హృతం రాజ్యం బాష్కలినా త్రైలోక్యం సచరాచరమ్। భృత్యస్య క్రియతాం సాహ్యం మంత్రదానేన కేశవ
బాష్కలి మూడు లోకాల రాజ్యాన్ని, చరాచరాలతో సహా, హరిచేశాడు; కేశవా! నీ సేవకుడికి మంత్రాన్ని ఇచ్చి సహాయం చేయాలి.
వాసుదేవ ఉవాచ। భవతో వరదానేన అవధ్యః స తు సాంప్రతమ్। బుద్ధిసాధ్యః స వై కార్యో బంధనాదిహ దానవః
వాసుదేవుడు పలికాడు: నీ వరప్రభావంతో అతడికి మరణం లేదు; కానీ అతడిని బుద్ధితో జయించాలి—ఈ దానవుడిని ఇక్కడే బంధించాలి.
వామనోహం భవిష్యామి దానవానాం వినాశకః। మయా సహ వ్రజత్వేష బాష్కలేస్తు నివేశనమ్
నేను వామనుడిగా అవతరించి దానవులను నాశనం చేస్తాను. ఈయన నా వెంట వచ్చి బాష్కలుని నివాసానికి వెళ్లాలి.
తత్ర గత్వా వరం త్వేష మదర్థే యాచతామిమమ్। వామనస్యాస్య విప్రస్య భూమే రాజన్పదత్రయమ్
అక్కడికి వెళ్లిన తర్వాత, ఈయన నా కోసం వామనుడైన బ్రాహ్మణుని వద్ద భూమిలో మూడు అడుగులు అడగమని వరం కోరాలి, ఓ రాజా.
ప్రయచ్ఛస్వ మహాభాగ యాచ్ఞైషా తు మయా కృతా। శక్రేణోక్తో దానవేంద్రో దద్యాత్స్వమపి జీవితమ్
ఓ మహాభాగ, ఈ అభ్యర్థన నేను చేసాను, దయచేసి దానిని మంజూరు చేయు. ఇంద్రుడు చెప్పినట్టు, దానవేంద్రుడు తన ప్రాణాన్నికూడా ఇస్తాడని అన్నాడు.
గృహ్య ప్రతిగ్రహం తస్య దానవస్య పితామహ। తం బధ్వా చ తతో యత్నాత్కృత్వా పాతాలవాసినమ్
ఆ దానవుని నుండి దానం స్వీకరించిన తరువాత, ఓ పితామహా, అతన్ని బంధించి, శ్రమతో పాతాళంలో నివసించేలా చేయాలి.
సౌకరం రూపమాస్థాయ వధార్థం చ దురాత్మనః। భవిష్యామి న సందేహో వ్రజ శక్ర త్వరాన్వితః
దురాత్ముడిని సంహరించేందుకు నేను వరాహ రూపాన్ని ధరిస్తాను, దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఓ ఇంద్రా, త్వరగా వెళ్లు.
విరరామ తముక్త్వైవమంతర్ద్ధానం గతశ్చ వై। అథ కాలాంతరే విష్ణావదితేర్గర్భతాం గతే
ఇలా చెప్పి ఆయన మౌనంగా మారి, కనబడకుండా పోయాడు. కొంతకాలం తరువాత విష్ణువు అదితి గర్భంలో ప్రవేశించాడు.
నిమిత్తాన్యతిఘోరాణి ప్రాదుర్భూతాన్యనేకశః। సమస్తజగదాధారే విష్ణౌ గర్భత్వమాగతే
విష్ణువు, సమస్త లోకాలకు ఆధారమైనవాడు, గర్భంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు, భయంకరమైన అనేక అపశకునాలు ప్రబలంగా కనిపించాయి.
శోభనం హి తదా జాతం నిమిత్తం చైవమూర్జితమ్। మాలతీకుసుమానాం తు సుగంధః సురభిర్వవౌ
ఆ సమయంలో, శుభకరమైన శక్తివంతమైన శకునం సంభవించింది; మాలతీ పువ్వుల సువాసనతో మధురమైన గాలి వీసింది.
అథ విహితవిధానం కాలమాసాద్య దేవస్త్రిదశగణహితార్థం సర్వభూతానుకంపీ। విమల విరల కేశశ్చంద్రశంఖోదయశ్రీరదితితనయభావం దేవదేవశ్చకార
ఆ సమయంలో నిర్ణయించిన విధంగా కాలం వచ్చి, సమస్త భూతాలకు కరుణతో, దేవతల మేలుకోసం, చంద్రుని, శంఖాన్ని పోలిన కాంతితో, స్వచ్ఛమైన అరుదైన జుట్టుతో, దేవదేవుడు అయినవాడు అదితి కుమారుడిగా అవతరించాడు.
