సురాఙ్గనాశ్చాపి చ భావయుక్తా నృత్యంతి తత్రాప్సరసాం సమూహాః। తథైవ విద్యాధరసిద్ధసంఘా విమానయానైర్ముదితా భ్రమంతి
దేవతా స్త్రీలు భావావేశంతో అక్కడ నాట్యం చేశారు, అప్సరసల సమూహాలతో కలిసి. అలాగే విద్యాధరులు, సిద్ధులు తమ విమానాలలో ఆనందంగా సంచరించారు.
వదంతి సత్యానృతకార్యనిర్ణయం తథాభిరంగం ప్రతిదర్శయంతి। గాయంతి గేయం వినివృత్తరాగా ముహుర్ముహుర్దుఃఖసుఖప్రభూతాః
వారు సత్యం–అసత్యాన్ని విచారిస్తూ, తమ నైపుణ్యాన్ని చూపిస్తూ మాట్లాడారు. రాగాలు తగ్గిన వారు మధురమైన పాటలు పాడుతూ, మళ్లీ మళ్లీ దుఃఖం, సుఖంతో మునిగిపోయారు.
నృత్యంతి వై స్వర్గగతాశ్చ తే తు ధర్మార్జితం స్వర్గమితో వ్రజంతి। ఇతి విగతవిషాదే నిర్మలే జీవలోకే తిమిరనికరముక్తా నిర్వృతిం ప్రాప్తుకామాః
ధర్మంతో స్వర్గాన్ని పొందిన వారు అక్కడ నాట్యం చేశారు, అక్కడి నుండి మరల స్వర్గానికి వెళ్లారు. దుఃఖం లేని, నిర్మలమైన జీవ లోకంలో, అంధకారాన్ని దాటి, పరమానందాన్ని పొందాలని ఆశించారు.
తత్రోచుః కేచిదుర్వ్యాం జయజయ భగవన్సంప్రహృష్టాశ్చ కేచిత్। త్వేవం ప్రోక్తప్రణాదైరవిరల మనసశ్చానువాదైస్తథాన్యైః। ధ్యాయంతేన్యే నిగూఢం జననభయ జరామృత్యువిచ్ఛేదహేతో-। రిత్యేవం కృత్స్నమాసీజ్జగదిదమఖిలం సర్వతః సంపృహృష్టమ్
అక్కడ కొందరు ఆకాశంలో 'జయహో భగవన్' అని ఉత్సాహంగా పలికారు; మరికొందరు ఆనందంతో మునిగిపోయారు. అలాంటి నిరంతర నినాదాలతో, హృదయాల ప్రతిధ్వనులతో, మరికొందరు జనన, భయం, వృద్ధాప్యం, మరణానికి కారణాన్ని అంతరంగంగా ధ్యానించారు. ఇలా మొత్తం జగత్తు ఆనందంతో నిండిపోయింది.
పరమాసాద్య యం విష్ణుం బ్రహ్మాహ జగతః కృతే। జాతోయం భవతామర్థే వామనో యదపీశ్వరః
పరమ విశ్ణువును చేరి, బ్రహ్మ ఈ లోకానికి మేలుకోసం ఇలా అన్నాడు: 'ఈ వామనుడు, భగవంతుడు అయినా, నీ కోసమే జన్మించాడు.'
ఏష బ్రహ్మా చ విష్ణుశ్చ ఏష ఏవ మహేశ్వరః। ఏష వేదాశ్చ యజ్ఞాశ్చ స్వర్గశ్చైష న సంశయః
ఈయన బ్రహ్మ, ఈయన విశ్ణువు, ఈయనే మహేశ్వరుడు. ఈయనే వేదాలు, యజ్ఞాలు, స్వర్గం కూడా — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
విష్ణువ్యాప్తమిదం సర్వం జగత్స్థావరజంగమమ్। ఏకః స తు పృథ్క్త్వేన స్వయంభూరితి విశ్రుతః
ఈ జగత్తులో స్థావరజంగమమంతా విశ్ణువు ద్వారా వ్యాపించిఉంది. ఒకడే అయినా, అనేక రూపాలలో కనిపించే స్వయంభువు అని ప్రసిద్ధి.
యథార్థవర్ణకే స్థానే విచిత్రః స్ఫాటికో మణిః। తతో గుణవశాత్తస్య స్వయంభోరనువర్త్తనమ్
ఎలా రంగురంగుల రత్నం దాని పక్కన ఉన్న రంగులను ప్రతిబింబిస్తుందో, అలాగే స్వయంభువు తన చుట్టూ ఉన్న గుణాల ప్రకారం కనిపిస్తాడు.
