యథాఖ్యాతం మయా దృష్టం జగత్తత్స్థమవేక్ష్య తామ్। నిఃస్వాధ్యాయవషట్కారం నివృత్తోత్సవమంగలమ్
నేను చెప్పినట్టు, చూసినట్టు, ఈ లోకాన్ని పరిశీలించితే, చదువు, హోమాలు లేకుండా, పండుగలు, శుభకార్యాలు ఆగిపోయినట్టు కనిపిస్తుంది.
త్యక్తాధ్యయనసంయోగం ముక్తవార్తా పరిగ్రహమ్। దండనీత్యా పరిత్యక్తం శ్వాసమాత్రావశేషితమ్
విద్యాభ్యాసాన్ని వదిలిపెట్టి, అన్ని వ్యవహారాలను మానేసి, శాసనాన్ని పక్కన పెట్టి, కేవలం ఊపిరి మాత్రమే మిగిలింది.
జగదార్తిమపి ప్రాప్తం పునః కష్టతరాం దశాం। ఏతావతా హి కాలేన వయం గ్లానిముపాగతాః
లోకం బాధను పొందింది, మళ్లీ మరింత దుఃఖ స్థితికి చేరింది; ఈ కాలంలో మేము అలసటకు లోనయ్యాము.
బ్రహ్మోవాచ। జానామి బాష్కలిం తం తు వరదానాచ్చ గర్వితమ్। అజేయం భవతాం మన్యే విష్ణుసాధ్యో భవిష్యతి
బ్రహ్మ చెప్పాడు: నాకు ఆ బాష్కలి తెలుసు, అతడు వరప్రభావంతో గర్వంగా ఉన్నాడు; మీకు అతడు జయించదగినవాడు కాడు, విష్ణువే అతన్ని సాధించగలడు.
నిరుధ్య సంస్థితో బ్రహ్మా భావం తత్వమయం తదా। సమాధిస్థస్య తస్యైవ ధ్యానమాత్రాచ్చతుర్భుజః
ఆ సమయంలో బ్రహ్మ తన మనస్సును నియంత్రించి, ధ్యానంలో లీనమయ్యాడు; ఆ ధ్యానం వల్లనే నాలుగు చేతులవాడైనవాడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
స్తోకేనైవ హి కాలేన చింత్యమానః స్వయంభువా। ఆజగామ ముహూర్తేన సర్వేషామేవ పశ్యతామ్
చాలా తక్కువ సమయంలో, స్వయంభువుడు ధ్యానిస్తుండగా, అందరూ చూస్తుండగానే, అతడు క్షణంలో ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
విష్ణురువాచ। భో భో బ్రహ్మన్నివర్త్తస్వ ధ్యానాదస్మాన్నివారితః। యదర్థమిష్యతే ధ్యానం సోహం త్వాం సముపాగతః
విష్ణువు పలికాడు: బ్రహ్మా! నీ ధ్యానాన్ని ఆపు, నీ ధ్యానానికి నేను ఇక్కడికి వచ్చాను; నీవు ఏ కోసం ధ్యానం చేశావో, ఆ కోసమే నేను వచ్చాను.
బ్రహ్మోవాచ। మహాప్రసాద ఏషోఽత్ర స్వామినో హి ప్రదర్శనమ్। కస్యాన్యస్య భవేచ్చైషా చిన్తా యా జగతః ప్రభో
బ్రహ్మ పలికాడు: ప్రభూ! నీ దర్శనం గొప్ప దయ, లోకానికి ఇంత ఆందోళన మరెవరికీ కలుగదు.
మమైవ తావదుత్పత్తిర్జగదర్థే వినిర్మితా। జగదేతత్త్వదర్థీయం తత్త్వతో నాస్తి విస్మయః
ఈ లోకం కోసం నేనే సృష్టించబడ్డాను; నిజంగా ఈ జగత్తు నీదే, అందుకే ఆశ్చర్యం లేదు.
భవతా పాలనం కార్యం సంహరేద్రుద్ర ఏవ తు। ఏవంభూతే జగత్యస్మిన్శక్రస్యాస్య మహాత్మనః
ఈ లోకాన్ని నీవు పరిరక్షించాలి; సంహారం మాత్రం రుద్రుడే చేయాలి. ఇలాంటి లోకంలో, ఈ మహాత్ముడైన ఇంద్రుని—
హృతం రాజ్యం బాష్కలినా త్రైలోక్యం సచరాచరమ్। భృత్యస్య క్రియతాం సాహ్యం మంత్రదానేన కేశవ
బాష్కలి మూడు లోకాల రాజ్యాన్ని, చరాచరాలతో సహా, హరిచేశాడు; కేశవా! నీ సేవకుడికి మంత్రాన్ని ఇచ్చి సహాయం చేయాలి.
