వజ్రపాణినమాయాంతమైరావణశిరోగతమ్। సంగ్రామభూమౌ దృష్ట్వా త్వాం సర్వే నశ్యంతి దానవాః
వజ్రాయుధాన్ని పట్టుకుని, ఐరావతం తలపై కూర్చుని యుద్ధభూమిలో నిన్ను చూసినప్పుడు, దానవులందరూ నశించిపోతారు.
యే త్వయా విజితాః పూర్వం దానవా బలవత్తరాః। సహస్రాంశేన తత్తుల్యో న భవామి కథంచన
నువ్వు ముందుగా జయించిన బలవంతమైన దానవులను, నీ బలంలో వందవ భాగమైనా నాకు ఉంటే, వారిని సమానంగా తలపించలేను.
ఏవంవిధోఽసి దేవేంద్ర మమ కా గణనా భవేత్। మాం సముద్ధర్తుకామేన త్వయైవాగమనం కృతమ్
ఇంత గొప్పవాడవైన నీవు ఉన్నప్పుడు, నేను నీకు ఏమి లెక్క? నన్ను కాపాడాలనే ఉద్దేశంతో నువ్వే ఇక్కడికి వచ్చావు.
కరిష్యామి న సందేహో దాస్యే ప్రాణానపి ధ్రువమ్। కిమర్థం దేవరాజోక్తా భూమిరేషా త్వయా హి మే
నేను తప్పకుండా చేస్తాను, ఇందులో సందేహం లేదు. నా ప్రాణాలైనా ఇస్తాను. దేవేంద్రా! నువ్వు నాకు ఈ భూమిని ఎందుకు చెప్పావు?
ఇమే దారాః సుతా గావో యచ్చాన్యద్విద్యతే వసు। త్రైలోక్యరాజ్యమఖిలం విప్రస్యాస్య ప్రదీయతామ్
ఈ భార్యలు, పిల్లలు, ఆవులు, ఇంకా ఉన్న ధనం, మూడు లోకాల రాజ్యమంతా—ఇవి అన్నీ ఈ బ్రాహ్మణుడికి ఇవ్వబడాలి.
అపకీర్తిర్భవేన్మహ్యం పూర్వేషాం చ న సంశయః। గృహాయాతస్య శక్రస్య దత్తం బాష్కలినా న తు
శక్రుడు నా ఇంటికి వచ్చి, బాష్కలి ఇచ్చిన దానాన్ని తీసుకుంటే, నాకు, నా పూర్వీకులకు అపకీర్తి కలుగుతుంది, ఇది నిస్సందేహం.
అన్యోపి యోర్థీ మే ప్రాప్తః సమే ప్రియతరః సదా। భవానత్ర విశేషేణ విచారం మా కృథాః క్వచిత్
ఇంకొక అభ్యర్థి వచ్చినా, అతడూ నాకు ఎప్పుడూ ప్రియుడే. కానీ, నీవు ఇక్కడ ప్రత్యేకంగా ఉన్నావు, ఎప్పుడూ సందేహించవద్దు.
బృహత్త్రపా మే దేవేంద్ర యద్భూమేస్తు పదత్రయమ్। బ్రాహ్మణస్య విశేషేణ ప్రార్థితం తు త్వయా విభో
దేవేంద్రా! ఈ మూడు అడుగుల భూమి విషయంలో నాకు చాలా లజ్జగా ఉంది. ఈ బ్రాహ్మణుడి కోసం నువ్వే ప్రత్యేకంగా అడిగావు.
దాస్యే గ్రామవరానస్య భవతస్తు త్రివిష్టపమ్। అశ్వాన్గజాన్భూమిధనం స్త్రియశ్చోద్భిన్నచూచుకాః
ఉత్తమమైన గ్రామాలు, నీకు స్వర్గాన్ని, గుర్రాలు, ఏనుగులు, భూమి, ధనం, పెద్ద వక్షోజాలు ఉన్న స్త్రీలను నేను ఇస్తాను.
యాసాం దర్శనమాత్రేణ వృద్ధోపి తరుణాయతే। తాః స్త్రియో వసుధాం చైతాం వామనస్య ప్రతిగ్రహమ్
వారిని చూసిన క్షణంలోనే వృద్ధుడైనా యువకుడిలా మారతాడు. అలాంటి స్త్రీలు, ఈ భూమి—all ఇవన్నీ వామనునికి దానం చేయబడాలి.
