దేవదేవస్తదా బ్రహ్మా పుష్కరే విష్ణునా సహ। స్నానావసానే దేవానాం సర్వేషాం ప్రదదౌ వరాన్
అప్పుడు దేవతల దేవుడు బ్రహ్మ, విష్ణుతో కలిసి పుష్కరంలో స్నానం ముగించాక, అందరు దేవతలకు వరాలు ఇచ్చాడు.
దేవానాం చ పతిం శక్రం జ్యోతిషాం చ దివాకరం। నక్షత్రాణాం తథా సోమం రసానాం వరుణం తథా
అతడు ఇంద్రుని దేవతల అధిపతిగా, సూర్యుని జ్యోతిర్మయుల అధిపతిగా, చంద్రుని నక్షత్రాల అధిపతిగా, వరుణుని రసాల అధిపతిగా నియమించాడు.
ప్రజాపతీనాం దక్షం చ నదీనాం చైవ సాగరం। కుబేరం చ ధనాధ్యక్షం తథా చక్రే చ రక్షసాం
ప్రజాపతులకే దక్షుడిని, నదులకు సముద్రాన్ని, ధనానికి కుబేరుడిని, అలాగే రాక్షసులకు చక్రుడిని అధిపతిగా చేశాడు.
భూతానాం చైవ సర్వేషాం గణానాం చ పినాకినమ్। మానవానాం మనుం చైవ పక్షిణాం గరుడం తథా
అన్ని భూతగణాలకు పినాకిని, మనుషులకు మనువును, పక్షులకు గరుడుడిని అధిపతిగా చేశాడు.
ఋషీణాం చ వసిష్ఠం చ గ్రహాణాం చ ప్రభాకరం। ఏవమాదీని వై దత్వా దేవదేవః పితామహః
ఋషుల్లో వశిష్ఠుడిని, గ్రహాల్లో సూర్యుని ప్రధానులుగా నియమించి, ఇలాంటి పదవులు ఇచ్చిన దేవతల దేవుడు, పితామహుడు ముందుకు సాగాడు.
విష్ణుం చ శంకరం చైవ బ్రహ్మా ప్రోవాచ సాదరమ్। పృథివ్యాః సర్వతీర్థేషు భవంతౌ పూజ్యసత్తమౌ
బ్రహ్మ విష్ణు, శంకరులను గౌరవంగా ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు: 'భూమిపై ఉన్న అన్ని తీర్థాల్లో మీరు ఇద్దరూ అత్యంత పూజ్యులు.'
భవద్భ్యాం న వినా తీర్థం పుణ్యతామేతి కర్హిచిత్। లింగం వా ప్రతిమా వాపి దృశ్యతే యత్రకుత్రచిత్
'మీరు లేకుండా ఏ తీర్థం కూడా పవిత్రతను పొందదు; ఎక్కడ లింగం లేదా విగ్రహం కనిపిస్తే, ఆ స్థలం పవిత్రమవుతుంది.'
తత్తీర్థం పుణ్యతాం యాతి సర్వమేవ ఫలప్రదం। మానవా హ్యుపహారైశ్చ యే కరిష్యంతి పూజనం
'ఆ స్థలం పవిత్రతను పొందుతుంది, అన్ని ఫలితాలనూ ఇస్తుంది; అక్కడ నైవేద్యాలతో పూజ చేసే మనుష్యులకు శుభఫలితాలు కలుగుతాయి.'
యుష్మాకం మాం పురస్కృత్య తేషాం రోగభయం కుతః। యేషు రాష్ట్రేషు యుష్మాకముత్సవాః పూజనాదికాః
'మీరిద్దరిని ముందు ఉంచి పూజిస్తే, వారికి వ్యాధి లేదా భయం ఎందుకు కలుగుతుంది? ఎక్కడ మీ ఉత్సవాలు, పూజలు జరుగుతాయో,'
ప్రవర్త్స్యంతి క్రియాః సర్వా యత్ఫలం తేషు తచ్ఛృణు। నాధయో వ్యాధయశ్చైవ నోపసర్గా న క్షుద్భయం
'అక్కడ అన్ని శుభకార్యాలు జరుగుతాయి; ఆ ప్రదేశాల్లో కలిగే ఫలితాలు విను: అక్కడ దుఃఖం ఉండదు, వ్యాధులు ఉండవు, అపాయాలు ఉండవు, ఆకలి భయం ఉండదు.'