యథా హి గార్హపత్యోగ్నిరన్యసంజ్ఞాం పునర్వ్రజేత్। లభేత సంజ్ఞాం భగవాన్బ్రాహ్మాదిషు తథా హ్యసౌ
ఇలానే గార్హపత్యాగ్ని పేరు మారిన తర్వాత మళ్లీ తన అసలు పేరును పొందినట్లే, భగవంతుడు బ్రాహ్మణులు మొదలైనవారిలో తన పేరును తిరిగి పొందుతాడు.
సర్వథా వామనో దేవో దేవకార్యం కరిష్యతి। ఏవం చింతయతాం తేషాం భావితానాం దివౌకసామ్
ప్రతి విధంగా వామనుడు దేవతల పనిని నెరవేర్చుతాడని, ఆ భక్తితో ఉన్న దేవలోకవాసులు అంతా ఆలోచించారు.
జగామ శక్రసహితో బాష్కలేశ్చ నివేశనమ్। దూరాదేవ చ తాం దృష్ట్వా పురీం తస్య సమావృతామ్
శక్రుడు తోడుగా ఉండగా, అతడు బాష్కలుని ఇంటికి వెళ్లాడు. దూరం నుంచే ఆ పట్టణాన్ని చుట్టుముట్టి ఉన్నదిగా చూశాడు.
పాండురైః ఖగమాగమ్యైః సర్వరత్నోపశోభితైః। శోభితాం భవనైర్ముఖ్యైస్సువిభక్తమహాపథైః
ఆ నగరం ఎక్కేలా ఉండే తెల్లని పక్షులతో, అన్ని రకాల రత్నాలతో మెరిసిపోతూ, ముఖ్యమైన భవనాలతో, విభజించబడిన విశాలమైన వీధులతో అలంకరించబడింది.
నిత్యప్రభిన్నైర్మాతంగైరంజనాచలసన్నిభైః। దేవనాగకులోత్పన్నైః శతసంఖ్యైర్విరాజితామ్
ఎప్పుడూ ఉత్సాహంగా ఉండే, అంజనాచల పర్వతంలా కనిపించే, దేవనాగ వంశంలో పుట్టిన వందలాది ఏనుగులతో ఆ పట్టణం ప్రకాశిస్తోంది.
నిర్మాంసగాత్రైస్తురగైరల్పకర్ణైర్మనోజవైః। దీర్ఘగ్రీవాక్షికూటైశ్చ మనోజ్ఞైరుపశోభితామ్
కండలు లేని, చిన్న చెవులు, మనసు వేగంతో పరిగెత్తే, పొడవాటి మెడలు, పెద్ద నుదురు, ఆకర్షణీయంగా కనిపించే గుర్రాలతో ఆ పట్టణం అలంకరించబడింది.
పద్మగర్భసువర్ణాభాః పూర్ణచంద్రనిభాననాః। సంల్లాపోల్లాపకుశలాస్తత్ర వేశ్యాః సహస్రశః
అక్కడ పద్మగర్భపు బంగారు వర్ణంతో, పూర్ణచంద్రునిలా ముఖాలతో, సరదా మాటల్లో నైపుణ్యం కలవారు అయిన వేలాది వేశ్యలు ఉన్నారు.
న తత్పుణ్యం న సా విద్యా న తచ్ఛిల్పం న సా కలా। బాష్కలేర్న పురేఽస్యాథ నివాసం ప్రతిగచ్ఛతి
బాష్కలుని నగరంలో నివాసం లేని పుణ్యం, విద్య, కళ, నైపుణ్యం ఏదీ లేదు.
ఉద్యానశతసంబాధం సమాజోత్సవమాలిని। అన్వితే దనుముఖ్యైశ్చ సర్వైరంతకవర్జితైః
వందలాది ఉద్యానవనాలతో నిండిన, ఉత్సవాలు, సమాజాలతో అలంకరించబడిన, అంత్యుడిని తప్ప అన్ని ముఖ్యమైన దానవులతో నిండిన నగరం అది.
వీణావేణుమృదంగానాం శబ్దైః సర్వత్ర నాదితే। సదా ప్రహృష్టా దనుజా బహురత్నోపశోభితాః
వీణ, వేణు, మృదంగాల శబ్దాలతో ప్రతిచోటా మారుమోగుతూ, ఎప్పుడూ ఆనందంగా, అనేక రత్నాలతో అలంకరించబడిన దానవులు అక్కడ కనిపిస్తారు.
క్రీడమానాః ప్రదృశ్యంతే మేరావివ యథామరాః। బ్రహ్మఘోషో మహాంస్తత్ర దనువృద్ధైరుదీరితః
వారు మేరు పర్వతంపై అమరుల్లా ఆడుకుంటూ కనిపిస్తారు. అక్కడ దానవ వృద్ధులు బ్రహ్మఘోషాన్ని గొప్పగా ఉచ్చరిస్తారు.