ప్రతిదాస్యామి దేవేన్ద్ర ప్రసాదః క్రియతాం హి మే। ఏతావదుక్తే వచనే తదా బాష్కలినా నృప
దేవేంద్రా, నేను మళ్లీ ఇచ్చేస్తాను. దయచేసి నాపై అనుగ్రహం చూపించండి. బాష్కలి ఇలా అన్నాక, రాజా,
పురోధాస్తూశనా ప్రాహ దానవేంద్రం తదా వచః। భవాన్రాజా దానవేంద్ర ఐశ్వర్యేష్టవిధే స్థితః
అప్పుడు ఉశనా అనే పురోహితుడు దానవేంద్రుడితో ఇలా అన్నాడు: 'దానవేంద్రా, నువ్వే రాజు. నీవు ఐశ్వర్యాన్ని పొందే యాగంలో స్థిరంగా ఉన్నావు.'
యుక్తాయుక్తం న జానాసి దేయం కస్య మయా క్వచిత్। మంత్రిభిః సుసమాలోచ్య యుక్తాయుక్తం పరీక్ష్య చ 1.30.
ఏది సరైనది, ఏది తప్పో నీకు తెలియదు. ఎవరికి నేను ఏమి ఇవ్వాలో కూడా నీకు స్పష్టంగా లేదు. మంత్రులతో చర్చించి, ఏది సరిగానో, ఏది తప్పుడు దానో పరిశీలించి నిర్ణయించాలి.
ప్రాప్తం త్రైలోక్యరాజ్యత్వం జిత్వా దేవాన్సవాసవాన్। వాక్యస్యాస్యావసానేవ భవాన్ప్రాప్స్యతి బంధనం
ఇంద్రుడు సహా దేవతలను జయించి, నీవు మూడు లోకాల రాజ్యాన్ని పొందావు. కానీ ఈ మాటల చివరికి నువ్వు బంధనంలో పడతావు.
య ఏష వామనో రాజన్విష్ణురేవ సనాతనః। నాస్య వై భవతా దేయం పితా తే ఘాతితః స్వయం
రాజా, ఈ వామనుడు నిజంగా శాశ్వతుడు అయిన విష్ణువు. నువ్వు ఇతనికి ఏమి ఇవ్వకూడదు. నీ తండ్రిని ఇతనే స్వయంగా హతమార్చాడు.
అయం తే పితృహా ప్రాప్తో మాతృహా బంధుఘాతకః। వంశోచ్ఛేదకరస్తుభ్యం భూతశ్చైవ భవిష్యతి
ఇతనే నీ తండ్రిని చంపినవాడు, తల్లిని హతమార్చినవాడు, బంధువులను నాశనం చేసినవాడు. నీ వంశాన్ని అంతం చేయడానికి వచ్చినవాడు, గతంలోనూ అలాగే భవిష్యత్తులోనూ ఇదే జరుగుతుంది.
న చైష ధర్మం జానాతి శక్రాదీనాం హితే రతః। మాయావినా దానవా యే మాయయా యేన నిర్జితాః
ఇతనికి ధర్మం తెలియదు. శక్రుడు మొదలైన దేవతల మేలుకోసమే తపిస్తాడు. మాయతో దానవులను మోసం చేసి జయించినవాడు ఇతనే.
మాయయా బ్రాహ్మణం రూపం వామనం చ ప్రదర్శితమ్। అత్ర కిం బహునోక్తేన నాస్య దేయం తు కించన
తన మాయతో బ్రాహ్మణ రూపాన్ని, వామన స్వరూపాన్ని ధరించాడు. ఇంకా ఎంత చెప్పాలి? ఇతనికి ఏమి ఇవ్వకూడదు.
మక్షికాపాదమాత్రం తు భూమిరస్య ప్రతిగ్రహః। వినాశమేష్యసి క్షిప్రం సత్యంసత్యం మయా శ్రుతమ్
ఈ వామనుడికి ఈగ అడుగు పరిమాణం భూమి కూడా ఇస్తే, నువ్వు త్వరగా నాశనం అవుతావు. ఇది నిజం, నిజం, నేను వినినదే.
