జిగీషుః సైన్యసంవీతో దేవైర్వైరమరోచయత్। ఉత్తిష్ఠతస్తస్య మహాసురస్య సముద్రతోయం వవృధేతి వేగాత్
విజయం సాధించాలనే కోరికతో సైన్యంతో కూడి, దేవతలతో శత్రుత్వాన్ని పెంచాడు. ఆ మహాసురుడు లేచినప్పుడు, సముద్ర జలాలు వేగంగా పెరిగాయి.
అనేక నాగ గ్రహ మీనజుష్టమాప్లావయత్పర్వతసానుదేశాన్। అంతఃస్థితానేకసురారిసంఘం విచిత్రవర్మాయుధచిత్రశోభమ్
అనేక పాములు, మొసళ్ళు, చేపలు ఉన్న సముద్రపు నీరు పర్వత శిఖరాలను ముంచెత్తింది. అందులో అనేక దేవతాశత్రువుల గుంపులు, విచిత్రమైన కవచాలు, ఆయుధాలతో అలంకరించబడి ఉండేవారు.
భీమం బలం చలితం చారుయోధం వినిర్యయౌ సింధుజలాద్విశాలమ్। తత్ర ద్విపా దైత్యభఠాభ్యుపేతాః సయానఘంటాశ్చ సమృద్ధియుక్తాః
భయంకరమైన, బలమైన, యుద్ధ నైపుణ్యం కలిగిన సైన్యం, సముద్రపు నీటిలోంచి విస్తృతంగా బయటకు వచ్చింది. అక్కడ దైత్య సైనికులు ఎక్కిన ఏనుగులు, ఘంటలు ఉన్న రథాలు, సంపదతో కూడి ఉన్నాయి.
వినిర్యయుః స్వాకృతిభిర్ఝషాణాం సమత్వముచ్చైః ఖలు దర్శయంతః। అశ్వాస్తథా కాంచనసూత్రనద్ధా రోహీతమత్స్యా ఇవ తే జలాంతే
వారు బయటకు వచ్చి, పెద్ద చేపల రూపాలను ప్రదర్శిస్తూ తమ శక్తిని చూపించారు. బంగారు తాడులతో కట్టిన గుర్రాలు, సముద్రపు అంచున ఎర్ర రోహిత చేపల్లా కనిపించాయి.
వ్యవస్థితాస్తైః సమమేవ తూర్ణం వినిర్యయుర్లక్షశః కోటిశశ్చ। తథా రవిస్యందనతుల్యవేగాః సచక్రదండాక్షతవేణుయుక్తాః
వారు అందరితో కలిసి, వేగంగా లక్షలాది, కోట్లాది మంది బయటికొచ్చారు. వారి వేగం సూర్యుని రథంలా ఉండేది, ఇంద్రదండం, బలమైన వెనుకట్టలతో కూడి ఉండేవారు.
రథాశ్చ యంత్రోపరిపీడితాంగాశ్చలత్పతాకాః స్వనితం విచక్రుః। తథైవ యోధాః స్థగితాస్తరీభిస్తితీర్షవస్తే ప్రవరాస్త్రపాణయః
యంత్రాలతో ఒత్తడిపడిన శరీరాలతో, పటాకాలు ఎగురుతూ, రథాలు ఘనమైన శబ్దం చేశాయి. అలాగే, పడవల్లో నిలబడి, దాటి వెళ్లాలని ఉత్సాహంగా ఉన్న యోధులు, శ్రేష్ఠమైన ఆయుధాలు చేతుల్లో పట్టుకుని సిద్ధంగా ఉన్నారు.
రణేరణే లబ్ధజయాః ప్రహారిణో విరేజురుచ్చైరసురానుగా భృశం। దేవేషు వై రణే తేషు విద్రుతేషు విశేషతః
పోరులో పోరు గెలుచుకుంటూ, అసురుల అనుచరులు భయంకరంగా దేవతలను ఓడించి, వారు మరింత ప్రభావంగా మెరిశారు. ఆ యుద్ధంలో దేవతలు పరాజయమై పారిపోతుండగా, అసురులవారు మరింత విక్రమంగా కనిపించారు.
అసురాస్సర్వదేవానామన్వధావంస్తతస్తతః। తతో దేవగణాః సర్వే ద్రవంతో భయవిహ్వలాః
అసురులు అన్ని దేవతలను ఇక్కడ అక్కడ వెంబడించారు. అప్పుడు భయంతో వణికిపోయిన దేవతలన్నీ పరుగు తీశారు.
నీలం గిరివరం జగ్ముర్యత్ర దేవీ స్వయం స్థితా। రౌద్రీ తపోన్వితా ధన్యా శాంభవీ శక్తిరుత్తమా
అవారు నీలిమయమైన గొప్ప పర్వతానికి వెళ్లారు. అక్కడ స్వయంగా దేవీ నిలిచి ఉంది. ఆమె ఉగ్ర స్వభావంతో, తపస్సుతో, ధన్యురాలిగా, శివుని పరమశక్తిగా వెలిగిపోతూ ఉంది.
