తస్యాముద్ధరణార్థాయ జన్మమృత్యుజరాతిగా । యా దుస్తరా దుష్కృతిభిః సర్వప్రాణిభయాపహా
పుట్టు, మరణం, వృద్ధాప్యం నుంచి విముక్తి కోసం, ఆ నదిలో పాపులు దాటి పోవడం చాలా కష్టం. అన్ని జీవులకు భయాన్ని తొలగించేది.
యస్యాం భయాత్ప్రమజ్జంతి ప్రాణినో యాతనాపరాః । తర్తుకామస్తు తాం ఘోరం జయా దేవి నమోనమః
ఆమె భయంతో జీవులు లోతుగా మునిగి, తీవ్రమైన బాధలు అనుభవిస్తారు. ఆ భయంకరమైన నదిని దాటి పోవాలని కోరేవారికి, ఓ దేవీ! నీకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం.
తస్యాం దేవాధితిష్ఠంతి యా సా వైతరణీ నదీ । సా చాపి పూజితా భక్త్యా ప్రీత్యర్థం కేశవస్య చ
ఆ నదిలో దేవతలు నివసిస్తారు. వైతరణీ నదిని భక్తితో పూజిస్తే, అది కేశవునికి ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.
యస్యాస్తటే ప్రవిశంతి ఋషయః పితరస్తథా । సా చాపి సింధురూపేణ పూజితా పాపహారికా
ఆ నది తీరానికి ఋషులు, పితృదేవతలు చేరతారు. ఆ నది రూపంలో పూజించబడే ఆమె, పాపాలను తొలగించేది.
తరీతుం తాం ప్రదాస్యామి సర్వపాపవిముక్తయే । పుణ్యార్థం సంప్రవక్ష్యామి తుభ్యం వైతరణీ నదీమ్
ఆమెను దాటి, అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తి పొందేందుకు నేను నీకు వైతరణీ నదిని వివరంగా చెబుతాను. పుణ్యార్థంగా చెబుతున్నాను.
మయాసి పూజితా భక్త్యా ప్రీత్యర్థం కేశవస్య చ । కృష్ణకృష్ణజగన్నాథ సంసారాదుద్ధరస్వ మామ్
నేను నిన్ను భక్తితో పూజించాను, కేశవునికి ఆనందం కలిగించేందుకు. కృష్ణా! కృష్ణా! జగన్నాథా! నన్ను సంసార బంధం నుంచి రక్షించు.
నామగ్రహణమాత్రేణ సర్వం పాపం హరస్వ మే । యజ్ఞోపవీతం పరమం కారితం నవతంతుభిః
నీ నామాన్ని ఒక్కసారి పలకడమే నా అన్ని పాపాలను తొలగించాలి. తొంభై తంతువులతో చేసిన పరమమైన యజ్ఞోపవీతం ఉంది.
ప్రతిగృహ్ణీష్వ దేవేశ ప్రీతో యచ్ఛ మమేప్సితమ్ । ఇదం తవ చ తాంబూలం యథాశక్త్యా సుశోభనమ్
దేవతల అధిపతీ! ఇది నీకు అందమైన తాంబూలం, నా శక్తికి తగినంతగా సమర్పించాను. దయచేసి స్వీకరించు, నాకు కావలసినది ప్రసాదించు.
ప్రతిగృహ్ణీష్వ దేవేశ మాముద్ధర భవార్ణవాత్ । పంచవర్తీ ప్రదీపోఽయం దేవేశారార్తికం తవ
దేవతల అధిపతీ! నన్ను సంసార సముద్రం నుంచి రక్షించు. ఈ అయిదు వత్తులతో వెలిగించే దీపం నీ ఆరాధనకు సమర్పించాను.
మోహాంధకారద్యుమణే భక్తియుక్తో భవార్తిహృత్ । పరమాన్నం సుపక్వాన్నం సమస్తరససంయుతమ్
మోహాంధకారాన్ని తొలగించే సూర్యుడవు, భక్తితో నిండినవాడవు, సంసార బాధను పోగొట్టేవాడవు. అన్ని రుచులతో కూడిన, బాగా వండిన పరమ అన్నం.
