బ్రాహ్మణ ఉవాచ। ప్రేతానాం కర్మజాతానాం నామ్నా వై సంభవః కుతః। కిం తత్కారణముద్దిశ్య యతో యూయం సనామకాః
బ్రాహ్మణుడు ఇలా అడిగాడు: 'ప్రేతలకు పాపఫలంగా జన్మించినా పేర్లు ఎలా వచ్చాయి? మీరు ఈ పేర్లతో ఎందుకు పిలవబడుతున్నారు?'
ప్రేతా ఊచుః। అహం స్వాదు సదా భుంజే దద్యాం పర్యుషితం ద్విజే। ఏతత్కారణమాసాద్య నామ పర్యుషితో మమ
ప్రేతలు ఇలా చెప్పారు: 'నేను ఎప్పుడూ తాజా ఆహారం తింటాను, కానీ బ్రాహ్మణులకు పాత ఆహారం ఇస్తాను. అందుకే నాకు పర్యూషితుడు అనే పేరు వచ్చింది.'
సూచితా బహవోఽనేన విప్రాశ్చాన్నాద్యకాంక్షిణః। ఏతత్కారణముద్దిశ్య సూచీముఖాభిధో మతః
'ఇతడు చాలా మంది బ్రాహ్మణులను, అన్నం ఆశించినవారిని సూచి పొడిచాడు. అందుకే ఇతడిని సూచీముఖుడు అంటారు.'
శీఘ్రం గతోఽస్మి విప్రేణ యాచితః క్షుధితేన చ। ఏతత్కారణముద్దిశ్య శీఘ్రగో ద్విజసత్తమ
'ఒకసారి ఓ ఆకలితో ఉన్న బ్రాహ్మణుడు అడిగినప్పుడు నేను వెంటనే అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయాను. అందుకే నన్ను శీఘ్రగుడు అంటారు, ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణా.'
గృహోపరి సదా స్వాదు భుంక్తే ద్విజభయేన హి। ఉద్విగ్నమానసస్తత్ర తేనాసౌ రోహకః స్మృతః
బ్రాహ్మణుల భయంతో ఎప్పుడూ ఇంటి మీదే రుచికరమైన ఆహారం తింటూ, మనసు ఎల్లప్పుడూ కలవరంగా ఉండేవాడిని అందుకే అతడిని 'రోహకుడు' అంటారు.
మౌనే చాపి స్థితో నిత్యం యాచితో విలిఖన్మహీమ్। అస్మాకమపి పాపిష్ఠో లేఖకో నామ నామతః
ఎప్పుడూ మౌనంగా ఉండి, అడిగినప్పుడు నేలను గీసుకుంటూ, మనలోనే అత్యంత పాపిష్టుడైన వాడిని 'లేఖకుడు' అని పిలుస్తారు.
కృచ్ఛ్రేణ లేఖకో యాతి రోహకస్తు అవాక్శిరాః। శీఘ్రగః పంగుతాం ప్రాప్తః సూచీ సూచీముఖోఽభవత్
లేఖకుడు కష్టంగా వెళ్తాడు, రోహకుడు తలకిందులుగా పోతాడు. శీఘ్రంగా కదిలే, కాలి లోపంతో ఉన్న సూచి, సూచి ముఖుడయ్యాడు.
పర్యుషితో లమ్బగ్రీవో లంబోదర ఉదాహృతః। బృహద్వృషణలంబోష్ఠః పాపాదస్మాదజాయత
పాతదైన, వేలాడే మెడతో, లంబోదరుడు అని పిలవబడే, పెద్ద వృషణాలు, మందమైన పెదవులు కలవాడుగా పాపం వల్ల జన్మించాడు.
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతమాత్మవృత్తం సహేతుకమ్। పృచ్ఛస్వ యది తే శ్రద్ధా పృష్టాశ్చ కథయామహే
ఇది నా జీవితం, దానికి కారణాలు అన్నీ నీకు చెప్పాను. నీవు విశ్వాసంతో అడిగితే, అడిగినప్పుడు మేము చెప్పగలం.
బ్రాహ్మణ ఉవాచ। యే జీవా భువి తిష్ఠంతి సర్వేప్యాహారమూలకాః। యుష్మాకమపి చాహారం శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః
బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: భూమిపై ఉన్న అన్ని జీవులు ఆహారంతో బతుకుతాయి. మీ ఆహారం గురించి కూడా నిజంగా వినాలని నాకు ఉంది.