అవతరతి చ విష్ణౌ సిద్ధదేవాసురాణామనిమిషనయనానాం విప్రసేదుర్ముఖాని। అతివిరతరజోభిర్వాయుభిః సంవహద్భిర్దినమపి చ తదాసీజ్జన్మ విష్ణోః సుగర్భే
విష్ణువు అవతరించేటప్పుడు, సిద్ధులు, దేవతలు, అసురులు—all కలిసినవారి ముఖాలు ప్రకాశించాయి; గాలులు ధూళిని తగ్గించగా, ఆ రోజు కూడా ప్రకాశవంతంగా మారింది, విష్ణువు గర్భంలో జన్మించినప్పుడు.
అదితిరజనగర్భా సాపి దేవీ ప్రయాంతీ నతజఘనభరార్త్తా మందసంచారరమ్యా। అలసవదనఖేదం పాండుభావం వహంతీ గురుతరమవగాఢం గర్భమేవోద్వహంతీ1.30.
అదితి రాణి, దేవకుమారుడిని గర్భంలో ధరించి, భారంతో వంగిపోయి, నెమ్మదిగా నడుస్తూ, ముఖం అలసటతో, వర్ణం పసుపు వలె మారిపోయి, లోతుగా కూరుకుపోయిన గర్భాన్ని మోయుతూ కష్టపడింది.
తతః ప్రవిష్టే ఖలు గర్భవాసం నారాయణే భూతభవిష్యయోగాత్। వినాపదం ప్రాప్తమనోరథాని భూతాని సర్వాణి తదా బభూవుః
ఆ సమయంలో నారాయణుడు నిజంగా గర్భంలో ప్రవేశించినప్పుడు, గత భవిష్యత్తుల కలయికతో, అన్ని జీవులు తాము కోరిన కోరికలు యత్నం లేకుండానే పొందాయి.
సమీరణో వాతి చ మందమందం పతత్సు వర్షేషు నగోద్భవేషు। వివిక్తమార్గేషు దిగంతరేషు జనేషు వై సత్యముపాగతేషు
గాలులు మృదువుగా వీశాయి, వర్షాలు పడుతూ, పర్వతాలు పుట్టుకొస్తున్నాయి; ఒంటరి మార్గాల్లో, దూర ప్రాంతాల్లో, ప్రజల్లో సత్యమే ప్రబలంగా నిలిచింది.
విముచ్యమానే గగనే రజోభిః శనైశ్శనైర్నశ్యతి చాంధకారే। ఉదరాంతర్గతే విష్ణౌ ద్రోహబుద్ధిస్తదాభవత్
ఆకాశంలో ధూళి మెల్లగా విడిపోతుండగా, చీకటి నెమ్మదిగా తొలగిపోయింది; విష్ణువు గర్భంలో ఉన్నప్పుడు, శత్రుత్వ భావన అప్పుడే కలిగింది.
తాం నిశామయ రాజేంద్ర దేవమాతుర్యథాక్రమమ్। కిమనుక్రమణేనైవ లంఘయామి త్రివిష్టపమ్
ఓ రాజేంద్రా, దేవతామాత యొక్క క్రమాన్ని చూడు; నేను ఎందుకు ఒక్కొక్కటిగా వివరించాలి? నేను మూడు లోకాలను దాటి పోతాను.
బాష్కలిం దానవేంద్రం తం కుర్యాం పాతాలవాసినమ్। శక్రస్య తు మయా దత్తం ధనం లావణ్యమేవ చ
ఆ బాష్కలి అనే దానవేంద్రుడిని పాతాళంలో నివసించేలా చేస్తాను; ఇంద్రుడికి నేను ధనం, సౌందర్యం ఇచ్చాను.
దానవానాం వినాశాయ ఏకైవ ప్రభవామ్యహమ్। క్షిపామి శరజాలాని చక్రయానాన్యనేకశః
దానవులను నాశనం చేయడానికి నేను ఒక్కడినే సమర్థుడను; బాణాల వర్షాన్ని, అనేక చక్రయానాలను విసురుతాను.