నివేదితం మయా భక్త్యా భగవన్ప్రతిగృహ్యతామ్ । ద్వాదశాక్షరమంత్రేణ యథాసంఖ్య జపేన చ
భగవంతుడా! నేను భక్తితో సమర్పించిన ఈ అన్నాన్ని స్వీకరించు. ద్వాదశాక్షర మంత్రాన్ని నిర్ణీత సంఖ్యలో జపించి సమర్పించాను.
ప్రీయతాం మే శ్రియఃకాంతః ప్రీతో యచ్ఛతు వాంఛితమ్ । పంచ గావః సముత్పన్నా మథ్యమానే మహోదధౌ
శ్రియహ్కాంతుడు నాతో సంతోషంగా ఉండి, నేను కోరినది ప్రసాదించాలి. మహాసముద్రాన్ని మథించినప్పుడు ఐదు గోవులు పుట్టాయి.
తాసాం మధ్యే తు యా నందా తస్యై ధేన్వై నమోనమః । గాం సంపూజ్య విధానేన అర్ఘ్యం దద్యాత్సమాహితః
ఆ గోవులలో నందా అనే ఆవుకు నేను పునః పునః నమస్కరిస్తున్నాను. ఆ ఆవును యథావిధిగా పూజించి, ఏకాగ్రతతో అర్ఘ్యం సమర్పించాలి.
సర్వకామదుఘే దేవి సర్వాంతకనివారిణీ । ఆరోగ్యం సంతతిం దీర్ఘాం దేహి నందిని మే సదా
సర్వకామాలను తీరుస్తూ, మరణాన్ని తొలగించే దేవీ నందినీ! నాకు ఎప్పుడూ ఆరోగ్యం, దీర్ఘాయువు, మంచి సంతానం కలుగజేయు.
పూజితా చ వసిష్ఠేన విశ్వామిత్రేణ ధీమతా । కపిలే హర మే పాపం యన్మయా పూర్వసంచితమ్
వశిష్ఠుడు, విజ్ఞాని విశ్వామిత్రుడు పూజించిన కపిలా! నేను గతంలో చేసిన పాపాలను తొలగించు.
గావో మమాగ్రతః సంతు గావో మే సంతు పృష్ఠతః । నాకే మాముపతిష్ఠంతు హేమశృంగీ పయోముచః
నా ముందూ, వెనకా గోవులు ఉండాలి. స్వర్గంలో బంగారు కొమ్ములు, పాలిచ్చే ఆవులు నాకు తోడుగా ఉండాలి.
సురభ్యః సౌరభేయాశ్చ సరితః సాగరా యథా । సర్వదేవమయే దేవి సుభద్రే భక్తవత్సలే
సురభి, ఆమె సంతానం నదులు, సముద్రాల వలె విస్తరించి ఉన్నారు. దేవతలందరిలోనూ నీవే, శుభదాయిని, భక్తులకు ప్రీతిపాత్రురాలవు.
ఏవం సంపూజ్య విధివద్దద్యాద్గోషు గవాహ్నికమ్ । సౌరభేయః సర్వహితాః పవిత్రాః పాపనాశనాః
ఇలా యథావిధిగా పూజించి, గోవులకు ప్రతిరోజూ నైవేద్యం సమర్పించాలి. సౌరభేయులు అందరికీ మేలు చేసే వారు, పవిత్రులు, పాపాలను తొలగించే వారు.
ప్రతిగృహ్ణంతు మే గ్రాసం గావస్త్రైలోక్యమాతరః । గంగదాయై నమో భూత్యై సర్వపాపప్రహాణయే
మూడు లోకాల తల్లులైన గోవులు నా నైవేద్యాన్ని స్వీకరించాలి. గంగాదేవికి, ఐశ్వర్యానికి, అన్ని పాపాల నివారణకు నమస్కారం.
అనేనైవ తు మంత్రేణ గదాం వైధారయేద్బుధః । పం నమః పద్మనాభాయ పద్మం వై ధారయేత్సుధీః
ఈ మంత్రంతో జబ్బులను తొలగించాలి. 'పం, పద్మనాభుడికి నమస్కారం' అని చెప్పి, పద్మాన్ని ధరించాలి.