విప్రయోగో న చాపీష్టైరనిష్టైర్నాపి సంగతిః। నాక్షిరోగః శిరార్తిర్వా పిత్తశూల భగందరాః
'ఇష్టమైనవారితో వేరుపడటం ఉండదు, ఇష్టంలేని వారితో కలిసిపోవడం ఉండదు; కన్ను వ్యాధి, తలనొప్పి, పిత్తవేదన, భాగందరాలు ఉండవు.'
నాభిచారం భయం తత్రాపస్మారో న విషూచికా। వృద్ధిర్నికామతస్తస్మిన్సమ్యగ్బుద్ధిరనుత్తమా
'అక్కడ మంత్రతంత్ర భయం ఉండదు, అపస్మారము ఉండదు, విషూచికా వ్యాధి ఉండదు; అక్కడ కోరినట్లు సంపద పెరుగుతుంది, మనస్సు ఎంతో ప్రసన్నంగా ఉంటుంది.'
ఆరోగ్యం సర్వతశ్చైవ దీర్ఘాయుశ్చ ప్రజాధనం। నాకాలే భవితా మృత్యుర్గావో నాల్పపయోముచః
'అక్కడ ఆరోగ్యం సంపూర్ణంగా ఉంటుంది, దీర్ఘాయువు, సంతానం, ధనం లభిస్తాయి; అసమయములో మరణం రాదు, ఆవులు తక్కువ పాలిచ్చవు.'
నాకాలఫలితా వృక్షా నోత్పాతభయమణ్వపి। ఏతచ్ఛ్రుత్వా తతో విష్ణుర్బ్రహ్మాణం స్తోతుముద్యతః
'వృక్షాలు కాలానికి మించిన ఫలాలు ఇవ్వవు, ఎలాంటి అపాయ భయం కూడా ఉండదు.' ఇది విని విష్ణువు బ్రహ్మను స్తుతించేందుకు సిద్ధమయ్యాడు.
విష్ణురువాచ॥ నమోస్త్వనంతాయ విశుద్ధచేతసే స్వరూపరూపాయ సహస్రబాహవే। సహస్రరశ్మిప్రభవాయ వేధసే విశాలదేహాయ విశుద్ధకర్మణే
విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: 'అనంతుడైన, పవిత్రమైన మనస్సు కలవాడైన, తన స్వరూపంలోనే ఉన్నవాడైన, వెయ్యి చేతులు కలవాడైన, వెయ్యి కిరణాల మూలమైన, విస్తృతమైన దేహం కలవాడైన, పవిత్రమైన కార్యాలు చేసే బ్రహ్మకు నమస్కారం.'
సమస్తవిశ్వార్తిహరాయ శంభవే సమస్తసూర్యానలతిగ్మతేజసే। నమోస్తు విద్యావితతాయ చక్రిణే సమస్తధీస్థానకృతే సదా నమః
'సమస్త లోక బాధలను తొలగించేవాడైన శంభువుకు, అన్ని సూర్యులు, అగ్నులు కన్నా ప్రకాశవంతుడైనవాడికి, విద్యగా వ్యాపించినవాడైన చక్రధారికి, అన్ని బుద్ధుల ఆధారమైనవాడికి ఎల్లప్పుడూ నమస్కారం.'
అనాదిదేవాచ్యుత శేఖరప్రభో భావ్యుద్భవద్భూతపతే మహేశ్వర। మహత్పతే సర్వపతే జగత్పతే భువస్పతే భువనపతే సదా నమః
'ఆది లేని దేవా, నశించని వాడా, శ్రేష్ఠుడా, భవిష్యత్తు, వర్తమానం, గతకాలాల అధిపతా, మహత్తువ కలవాడా, సమస్త జగత్తు అధిపతా, భూమి అధిపతా, భువనాల అధిపతా, నీకు ఎల్లప్పుడూ నమస్కారం.'