సంహారకారిణీ దేవీ కాలరాత్రీతి యాం విదుః। సా తు దృష్ట్వా తదా దేవాన్భయత్రస్తాన్విచేతసః
సంహారం చేసే దేవిని 'కాలరాత్రి' అని అందరూ పిలుస్తారు. ఆ దేవత, భయంతో గందరగోళంగా ఉన్న దేవతలను అప్పుడు చూశారు.
పప్రచ్ఛ విస్మయాద్దేవీ ప్రోత్ఫుల్లాంబుజలోచనా। పృష్ఠతో వో న పశ్యామి భయం కించిదుపాగతమ్
పుష్పించిన కమలాలాంటి పెద్ద కళ్లతో ఉన్న ఆ దేవత ఆశ్చర్యంతో అడిగింది: 'మీ వెనుక నుంచి ఎలాంటి భయం వస్తున్నదేమీ నాకు కనిపించడం లేదు.'
కథం తు విద్రుతా దేవాః సర్వే శక్రపురఃసరాః। దేవా ఊచుః। అయమాయాతి దైత్యేంద్రో రురుర్భీమపరాక్రమః
'అయితే ఎందుకు దేవతలందరూ, ఇంద్రుడు ముందుగా, పారిపోతున్నారు?' అని అడిగింది. దేవతలు ఇలా చెప్పారు: 'ఇక్కడ భయంకరమైన శక్తి కలిగిన దైత్యాధిపతి రురు వస్తున్నాడు.'
చతురంగేణ సైన్యేన మహతా పరివారితః। తస్మాద్దీనా వయం దేవీం భవతీం శరణం గతాః
'పెద్ద నలుగురు విభాగాల సైన్యంతో చుట్టుముట్టి అతడు ముందుకు వస్తున్నాడు. అందుకే దేవీ, మేము బాధతో మీ ఆశ్రయానికి వచ్చాము.'
దేవానామితి వై శ్రుత్వా వాక్యముచ్చైర్జహాస సా। తస్యాం హసంత్యాం నిశ్చేరుర్వరాంగ్యో వదనాత్తతః
దేవతల మాటలు విని ఆ దేవత గట్టిగా నవ్వింది. ఆమె నవ్వుతున్నప్పుడు, ఆమె నోటిలో నుంచి అద్భుతమైన రూపాల మహిళలు బయటకు వచ్చారు.
పాశాంకుశధరాః సర్వాః పీనోన్నతపయోధరాః। సర్వాశ్శూలధరా భీమాః సర్వా దంష్ట్రాఙ్కుశాననాః
అందరూ పాశాలు, అంకుశాలు పట్టుకుని, గట్టి ఎత్తైన వక్షోజాలతో, త్రిశూలాలు ధరించి, భయంకరంగా, పంజరాలాంటి దంతాలు, అంకుశాలాంటి నోట్లు కలిగి ఉన్నారు.
ఆబద్ధమకుటాః సర్వాః సందష్టదశనచ్ఛదాః। ఫూత్కారరావైరశివైస్త్రాసయంత్యశ్చరాచరమ్
అందరూ మకుటాలు ధరించి, పళ్లను గట్టిగా కరచి, భయంకరమైన అరుపులతో, శబ్దాలతో, చరాచర జగత్తును వణికించారు.
కాశ్చిచ్ఛుక్లామ్బరధరాః కాశ్చిచ్చిత్రామ్బరాస్తథా। సునీలవసనాః కాశ్చిద్రక్తపానాతిలాలసాః
కొంతమంది తెల్ల వస్త్రాలు, మరికొంతమంది రంగురంగుల దుస్తులు, ఇంకొందరు నీలి వస్త్రాలు ధరించి, మరికొందరు రక్తాన్ని తాగాలని తహతహలాడుతూ ఉన్నారు.
నానారూపైర్ముఖైస్తాస్తు నానావేషవపుర్ధరాః। తాభిరేవం వృతా దేవీ దేవానామభయంకరీ
వారికి అనేక రూపాల ముఖాలు, విభిన్నమైన ఆకృతుల దేహాలు ఉన్నాయి. అలాంటి వారితో చుట్టుముట్టబడిన దేవీ, దేవతలకు భయాన్ని తొలగించేదిగా మారింది.
మా భైష్ట దేవా భద్రం వో యావద్వదతి దానవః। చతురంగబలోపేతో రురుస్తావత్సమాగతః
'భయపడకండి దేవతలారా, మిమ్మల్ని శుభం కలగాలి!' అని ఆమె చెప్పింది. కానీ అదే సమయంలో, నలుగురు విభాగాల బలంతో రురు అక్కడికి వచ్చాడు.
