રમતોનું સ્પષ્ટ અને સ્વાદિષ્ટ સ્તુતિ કરવું - આ પઠન છે, અને અહીં તે મધ્યમ સાધન માનવામાં આવે છે. જે પણ સાધન હોય, જ્યાં પણ શિવના વિષે અનેક શબ્દો ધ્યાનપૂર્વક સાંભળવામાં આવે, તે સ્ત્રીના રમૂજભર્યા આલિંગન જેટલા મજબૂત હોય છે - આ, ઓ જ્ઞાનીઓ, સાંભળવું છે, જે વિશ્વમાં પ્રસિદ્ધ છે. સદાચાર સાથે સંકળાઈને, સાંભળવું પ્રથમ આવે છે; પછી પ્રાણીઓના ભગવાનનું પઠન, અને જ્યારે તે મજબૂત બને છે, ત્યારે ધ્યાન શ્રેષ્ઠ છે. અંતે, બધું શંકરના દ્રષ્ટિ દ્વારા થાય છે. આ પ્રથાના મહિમા વિશે, પુરાણમાં sagesએ એક ઘટના વર્ણવેલી છે; તમારા માટે, હું તેને કહીશ - ધ્યાનથી સાંભળો. ઘણા સમય પહેલાં, મારા ગુરુ વ્યાસ, sage પરશરાના પુત્ર, સરસ્વતીના શુભ કાંઠે તપસ્યા કરી રહ્યા હતા. જયારે તે ત્યાં જવા માટે સંયોગે ગયો, ત્યારે સંતકુમાર, આશીર્વાદિત, એક સૂર્યની જેમ ઝળહળતા વિમાને મારા ગુરુ સમક્ષ પ્રગટ થયો. ધ્યાનમાં ડૂબેલા અને જાગૃત થઈને, તેમણે અજન્માનને જોયું; નમસ્કાર કરીને, sage, ખૂબ જ જિજ્ઞાસુ, બોલ્યા. હાથ અને પગ ધોવા માટે પાણી અર્પણ કરીને, તેમણે દેવ માટે યોગ્ય બેઠક આપી; ખુશ થઈને, ભગવાને ઊંડા અવાજમાં તેમને કહ્યું: "ઓ sage, સાચી વાસ્તવિકતા પર ધ્યાન કરો, જે સીધી સમજણ માટે ઉપલબ્ધ છે; અહીં, શિવને તમારા સાથી તરીકે, તમે કઈ હેતુ માટે તપસ્યા કરી રહ્યા છો?" આ રીતે કુમારા દ્વારા સંબોધિત, sageએ પોતાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી: ધર્મ, અર્થ, કામ અને મુક્તિ, વેદના માર્ગે ભક્તિ સાથે અનુસંધાન કરવામાં આવી છે. "તમારી કૃપાથી, મેં દુનિયામાં ઘણા વસ્તુઓ સ્થાપિત કરી છે; છતાં, હું આ રીતે છું અને દરેક રીતે ગુરુ બન્યો છું, તે છે." "મુક્તિ તરફ જવા માટેની જ્ઞાન ઉદ્ભવતી નથી - આ ખરેખર આશ્ચર્યજનક છે. હું મુક્તિ માટે તપસ્યા કરું છું, પરંતુ હું આનો કારણ નથી જાણતો." અત્યારે, જ્યારે venerable કુમારા sage વ્યાસને વિનંતી કરી, ત્યારે તેમણે, ક્ષમતા ધરાવતા, બ્રાહ્મણોના શ્રેષ્ઠને મુક્તિનું ચોક્કસ કારણ જણાવ્યું. "શાંભુને સાંભળવું, સ્તુતિ કરવું અને ધ્યાન કરવું છે ત્રણ મહાન સાધનો, જે પ્રથા તરીકે અને વેદોમાં માન્ય છે." "અગાઉ, હું અન્ય સાધનોના અનુસંધાનથી મૂંઝવણમાં હતો; અચલ મંદારા પર્વતમાં, મેં તપસ્યા કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. ત્યારબાદ, શિવના આદેશથી, venerable ભગવાન નંદિકેશ્વર પ્રગટ થયા - તે, કરુણાળુ ભગવાન, સર્વેના સાક્ષી, ગણોના ભગવાન. તેઓએ મને પ્રેમથી મુક્તિનું શ્રેષ્ઠ સાધન કહ્યું: "શાંભુને સાંભળવું, સ્તુતિ કરવું અને ધ્યાન કરવું, જે વેદોમાં માન્ય છે." "મુક્તિ માટે આ ત્રણગણ સાધન મને શિવે જ કહ્યું: 'ઓ બ્રાહ્મણ, વારંવાર સાંભળવું અને બાકીની પ્રથા કરવી.'" આ રીતે કહીને, આનંદિત ભગવાન, તેમના અનુગામી સાથે, પોતાના અતિ શ્રેષ્ઠ ગૃહમાં જવા માટે પોતાના અતિ સુંદર વાયુયાનમાં પ્રસ્થાન કરી ગયા. આ રીતે, આ શ્રેષ્ઠ પ્રાચીન કથા કહેવામાં આવી છે; ઓ સૂતા, સાંભળવુંથી શરૂ થતું ત્રણગણ સાધન મુક્તિનો માર્ગ છે. જો કોઈ સાંભળવામાંથી શરૂ થતી ત્રિમૂર્તિનો અભ્યાસ કરવામાં સક્ષમ નથી, તો કઈ ક્રિયા દ્વારા વ્યક્તિ મુક્ત થાય છે? કઈ ક્રિયા દ્વારા, વિના પ્રયત્ને, મુક્તિ ઉત્પન્ન થાય છે?