యజ్ఞేశ నారాయణ జిష్ణు శంకర క్షితీశ విశ్వేశ్వర విశ్వలోచన। శశాంకసూర్యాచ్యుతవీరవిశ్వప్రవృత్తమూర్తేమృతమూర్త అవ్యయ
'యజ్ఞాధిపతి, నారాయణా, విజేత, శంకరా, భూమి అధిపతా, విశ్వేశ్వరా, విశ్వదృష్టా, చంద్రుడు, సూర్యుడు, అచ్యుతుడు, వీరుడు, విశ్వమంత వ్యాపించినవాడా, రూపమూ అరూపమూ కలవాడా, నశించని వాడా, నీకు నమస్కారం.'
జ్వలద్ధుతాశార్చి నిరుద్ధమండల ప్రదేశనారాయణ విశ్వతోముఖ। సమస్తదేవార్తిహరామృతావ్యయ ప్రపాహి మాం శరణగతం తథా విభో
అన్ని దిశల్ని చుట్టుముట్టే అగ్నిజ్వాలలతో ప్రకాశించే నారాయణా! నీ ముఖం అన్ని వైపులా ఉంది. దేవతల బాధలను తొలగించే, అమరమైన, నశించని ప్రభువా! నేను నీ శరణు వచ్చాను. నన్ను కాపాడుము ప్రభో!
వక్త్రాణ్యనేకాని విభో తవాహం పశ్యామి యజ్ఞస్య గతిం పురాణమ్। బ్రహ్మాణమీశం జగతాం ప్రసూతిం నమోస్తు తుభ్యం ప్రపితామహాయ1.34.
ప్రభూ! నీకు ఎన్నో ముఖాలు ఉన్నాయని నేను చూస్తున్నాను. యజ్ఞమార్గాన్ని, పురాతనమైనదాన్ని గమనిస్తున్నాను. నీవే బ్రహ్మ, జగత్తుకు ఆదికర్తవు. మహాపితామహా! నీకు నా వందనం.
సంసారచక్రక్రమణైరనేకైః క్వచిద్భవాన్దేవవరాధిదేవః। తత్సర్వవిజ్ఞానవిశుద్ధసత్వైరుపాస్యసే కిం ప్రణమామ్యహం త్వామ్
సంసారచక్రంలో ఎన్నో జన్మల ద్వారా, దేవతలకు దేవుడవైన నీవు ఎక్కడో ఎప్పుడో ప్రత్యక్షమవుతావు. అందుకే, అన్ని జ్ఞానాలతో మనస్సు శుద్ధిచేసుకున్నవారు నిన్ను ఆరాధిస్తారు. అలాంటప్పుడు నేను నీకు నమస్కరించకూడదా?
ఏవం భవంతం ప్రకృతేః పురస్తాద్యో వేత్త్యసౌ సర్వవిదాం వరిష్ఠః। గుణాన్వితేషు ప్రసభం వివేద్యో విశాలమూర్తిస్త్విహ సూక్ష్మరూపః
ఈ విధంగా ప్రకృతికి ముందుగా ఉన్న నిన్ను తెలుసుకునేవాడు, అన్ని విషయాల్లో జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడు అవుతాడు. నీవు గుణాలతో కూడినవారిలో తెలుసుకోదగినవాడివైనా, ఇక్కడ నీ విస్తృతమైన రూపం చాలా సూక్ష్మంగా ఉంటుంది.
వాక్పాణిపాదైర్విగతేన్ద్రియోపి కథం భవాన్వై సుగతిస్సుకర్మా। సంసారబంధే నిహితేంద్రియోపి పునః కథం దేవవరోసి వేద్యః
నీవు మాట, చేతులు, కాళ్లు లేని వాడివి, ఇంద్రియాలు లేవు. అయినా, ప్రభూ! నీవు మంచి పనులు చేసి, సుఖంగా ఎలా ఉంటావు? ఇంద్రియాలు లేని వాడివి, సంసారబంధంలో ఉన్నా, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవైన నిన్ను మళ్లీ ఎలా తెలుసుకోవచ్చు?
మూర్త్తాదమూర్త్తం న తు లభ్యతే పరం పరం వపుర్దేవవిశుద్ధభావైః। సంసారవిచ్ఛిత్తికరైర్యజద్భిరతోవసీయేత చతుర్ముఖ త్వమ్
రూపం ఉన్నవారు, రూపం లేని వారు, ఆ పరమమైన రూపాన్ని పొందలేరు. నీవు నాలుగు ముఖాలతో ఉన్నవాడవు. భక్తితో మనస్సు శుద్ధిచేసుకున్నవారు, సంసారబంధాలను తెంచుకుని నిన్ను ఆరాధిస్తారు.