తం నీలపర్వతవరం దేవానాం మార్గమార్గణః। దేవానామగ్రతః సైన్యం దృష్ట్వా దేవీ సమాకులమ్
ఆ నీలిమయమైన గొప్ప పర్వతం, దేవతలకు దారి, ఆశ్రయం. ఆ దేవత అక్కడికి చేరి, తన ముందున్న దేవతల సైన్యం గందరగోళంలో ఉన్నదాన్ని చూసింది.
తిష్ఠతిష్ఠేతి జల్పంతో దైత్యాస్తే సముపాగతాః। తతః ప్రవవృతే యుద్ధం తాసాం తేషాం మహాభయమ్
దైత్యులు 'నిల్చు, నిల్చు' అని అరుస్తూ వచ్చారు. అప్పుడు ఆ మహిళలు, దైత్యుల మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం మొదలైంది.
నారాచైర్భిన్నదేహానాం దైత్యానాం భువి సర్పతాం। రోషాద్దండప్రభగ్నానాం సర్పాణామివ సర్పతామ్
బాణాలతో ఛిద్రమైన శరీరాల దైత్యులు భూమిపై పాముల్లా మెలికలు తిరుగుతూ పడ్డారు. కోపంతో కొట్టిన పాముల వెన్నెముకలు విరిగినట్లు వారు నొప్పితో మెలికలు తిరిగారు.
శక్తినిర్భిన్నహృదయా గదాసంచూర్ణితోరసః। కుఠారైర్భిన్నశిరసో ముసలైర్భిన్నమస్తకాః
కొంతమందికి శక్తులతో హృదయాలు చీలిపోయాయి, గదలతో ఛాతీలు నుజ్జునుజ్జయ్యాయి, కొంతమందికి కఠారాలతో తలలు చీలిపోయాయి, ముసలాలతో తలలు పగిలిపోయాయి.
విద్ధోదరాస్త్రిశూలాగ్రైశ్ఛిన్నగ్రీవా వరాసిభిః। క్షతాశ్వరథమాతంగపాదాతాః పేతురాహవే
కొంతమందికి త్రిశూలాలతో పొట్టలు చీలిపోయాయి, ఉత్తమ ఖడ్గాలతో మెడలు నరుకబడ్డాయి. గాయపడిన గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులు, కాలాళ్లు యుద్ధంలో పడిపోయారు.
రణభూమిం సమాసాద్య దైత్యాః సర్వే రురుం వినా। తతో బలం హతం దృష్ట్వా రురుర్మాయాం తదాదదే
రురు తప్ప మిగతా దైత్యులు అందరూ యుద్ధభూమిలోకి ప్రవేశించారు. తన సైన్యం నశించిపోతున్నదని చూసిన రురు, వెంటనే మాయను ఆశ్రయించాడు.
తయా సంమోహితా దేవ్యో దేవాశ్చాపి రణాజిరే। తామస్యా మాయయా దేవ్యా సర్వమన్ధంతమోభవత్
ఆ మాయ వల్ల యుద్ధరంగంలో ఉన్న దేవతలు, దేవులు అందరూ మోహించిపోయారు. ఆ దేవత మాయతో చుట్టూ అంతా గాఢమైన చీకటి వ్యాపించింది.
తతో దేవీ మహాశక్యా తం దైత్యం సమతాడయత్। తయా తు తాడితస్యాజౌ దైత్యస్య ప్రగతం తమః
తర్వాత మహాశక్తి కలిగిన దేవి ఆ దైత్యుడిని బలంగా కొట్టింది. ఆమె చేతిలో యుద్ధంలో దెబ్బ తిన్న రురు నుండి ఆ చీకటి తొలగిపోయింది.
మాయాయామథ నష్టాయాం తామస్యాం దానవో రురుః। పాతాలమావిశత్తూర్ణం తత్రాపి పరమేశ్వరీ
ఆ తామస మాయ నశించిన తర్వాత, రురు అనే దానవుడు వెంటనే పాతాళంలోకి పారిపోయాడు. అక్కడ కూడా పరమేశ్వరి ఆమె సాక్షాత్తుగా ఉండింది.
దేవీభిః సహితా క్రుద్ధా పురతోభిముఖీ స్థితా। రురోస్తు దానవేంద్రస్య భీతస్యాగ్రే గతస్య చ
దేవతలతో కలిసి, కోపంగా, ఆమె రురు ముందు నిలబడి, అతన్ని నేరుగా ఎదుర్కొంది. దానవేంద్రుడు రురు భయంతో ముందుకు వెళ్లాడు.
నఖాగ్రేణ శిరశ్ఛిత్వా చర్మ చాదాయ వేగితా। నిష్పపాతాథ పాతాలాత్పుష్కరం చ పునర్గిరిమ్
ఆమె తన వేలి గోరు అంచుతో రురుని తలను వేరు చేసి, అతని చర్మాన్ని వేగంగా పట్టుకుంది. వెంటనే పాతాళం నుండి బయటకు వచ్చి, మళ్లీ పుష్కర పర్వతానికి వెళ్లింది.