వాసుదేవ ఉవాచ। భవతో వరదానేన అవధ్యః స తు సాంప్రతమ్। బుద్ధిసాధ్యః స వై కార్యో బంధనాదిహ దానవః
వాసుదేవుడు పలికాడు: నీ వరప్రభావంతో అతడికి మరణం లేదు; కానీ అతడిని బుద్ధితో జయించాలి—ఈ దానవుడిని ఇక్కడే బంధించాలి.
వామనోహం భవిష్యామి దానవానాం వినాశకః। మయా సహ వ్రజత్వేష బాష్కలేస్తు నివేశనమ్
నేను వామనుడిగా అవతరించి దానవులను నాశనం చేస్తాను. ఈయన నా వెంట వచ్చి బాష్కలుని నివాసానికి వెళ్లాలి.
తత్ర గత్వా వరం త్వేష మదర్థే యాచతామిమమ్। వామనస్యాస్య విప్రస్య భూమే రాజన్పదత్రయమ్
అక్కడికి వెళ్లిన తర్వాత, ఈయన నా కోసం వామనుడైన బ్రాహ్మణుని వద్ద భూమిలో మూడు అడుగులు అడగమని వరం కోరాలి, ఓ రాజా.
ప్రయచ్ఛస్వ మహాభాగ యాచ్ఞైషా తు మయా కృతా। శక్రేణోక్తో దానవేంద్రో దద్యాత్స్వమపి జీవితమ్
ఓ మహాభాగ, ఈ అభ్యర్థన నేను చేసాను, దయచేసి దానిని మంజూరు చేయు. ఇంద్రుడు చెప్పినట్టు, దానవేంద్రుడు తన ప్రాణాన్నికూడా ఇస్తాడని అన్నాడు.
గృహ్య ప్రతిగ్రహం తస్య దానవస్య పితామహ। తం బధ్వా చ తతో యత్నాత్కృత్వా పాతాలవాసినమ్
ఆ దానవుని నుండి దానం స్వీకరించిన తరువాత, ఓ పితామహా, అతన్ని బంధించి, శ్రమతో పాతాళంలో నివసించేలా చేయాలి.
సౌకరం రూపమాస్థాయ వధార్థం చ దురాత్మనః। భవిష్యామి న సందేహో వ్రజ శక్ర త్వరాన్వితః
దురాత్ముడిని సంహరించేందుకు నేను వరాహ రూపాన్ని ధరిస్తాను, దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఓ ఇంద్రా, త్వరగా వెళ్లు.
విరరామ తముక్త్వైవమంతర్ద్ధానం గతశ్చ వై। అథ కాలాంతరే విష్ణావదితేర్గర్భతాం గతే
ఇలా చెప్పి ఆయన మౌనంగా మారి, కనబడకుండా పోయాడు. కొంతకాలం తరువాత విష్ణువు అదితి గర్భంలో ప్రవేశించాడు.
నిమిత్తాన్యతిఘోరాణి ప్రాదుర్భూతాన్యనేకశః। సమస్తజగదాధారే విష్ణౌ గర్భత్వమాగతే
విష్ణువు, సమస్త లోకాలకు ఆధారమైనవాడు, గర్భంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు, భయంకరమైన అనేక అపశకునాలు ప్రబలంగా కనిపించాయి.
శోభనం హి తదా జాతం నిమిత్తం చైవమూర్జితమ్। మాలతీకుసుమానాం తు సుగంధః సురభిర్వవౌ
ఆ సమయంలో, శుభకరమైన శక్తివంతమైన శకునం సంభవించింది; మాలతీ పువ్వుల సువాసనతో మధురమైన గాలి వీసింది.
అథ విహితవిధానం కాలమాసాద్య దేవస్త్రిదశగణహితార్థం సర్వభూతానుకంపీ। విమల విరల కేశశ్చంద్రశంఖోదయశ్రీరదితితనయభావం దేవదేవశ్చకార
ఆ సమయంలో నిర్ణయించిన విధంగా కాలం వచ్చి, సమస్త భూతాలకు కరుణతో, దేవతల మేలుకోసం, చంద్రుని, శంఖాన్ని పోలిన కాంతితో, స్వచ్ఛమైన అరుదైన జుట్టుతో, దేవదేవుడు అయినవాడు అదితి కుమారుడిగా అవతరించాడు.