పరం న జానంతి యతో వపుస్తే దేవాదయోప్యద్భుతరూపధారిన్। విభోవతారేగ్రతరం పురాణమారాధయేద్యత్కమలాసనస్థమ్
నీ పరమరూపాన్ని దేవతలూ, ఇతరులు కూడా తెలుసుకోలేరు, వారు ఎంత అద్భుతమైన రూపాలు ధరించినా. ప్రభూ! పద్మంపై కూర్చున్న పురాతనుని, ఆ పరమమైన రూపంగా ఆరాధించాలి.
న తే తత్త్వం విశ్వసృజోపి యోనిమేకాంతతో వేత్తి విశుద్ధభావః। పరం త్వహం వేద్మి కథం పురాణం భవంతమాద్యం తపసా విశుద్ధమ్
ప్రపంచాన్ని సృష్టించినవాడు కూడా, ఎంత శుద్ధమైన మనస్సు కలిగివున్నా, నీ సత్యస్వరూపాన్ని, నీ అసలైన మూలాన్ని తెలుసుకోడు. కానీ నేను, తపస్సుతో, నిన్ను పరమమైన, పురాతనమైన, ఆదియైన స్వరూపంగా తెలుసుకున్నాను.
పద్మాసనో వై జనకః ప్రసిద్ధ ఏవం ప్రసిద్ధిర్హ్యసకృత్పురాణాత్। సంచింత్య తే నాథ విభుం భవంతం జానాతి నైవం తపసావిహీనః
పద్మంపై కూర్చున్నవాడు జగత్కర్తగా ప్రసిద్ధుడు. ఈ ఖ్యాతి పురాణాలలో ఎన్నోసార్లు చెప్పబడింది. ప్రభూ! నిన్ను ధ్యానిస్తే మాత్రమే తెలుసుకోవచ్చు. తపస్సు లేనివారు నిన్ను తెలుసుకోలేరు.
అస్మాదృశైశ్చ ప్రవరైర్విబోధ్యం త్వాం దేవమూర్ఖాః స్వమతిం విభజ్య। ప్రబోద్ధుమిచ్ఛన్తి న తేషు బుద్ధిరుదారకీర్తిష్వపి వేదహీనాః
నాతో పోల్చదగిన ఉత్తములైనవారు కూడా, దేవా! తమ మేధస్సును విడదీసి నిన్ను తెలుసుకోవాలని ప్రయత్నిస్తారు. కానీ వేదాన్ని తెలియని వారు, ఎంత పేరున్నవారైనా, నిన్ను తెలుసుకునే జ్ఞానం వారికి ఉండదు.
జన్మాంతరైర్వేద వివేకబుద్ధిభిర్భవేద్యథా వా యది వా ప్రకాశః। తల్లాభలుబ్ధస్య న మానుషత్వం న దేవగంధర్వపతిః శివః స్యాత్
ఎన్ని జన్మల్లో వేదజ్ఞానంతో వచ్చిన వివేకం వల్లా, లేదా వేరే ఏ ప్రకాశంతోనైనా, ఆ పరమాన్ని పొందాలని ఆశపడేవాడు, మానవుడవ్వడు, దేవతలూ గంధర్వులూ శివుడూ కాలేడు.
న విష్ణురూపో భగవాన్సుసూక్ష్మః స్థూలోసి దేవః కృతకృత్యతాయాః। స్థూలోపి సూక్ష్మః సులభోసి దేవ త్వద్బాహ్యకృత్యా నరకేపతంతి
భగవంతుడు విష్ణువు లాంటి సూక్ష్మరూపంలో మాత్రమే లేడు. నీవు స్థూలరూపంలో కూడా ఉంటావు, కార్యసిద్ధికోసం. స్థూలంగా ఉన్నా, సులభంగా సూక్ష్ముడవు. ప్రభూ! బాహ్యంగా మాత్రమే పనిచేసేవారు నరకానికి పడతారు.