గురుణాప్యేవముక్తస్తు భూయో వాక్యమథాబ్రవీత్। ధర్మార్థినా మయా సర్వం ప్రతిజ్ఞాతం గురో త్విదమ్
గురువు ఇలా చెప్పినా, అతడు మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: 'ధర్మాన్ని కోసం నేను ఇదంతా వాగ్దానం చేశాను, గురువుగారు.'
ప్రతిజ్ఞాపాలనం కార్యం సతాం ధర్మః సనాతనః। యద్యేష భగవాన్విష్ణుర్నాస్తి ధన్యతరో మయా
వాగ్దానాన్ని నిలబెట్టుకోవడం సజ్జనుల శాశ్వత ధర్మం. ఇది నిజంగా భగవంతుడు విష్ణువు అయితే, నన్ను మించిన ధన్యుడు లేడు.
గృహ్య ప్రతిగ్రహం మత్తో యది దేవాన్బుభూషతి। భూయోపి ధన్యతాం నీతో దేవేనానేన వై గురో
అతను దేవతల కోరికతో నన్ను అడిగి దానం తీసుకుంటే, గురువుగారు, ఆ భగవంతుని వల్ల నేను మరింత ధన్యుడిని అవుతాను.
యం యోగినో ధ్యానయుక్తా ధ్యాయమానా హి దర్శనమ్। న లభంతే తథా విప్రాస్సోయం దృష్టో మయాద్య వై
యోగులు ధ్యానంలో లీనమై దర్శించలేని వాడిని, నేను ఈ రోజు నిజంగా చూశాను.
దానాని యే ప్రయచ్ఛంతి సకుశోదకపాణినా। ప్రీయతాం భగవాన్విష్ణుః పరమాత్మా సనాతనః
కుశతోట నీళ్లు చేతిలో పెట్టుకుని దానం చేసే వారు, వారికి శాశ్వతుడు అయిన పరమాత్మ విష్ణువు ప్రసన్నుడవుతాడు.
ఏవముక్తే తు వచనే అపవర్గస్య భాగినః। యదత్ర కార్యకరణే వికల్పో మే బభూవ హ
ఈ మాటలు చెప్పినపుడు, మోక్షానికి అర్హులైనవారిలో, ఇక్కడ ఏ కార్యం చేయాలో నాకు సందేహం కలిగింది.
ఉపదిష్టోస్మి భవతా బాలత్వే చావధారితమ్। శత్రావపి గృహాయాతే మాస్త్వదేయం తు కించన
మీరు నాకు చిన్నప్పటి నుంచే ఉపదేశం ఇచ్చారు. శత్రువు ఇంటికొచ్చినా, ఏదీ నిరాకరించకూడదని నన్ను నేర్పారు.
ఏతదేవ విచింత్యాహం ప్రాణానపి స్వకాన్గురో। వామనస్య ప్రదాస్యామి శక్రస్యాపి త్రివిష్టపమ్
దీనిని ఆలోచించి, గురువుగారు, నా ప్రాణాలైనా ఇవ్వడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాను. వామనుడికి ఇంద్రుడి స్వర్గాన్నికూడా ఇస్తాను.
అపీడాకారి యద్దానం తద్దానమిహ దీయతే। పీడాకారి చ యద్దానం తద్దానం సమలం స్మృతమ్
ఎవరికి ఇబ్బంది కలగకుండా ఇచ్చే దానం నిజమైన దానం. బాధ కలిగించే దానం అపవిత్రమైనదిగా భావిస్తారు.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా గురుస్తత్ర త్రపయాధోముఖః స్థితః। బాష్కలిరువాచ। అర్థితా భవతో దేవ దేయా సర్వా ధరా మయా
ఇది విని ఆ గురువు అక్కడ సిగ్గుతో తలవంచి నిలబడ్డాడు. బాష్కలి ఇలా అన్నాడు: "ప్రభూ, మీరు అడిగారు కాబట్టి, ఈ భూమంతా నేను ఇస్తాను."
త్రపాకరం భవేన్మహ్యం యదస్య భూపదత్రయమ్। ఇంద్ర ఉవాచ। సత్యమేతద్దానవేన్ద్ర యదుక్తం భవతా హి మే
"ఇక్కడ మూడు అడుగుల భూమి మాత్రమే ఇస్తే నాకు సిగ్గుగా ఉంటుంది." ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: "దానవేంద్రా, మీరు నాతో చెప్పింది నిజమే."