గదావ్రాతాంశ్చ వివిధాన్దానవానాం వినాశనే। విబుధాన్దేవలోకస్థానధోభూమేస్తు దానవాన్
దానవుల సంహారానికి అనేక రకాల గదల సమూహాలను కూడా ప్రయోగిస్తాను; దేవలోకంలో ఉన్న దేవతలు, అడోగత భూముల్లో ఉన్న దానవులు కూడా నా చేతిలో పడతారు.
కరోమి కాలయోగేన తత్తు కార్యం వ్రతేన మే। నిస్సృతా సహసా వాణీ వక్త్రమేవాభిసంస్థితా
సరైన సమయంలో, నా వ్రతానికి అనుగుణంగా ఆ కార్యాన్ని నేను చేస్తాను. అయితే, అకస్మాత్తుగా మాట నా నోటికి వచ్చి నిలిచిపోయింది.
యేనేదం చిన్త్యతే పూర్వం యన్న దృష్టం న చ శ్రుతమ్। బంధం వై దనుముఖ్యస్య కృతం కోపేన పశ్య మే
ముందుగా మనసులో ఆలోచించినది, చూడనిది, విననిది — ఇదిగో, కోపంతో నేను ఆ దానవుల ప్రధానుడిని బంధించాను.
కశ్యపాయ పురా దత్తం ధనం లావణ్యమేవ చ। కిమయం విగతోత్సాహో వాయవోథ సమాకులాః
కశ్యపునికి అప్పట్లో ఇచ్చిన ధనం, అందం — ఇవి గాలికి పోయాయా? లేక గాలులే బలహీనంగా అయిపోయాయా?
భ్రమతీవ హి మే దృష్టిర్మైతద్రూపం ప్రచింతితమ్। ఆవిష్టా కిమహం వచ్మి కేనాప్యసదృశం వచః
నా చూపు తారుమారు అవుతోంది, మనసులో ఊహించినది రూపం దాల్చినట్లుంది. ఎవరో ప్రభావంతో, నన్ను తగినది కాని మాట మాట్లాడించేశారు — నేను ఏమి చెప్పగలను?
వికల్పవశమాపన్నాఽభీక్ష్ణం హృదిమమర్శ సా। దధార దివ్యం వర్షాణాం సహస్రం దివ్యమీశ్వరమ్
అనుమానంతో, మనసులో ఎప్పుడూ కలవరంగా, ఆమె దివ్యుడైన ప్రభువును వెయ్యి దివ్య సంవత్సరాలు గర్భంలో ధరించింది.
తతః సమభవత్తస్యాం వామనో భూతవామనః। జాతేన యేన చక్షూంషి దానవానాం హృతాని వై
అప్పుడే, ఆమెలో వామనుడు జన్మించాడు — అద్భుతమైన వామనుడు. అతని జననంతో దానవుల కళ్ళు మాయమయ్యాయి.
జాతమాత్రే తతస్తస్మిన్దేవదేవే జనార్దనే। నద్యః స్వచ్ఛాంబువాహిన్యో వవౌ గంధవహోఽనిలః
దేవతల దేవుడైన జనార్దనుడు జన్మించిన వెంటనే, నదులు స్వచ్ఛమైన నీటిని ప్రవహించాయి, పరిమళభరితమైన గాలి వీచింది.
కశ్యపోపి సుఖం లేభే తేన పుత్రేణ భాస్వతా। సర్వేషాం మానసోత్సాహస్త్రైలోక్యాంతరవాసినామ్
ఆ ప్రకాశవంతమైన కుమారుని వల్ల కశ్యపుడు కూడా ఆనందాన్ని పొందాడు. మూడు లోకాలలోని అన్ని జీవుల మనసులు ఉత్సాహంతో నిండిపోయాయి.
సంజాతమాత్రే తు తతో జనాధిపజనార్దనే। స్వర్గలోకే దుందుభయో వినేదుస్తైశ్చ తాడితాః
జనార్దనుడు జన్మించినప్పుడు, స్వర్గంలో దుండుభులు మోగించబడ్డాయి, అక్కడ ఉన్నవారు వాటిని మ్రోగించారు.
అతిప్రహర్షాత్తు జగత్త్రయస్య మోహశ్చ దుఃఖాని చ నాశమీయుః। జగో చ గన్ధర్వగణోతిమాత్రం భావస్వరైర్భర్తృవిమిశ్రితాశ్చ
అతి ఆనందంతో మూడు లోకాలలో మోహం, దుఃఖాలు అంతా తొలగిపోయాయి. గంధర్వ గణాలు పరమ భక్తితో, ప్రకాశవంతమైన దేవతలతో కలిసి పాటలు పాడారు.