ప్రేతా ఊచుః। శృణుష్వాహారమస్మాకం సర్వసత్వవిగర్హితమ్। యచ్ఛ్రుత్వా నిందసే విప్ర భూయోభూయశ్చ నిత్యశః
ప్రేతలు ఇలా చెప్పారు: మా ఆహారం గురించి విను, అది అన్ని జీవులు ద్వేషించేది. దాన్ని విని, బ్రాహ్మణా, నువ్వు మమ్మల్ని మళ్లీ మళ్లీ తప్పుపడతావు.
శ్లేష్మమూత్రపురీషేణ యోషిదఙ్గమలేన చ। గృహాణి త్యక్తశౌచాని ప్రేతా భుంజంతి తత్ర వై
ప్రేతలు శుభ్రత లేకుండా వదిలిన ఇళ్లలో, శ్లేష్మం, మూత్రం, విసర్జనం, స్త్రీ శరీర మలంతో కలిసిన వాటిని తింటారు.
స్త్రీభిర్దగ్ధాని కీర్ణాని ప్రకీర్ణోచ్ఛిష్టకాని చ। మలేనాపి జుగుప్స్యాని ప్రేతా భుంజంతి తత్ర వై
స్త్రీలు కాల్చినవి, చెల్లాచెదురుగా పడినవి, మిగిలిన తినుబండారాలతో కలిసినవి, మలంతో అసహ్యంగా ఉన్నవాటిని ప్రేతలు అక్కడ తింటారు.
చిత్తలజ్జావిహీనాని హోమహీనాని యాని చ। వ్రతైశ్చైవ విహీనాని ప్రేతా భుంజంతి తత్ర వై
మనసు పవిత్రత, లజ్జా లేని, హోమం లేని, వ్రతాలు లేని వాటిని ప్రేతలు అక్కడ తింటారు.
గురవో నైవ పూజ్యంతే స్త్రీజితాని గృహాణి చ। క్రోధలోభగృహీతాని ప్రేతా భుంజంతి తత్ర వై
పెద్దవాళ్లను గౌరవించని, స్త్రీలు ఆధిపత్యం వహించే, కోపం, లోభం నిండిన ఇళ్లలో ప్రేతలు తింటారు.
త్రపా మే జాయతే తాత కథ్యమానే స్వభోజనే। అస్మాత్పరతరం చాన్యన్న వక్తుమపి శక్యతే
నా ఆహారం గురించి చెబుతుంటే నాకు చాలా సిగ్గుగా ఉంది, ప్రియమైనవాడా. దీని కంటే చెడ్డది చెప్పడం అసాధ్యం.
నివృత్తిం ప్రేతభావస్య పృచ్ఛామస్త్వాం దృఢవ్రత। యథా న భవతి ప్రేతస్తన్మే వద తపోధన
దృఢ వ్రతధారుడా, ప్రేత స్థితి ఎలా పోతుందో మేము నిన్ను అడుగుతున్నాము. ప్రేతుడిగా మారకుండా ఉండటానికి మార్గాన్ని చెప్పు, తపోధన.
బ్రాహ్మణ ఉవాచ। ఏకరాత్ర ద్విరాత్రాది కృచ్ఛ్రచాంద్రాయణదిభిః। వ్రతైరన్యైః కృతైర్నిత్యం న ప్రేతో జాయతే నరః
బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: ఏకరాత్రి, ద్విరాత్రి, కృచ్ఛ్ర, చాంద్రాయణ వ్రతాలు మరియు ఇతర వ్రతాలను ఎప్పుడూ ఆచరిస్తే, మనిషి ప్రేతుడవడడు.
త్రీనగ్నీన్పఞ్చ చైకం వా యోఽహన్యహని సేవతే। స వై భూతదయాపన్నో న ప్రేతో జాయతే నరః
ప్రతి రోజు మూడు అగ్నులు, ఐదు లేదా కనీసం ఒక అగ్ని సేవించే, భూతాలపై దయ కలిగినవాడు ప్రేతుడవడడు.
తుల్యో మానేఽపమానే చ తుల్యః కాంచనలోష్టయోః। తుల్యః శత్రౌ చ మిత్రే చ న ప్రేతో జాయతే నరః
గౌరవం, అవమానం రెండింటిలో సమంగా ఉండేవాడు, బంగారం, మట్టి రెండింటినీ ఒకటిగా చూసేవాడు, శత్రువు, మిత్రుడు ఇద్దరినీ సమంగా చూసేవాడు ప్రేతుడవడడు.