చం చక్రరూపిణే విష్ణో ధారణం చక్రజం స్మృతమ్ । శం శంఖరూపిణే తుభ్యం నమోఽస్తు సుఖకారిణే
'చం'— చక్రరూపుడైన విష్ణువుకు, చక్రాన్ని ధరించడం గుర్తించబడింది. 'శం'— శంఖరూపుడైన నీకు, సుఖాన్ని కలిగించేవాడవు, నీకు నమస్కారం.
మంత్రేణానేన వై దూతా ధారణం శంఖజం స్మృతమ్ । చతుర్ణామాయుధానాం తు ధారణం మునిభిః స్మృతమ్
ఈ మంత్రంతో, దూతా! శంఖాన్ని ధరించడం గుర్తించబడింది. నాలుగు ఆయుధాలను ధరించడం మునులు గుర్తించారు.
అగ్నిహోత్రం యథా నిత్యం వేదస్యాధ్యయనం తథా । బ్రాహ్మణస్య తథైవేదం తప్తముద్రాది ధారణమ్
ఎలా అగ్నిహోత్రం నిత్యం చేయబడుతుందో, వేదాన్ని చదవడం కూడా అలాగే. అలాగే బ్రాహ్మణుడు తప్తముద్రలు మొదలైనవాటిని ధరించాలి.
చందనేన సుగంధేన గోపికాచందనేన తు । ధారణం చ విశేషేణ బ్రాహ్మణైర్వేదపారగైః
సుగంధమైన చందనం, ముఖ్యంగా గోపికా చందనంతో, వేదపారంగత బ్రాహ్మణులు ముద్రలను ప్రత్యేకంగా ధరించాలి.
చాండాలోఽపి భవేచ్ఛుద్ధో ధారణాచ్చ న సంశయః । ఊర్ధ్వం పుండ్రమృజుం సౌమ్యం సచిహ్నం ధారయేద్యది
చాండాలుడైనా ముద్రలను ధరిస్తే పవిత్రుడవుతాడు, ఇందులో సందేహం లేదు. అతడు నేరుగా, మృదువుగా, గుర్తుతో కూడిన ఊర్ధ్వ పుండ్రాన్ని ధరిస్తే చాలు.
స చాండాలోఽపి శుద్ధాత్మా పూజ్య ఏవ సదా ద్విజైః । చాండాలానాం గృహే దూతాస్తులసీ యత్ర దృశ్యతే
ఆ చాండాలుడు కూడా శుద్ధాత్ముడై, ఎప్పుడూ ద్విజులచే పూజించబడతాడు. చాండాలుల ఇళ్లలో తులసి కనిపిస్తే, అక్కడ దూతలు నివసిస్తారు.
తత్రత్యా తులసీ గ్రాహ్యా భక్తిభావేన చేతసా
అక్కడ ఉన్న తులసిని భక్తితో, శ్రద్ధతో స్వీకరించాలి.
మహాదేవ ఉవాచ- పప్రచ్ఛాహం జగన్నాథం వ్రతానాముత్తమం వ్రతమ్ । పుత్రపౌత్రవివృద్ధ్యర్థం సుఖసౌభాగ్యదాయకమ్
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు— పుత్రపౌత్రుల వృద్ధికోసం, సుఖసౌభాగ్యాలను ప్రసాదించే వ్రతాలలో ఉత్తమమైన వ్రతం ఏదో జగన్నాథుడిని నేను అడిగాను.
తవాగ్రే సంప్రవక్ష్యామి శృణు సుందరి సాంప్రతమ్ । ఇదం కథానకం దివ్యమృషీణాం వ్రతముత్తమమ్
సుందరివి! ఇప్పుడు నీ ముందు ఈ దివ్యమైన కథను, ఋషుల ఉత్తమ వ్రతాన్ని చెబుతున్నాను. విను.
రజస్వలా తు యా నారీ సహసా పాపరూపిణీ । కృతేన చ వ్రతేనైవ మహాపాపైః ప్రముచ్యతే । పితౄణామక్షయం దేయం ధర్మకామార్థసాధనమ్
రజస్వల అయిన మహిళ అకస్మాత్తుగా పాపమయురాలవుతుంది. కానీ ఈ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తే, ఆమె మహాపాపాలనుండి విముక్తి పొందుతుంది. పితృదేవతలకు ఎల్లప్పుడూ ఇది సమర్పించాలి; ఇది ధర్మం, కామం, అర్థాన్ని సాధిస్తుంది.