సాజ్యధూమేన చాగ్నీనాం వాయునా నష్టకిల్బిషే। సుగంధధూపవిక్షేప సురభీకృతమారుతే
అగ్నుల నుండి వచ్చే నెయ్యి పొగతో, పవనంతో పాపాలు తొలగిపోయి, సువాసన ధూపంతో గాలి పరిమళంగా మారింది.
సుగంధిదనుజాకీర్ణే పురే తస్మింస్తు బాష్కలి। త్రైలోక్యం తు వశే కృత్వా సుఖేనాస్తే స దానవః
ఆ సుగంధ దానవులతో నిండిన బాష్కలుని నగరంలో, ఆ దానవుడు మూడు లోకాలను తన వశంలో ఉంచుకుని సుఖంగా నివసిస్తున్నాడు.
తత్రస్థః పాలయన్నాస్తే త్రైలోక్యం సచరాచరం। ధర్మజ్ఞశ్చ కృతజ్ఞశ్చ సత్యవాదీ జితేంద్రియః
అక్కడ ఉండి, ఆయన మూడు లోకాలను, చరాచర సమేతంగా పాలిస్తున్నాడు. ఆయన ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు, కృతజ్ఞుడు, సత్యవాది, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు.
సుదర్శః పూర్వదేవానాం నయానయవిచక్షణః। బ్రహ్మణ్యశ్చ శరణ్యశ్చ దీనానామనుకంపకః
అతడు అందగాడు, మంచి పాలనలో నైపుణ్యం కలవాడు, బ్రాహ్మణ భక్తుడు, శరణార్థులకు ఆశ్రయం, దుర్భాగ్యులకు దయగలవాడు.
వేదమంత్రప్రభూత్సాహ సర్వశక్తిసమన్వితః। షాడ్గుణ్యవిషయోత్సాహః స్మితపూర్వాభిభాషితః
వేదమంత్రాల వల్ల గొప్ప శక్తి కలవాడు, అన్ని శక్తులతో కూడినవాడు, షడ్గుణ్య విధానంలో ఉత్సాహంగా ఉండేవాడు, చిరునవ్వుతో ముందుగా మాట్లాడేవాడు.
వేదవేదాంగతత్వజ్ఞో యజ్ఞయాజీ తపోరతః। న చ దుఃశీలనిరతః స సర్వత్రావిహింసకః
వేదాలు, వాటి అంగాలను సారంగా తెలిసినవాడు, యజ్ఞాలు చేసేవాడు, తపస్సులో నిమగ్నుడవాడు, దుష్టచర్యలు చేయని వాడు, ఎక్కడా హింస చేయని వాడు.
మాన్యమానయితా శుద్ధః సుముఖః పూజ్యపూజకః। సర్వార్థవిదనాధృష్యః సుభగః ప్రియదర్శనః
గౌరవించేవాడు, గౌరవింపబడేవాడు, పవిత్రుడు, సుముఖుడు, పూజించేవాడు, పూజింపబడేవాడు, అన్ని విషయాలు తెలిసినవాడు, ఎవరికీ దురాక్రమ్యుడు కానివాడు, అదృష్టశాలి, అందంగా కనిపించే వాడు.
బహుధాన్యో బహుధనో బహుయానశ్చ దానవః। త్రివర్గసాధకో నిత్యం త్రైలోక్యే వరపూరుషః
ఆ దానవుడు బహుళ ధాన్యంతో, అపారమైన ధనంతో, ఎన్నో వాహనాలతో సంపన్నుడయ్యాడు. జీవన లక్ష్యాలలో మూడు సాధిస్తూ, మూడు లోకాలందరిలోనూ అతడే గొప్పవాడు అయ్యాడు.
స్వపురీనిలయో నిత్యం దేవదానవదర్పహా। స చైవం పాలయామాస త్రైలోక్యే సకలాః ప్రజాః
తన నగరంలోనే ఎప్పుడూ నివసిస్తూ, దేవతలు, దానవుల గర్వాన్ని కొల్లగొట్టాడు. అలా మూడు లోకాల ప్రజలందరినీ రక్షించాడు.
నాధమః కశ్చిదప్యాస్తే తస్మిన్రాజని దానవే। దీనో వా వ్యధితో వాపి అల్పాయుర్వాథ దుఃఖితః
ఆ దానవుని పాలనలో ఎవరూ నీచులు కాలేదు. ఎవరూ బీదవారు, రోగులు, తక్కువ ఆయుష్షు గలవారు లేదా బాధపడేవారు లేరు.
మూర్ఖో వా మందరూపో వా దుర్భగో వా నిరాకృతః। ఏవం యుతం తం విమలైర్గుణౌఘైర్దృష్ట్వా చ మత్వా చ నివిష్టబుద్ధిం
ఎవరూ మూర్ఖులు, కురూపులు, దురదృష్టవంతులు, తిరస్కరించబడినవారు లేరు. అతడిలో ఉన్న నిర్మలమైన గుణాలను చూసి, అతని స్థిరమైన మనసును గుర్తించి,