దేవతాఽతిథిపూజాసు గురుపూజాసు నిత్యశః। రతో వై పితృపూజాసు న ప్రేతో జాయతే నరః
దేవతలు, అతిథులు, గురువులను ఎప్పుడూ పూజించేవాడు, పితృదేవతల ఆరాధనలో ఆనందపడేవాడు ప్రేతుడవడడు.
శుక్లాంగారకసంయుక్తా చతుర్థీ జాయతే యదా। శ్రద్ధయా శ్రాద్ధకృత్తస్యాం న ప్రేతో జాయతే నరః
శుక్ల, అంగారక చతుర్థి కలిసిన రోజు, ఆ రోజు విశ్వాసంతో శ్రాద్ధం చేసినవాడు ప్రేతుడవడడు.
జితక్రోధవిమర్శోయస్తృష్ణాసంగవివర్జితః। క్షమావాన్దానశీలశ్చ న ప్రేతో జాయతే నరః
కోపాన్ని జయించినవాడు, ఆలోచనతో ఉండేవాడు, ఆశలు, మమకారాలు లేని వాడు, సహనంతో, దానానికి అలవాటున్నవాడు — అలాంటి మనిషి ప్రేతయోని పొందడు.
గోబ్రాహ్మణాంశ్చ తీర్థాని పర్వతాంశ్చ నదీస్తథా। దేవాంశ్చైవ తు యో వన్ద్యాన్న ప్రేతో జాయతే నరః
ఆవులను, బ్రాహ్మణులను, తీర్థాలను, పర్వతాలను, నదులను, పూజ్యమైన దేవతలను గౌరవించే వాడు ప్రేతుడిగా జన్మించడు.
ప్రేతా ఊచుః। శ్రుతాశ్చ వివిధా ధర్మాః పృచ్ఛామో దుఃఖితా మునే। యేన వై జాయతే ప్రేతస్తన్నో వద మహామతే
ప్రేతలు ఇలా అన్నారు: మునివరా! మేము అనేక ధర్మోపదేశాలు విన్నాము. మేము బాధతో అడుగుతున్నాము — ఏ కారణంతో మనిషి ప్రేతుడవుతాడో దయచేసి చెప్పండి.
బ్రాహ్మణ ఉవాచ। శూద్రాన్నేన తు భుక్తేన బ్రాహ్మణేన విశేషతః। మ్రియతే హ్యుదరస్థేన స వై ప్రేతో భవేన్నరః
బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణుడు శూద్రునిచ్చిన అన్నాన్ని తిని, అది కడుపులో ఉండగానే మరణిస్తే, అతడు తప్పకుండా ప్రేతుడవుతాడు.
మాతరం పితరం భ్రాతౄన్భగినీం సుతమేవ చ। అదృష్టదోషాంస్త్యజతి స ప్రేతో జాయతే నరః
తల్లి, తండ్రి, అన్నదమ్ములు, అక్కచెల్లెలు, కుమారుడు — వీరిలో ఎవరిలోనూ తప్పు కనబడకపోయినా వదిలిపెట్టినవాడు ప్రేతుడవుతాడు.
అయాజ్యయాజనాచ్చైవ యాజ్యస్య చ వివర్జనాత్। రతో వై శూద్రసేవాసు స ప్రేతో జాయతే నరః
విధివిరుద్ధమైన యజ్ఞాలు చేయడం వల్ల, చేయవలసిన యజ్ఞాలను వదిలిపెట్టడం వల్ల, శూద్రులకు సేవ చేయడంలో ఆనందపడే వాడు ప్రేతుడవుతాడు.
న్యాసాపహర్తా మిత్రధ్రుక్శూద్రపాకరతః సదా। విస్రంభఘాతీ కూటస్థః స ప్రేతో జాయతే నరః1.32.
వైభోగాలు దోచుకునే వాడు, స్నేహితులను మోసం చేసే వాడు, ఎప్పుడూ శూద్రుల అన్నంలో ఆనందించే వాడు, విశ్వాసాన్ని ధ్వంసం చేసే వాడు, మోసగాడు — అలాంటి వాడు ప్రేతుడవుతాడు.
బ్రహ్మహా గోఘ్నకః స్తేనః సురాపో గురుతల్పగః। భూమికన్యాపహర్త్తా చ స ప్రేతో జాయతే నరః
బ్రాహ్మణ హంతకుడు, ఆవు హంతకుడు, దొంగ, మద్యపానం చేసే వాడు, గురుపత్నిని అపహరించే వాడు, భూమిని లేదా కన్యను దోచుకునే వాడు — వీరు ప్రేతులవుతారు.