అవతరతి చ విష్ణౌ సిద్ధదేవాసురాణామనిమిషనయనానాం విప్రసేదుర్ముఖాని। అతివిరతరజోభిర్వాయుభిః సంవహద్భిర్దినమపి చ తదాసీజ్జన్మ విష్ణోః సుగర్భే
విష్ణువు అవతరించేటప్పుడు, సిద్ధులు, దేవతలు, అసురులు—all కలిసినవారి ముఖాలు ప్రకాశించాయి; గాలులు ధూళిని తగ్గించగా, ఆ రోజు కూడా ప్రకాశవంతంగా మారింది, విష్ణువు గర్భంలో జన్మించినప్పుడు.
అదితిరజనగర్భా సాపి దేవీ ప్రయాంతీ నతజఘనభరార్త్తా మందసంచారరమ్యా। అలసవదనఖేదం పాండుభావం వహంతీ గురుతరమవగాఢం గర్భమేవోద్వహంతీ1.30.
అదితి రాణి, దేవకుమారుడిని గర్భంలో ధరించి, భారంతో వంగిపోయి, నెమ్మదిగా నడుస్తూ, ముఖం అలసటతో, వర్ణం పసుపు వలె మారిపోయి, లోతుగా కూరుకుపోయిన గర్భాన్ని మోయుతూ కష్టపడింది.
తతః ప్రవిష్టే ఖలు గర్భవాసం నారాయణే భూతభవిష్యయోగాత్। వినాపదం ప్రాప్తమనోరథాని భూతాని సర్వాణి తదా బభూవుః
ఆ సమయంలో నారాయణుడు నిజంగా గర్భంలో ప్రవేశించినప్పుడు, గత భవిష్యత్తుల కలయికతో, అన్ని జీవులు తాము కోరిన కోరికలు యత్నం లేకుండానే పొందాయి.
సమీరణో వాతి చ మందమందం పతత్సు వర్షేషు నగోద్భవేషు। వివిక్తమార్గేషు దిగంతరేషు జనేషు వై సత్యముపాగతేషు
గాలులు మృదువుగా వీశాయి, వర్షాలు పడుతూ, పర్వతాలు పుట్టుకొస్తున్నాయి; ఒంటరి మార్గాల్లో, దూర ప్రాంతాల్లో, ప్రజల్లో సత్యమే ప్రబలంగా నిలిచింది.
విముచ్యమానే గగనే రజోభిః శనైశ్శనైర్నశ్యతి చాంధకారే। ఉదరాంతర్గతే విష్ణౌ ద్రోహబుద్ధిస్తదాభవత్
ఆకాశంలో ధూళి మెల్లగా విడిపోతుండగా, చీకటి నెమ్మదిగా తొలగిపోయింది; విష్ణువు గర్భంలో ఉన్నప్పుడు, శత్రుత్వ భావన అప్పుడే కలిగింది.
తాం నిశామయ రాజేంద్ర దేవమాతుర్యథాక్రమమ్। కిమనుక్రమణేనైవ లంఘయామి త్రివిష్టపమ్
ఓ రాజేంద్రా, దేవతామాత యొక్క క్రమాన్ని చూడు; నేను ఎందుకు ఒక్కొక్కటిగా వివరించాలి? నేను మూడు లోకాలను దాటి పోతాను.
బాష్కలిం దానవేంద్రం తం కుర్యాం పాతాలవాసినమ్। శక్రస్య తు మయా దత్తం ధనం లావణ్యమేవ చ
ఆ బాష్కలి అనే దానవేంద్రుడిని పాతాళంలో నివసించేలా చేస్తాను; ఇంద్రుడికి నేను ధనం, సౌందర్యం ఇచ్చాను.
దానవానాం వినాశాయ ఏకైవ ప్రభవామ్యహమ్। క్షిపామి శరజాలాని చక్రయానాన్యనేకశః
దానవులను నాశనం చేయడానికి నేను ఒక్కడినే సమర్థుడను; బాణాల వర్షాన్ని, అనేక చక్రయానాలను విసురుతాను.
గదావ్రాతాంశ్చ వివిధాన్దానవానాం వినాశనే। విబుధాన్దేవలోకస్థానధోభూమేస్తు దానవాన్
దానవుల సంహారానికి అనేక రకాల గదల సమూహాలను కూడా ప్రయోగిస్తాను; దేవలోకంలో ఉన్న దేవతలు, అడోగత భూముల్లో ఉన్న దానవులు కూడా నా చేతిలో పడతారు.