ఇతి పఠతి శృణోతి వా య ఇత్థం రవిశయనం పురుహూతవల్లభః స్యాత్। అపి నరకగతాన్పితౄనశేషానపి దివమానయతీహ యః కరోతి
ఈ రవిశయన వ్రతాన్ని ఎవరు చదువుతారో, వినుతారో, వారు ఇంద్రునికి ప్రియులవుతారు. వారు ఈ వ్రతాన్ని చేస్తే, నరకంలో ఉన్న పితృదేవతలను కూడా స్వర్గానికి చేర్చగలరు.
అశ్వత్థం చ వటం చైవోదుంబరం వృక్షమేవ చ। నందీశం జంబువృక్షం చ బిల్వం ప్రాహుర్మహర్షయః
అశ్వత్థ, వట, ఉడుంబర, నందీశ, జాంబు, బిల్వ వృక్షాలను మహర్షులు ఉత్తమంగా పేర్కొన్నారు.
మార్గశీర్షాదిమాసాభ్యాం ద్వాభ్యాం ద్వాభ్యామథ క్రమాత్। ఏకైకం దంతధవనం వృక్షేష్వేతేషు కారయేత్
మార్గశీర్ష మొదలు ప్రతి రెండు నెలలకూ, ఒక్కో వృక్షంలో ఒక్కో దంతధావనం చేయించాలి.
దద్యాత్సమాప్తే దధ్యన్నం వితానధ్వజచామరమ్। ద్విజానాముదకుంభాంశ్చ పంచరత్నసమన్వితాన్
వ్రతం ముగిసినప్పుడు, పెరుగన్నం, పందిరులు, ధ్వజాలు, చామరాలు, ఐదు రత్నాలతో అలంకరించిన నీళ్ల కుండలను బ్రాహ్మణులకు ఇవ్వాలి.
న విత్తశాఠ్యం కుర్వీత కుర్వన్దోషానవాప్నుయాత్
ధనంలో మోసం చేయకూడదు. చేస్తే దోషాలు కలుగుతాయి.
భీష్మ ఉవాచ। దీర్ఘాయురారోగ్యకులాతివృద్ధిభిర్యుక్తః పుమాన్రూపకులాన్వితః స్యాత్। ముహుర్ముహుర్జన్మని యేన సమ్యక్వ్రతం సమాచక్ష్వ చ శీతరశ్మేః
భీష్ముడు ఇలా అడిగాడు: ప్రతి జన్మలో పునఃపునః ఏ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తే, మనిషికి దీర్ఘాయువు, ఆరోగ్యం, పెద్ద కుటుంబం, అందం కలుగుతాయో, ఆ చల్లని కిరణాలవాడి వ్రతాన్ని వివరంగా చెప్పండి.
పులస్త్య ఉవాచ। త్వయా పృష్టమిదం సమ్యగక్షయస్వర్గకారకమ్। రహస్యం తు ప్రవక్ష్యామి యత్పురాణవిదో విదుః
పులస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు: నీవు అడిగిన ప్రశ్న చాలా మంచిది, ఇది నశించని పుణ్యాన్ని, స్వర్గాన్ని ఇస్తుంది. ఇప్పుడు పురాణాలను బాగా తెలిసినవారు తెలిసిన రహస్యాన్ని నేను నీకు చెప్పబోతున్నాను.
రోహిణీచంద్రశయనం నామవ్రతమిహోచ్యతే। తస్మిన్నారాయణస్యార్చామర్చయేదిందునామభిః
ఇక్కడ 'రోహిణీచంద్రశయన' అనే వ్రతాన్ని వివరించారు. ఇందులో, నారాయణుని ప్రతిమను చంద్రుని పేర్లతో పూజించాలి.
యదా సోమదినే శుక్లా భవేత్పంచదశీ క్వచిత్। అథవా బ్రహ్మనక్షత్రం పౌర్ణమాస్యాం ప్రజాయతే
ఏ రోజు చంద్రవారంలో, శుక్ల పక్షంలో పదిహేనవ తిథి (పౌర్ణమి) వస్తుందో, లేదా బ్రహ్మ నక్షత్రం పౌర్ణమి రోజున కలిసివస్తే, ఓ బ్రాహ్మణా,
తదా స్నానం నరః కుర్యాత్పంచగవ్యేన సర్షపైః। ఆప్యాయస్వేతి చ జపేద్విద్వానష్టశతం పునః
ఆ సమయంలో, మనిషి పంచగవ్యంతో, ఆవాలుతో కలిపి స్నానం చేయాలి. 'ఆప్యాయస్వ' అనే మంత్రాన్ని ఎనిమిది వందల సార్లు జపించాలి.
శూద్రోపి పరయా భక్త్యా పాషండాలాపవర్జితః। సోమాయ శాంతాయ నమోస్తు పాదావనంతధామ్నేతి చ జానుజంఘే। ఊరుద్వయం చాపి జలోదరాయ సంపూజయేన్మేఢ్రమనంగధామ్నే
శూద్రుడైనా, పరమ భక్తితో, అసత్య మాటలు మాట్లాడకుండా, శాంతుడైన సోముని ఇలా పూజించాలి: 'అనంతమైన నివాసమా, నీ పాదాలు, మోకాళ్ళకు నమస్కారం.' రెండు తొడలను జలోదరుని పేరుతో, మగ భాగాన్ని మన్మథుని నివాసంగా పూజించాలి.
నమోనమః కామసుఖప్రదాయ కటిః శశాంకస్య సదార్చనీయః। తథోదరం చాప్యమృతోదరాయ నాభిః శశాంకాయ నమోభిపూజ్యా
ఆనందాన్ని ఇచ్చేవాడైన చంద్రుని నడుముకు పునఃపునః నమస్కారం. ఆ నడుము ఎప్పుడూ పూజించదగినది. అలాగే, పొట్టను అమృతోదరునిగా, నాభిని చంద్రునిగా గౌరవంతో పూజించాలి.
నమోస్తు చంద్రాయ ముఖం చ నిత్యం దంతా ద్విజానామధిపాయ పూజ్యాః। హాస్యం నమశ్చంద్రమసేఽభిపూజ్యమోష్ఠౌ తు కౌమోదవనప్రియాయ
చంద్రునికి నమస్కారం. ముఖాన్ని ఎప్పుడూ పూజించాలి. పళ్లను ద్విజుల అధిపతులుగా గౌరవించాలి. నవ్వును చంద్రమసునిగా, పెదవులను కుముదవనానికి ప్రియమైనవిగా పూజించాలి.
నాసా చ నాథాయ వరౌషధీనామానందబీజాయ పునర్భ్రువౌ చ। నేత్రద్వయం పద్మనిభం తథేందోరిందీవరవ్యాసకరాయ శౌరేః
ముక్కును ఉత్తమ ఔషధాల అధిపతిగా, కనుబొమ్మలను ఆనందానికి మూలంగా పూజించాలి. రెండు కనులు పద్మపుష్పాలవంటి చంద్రునివిగా, చేతులను నీలోత్పలాల సృష్టికర్తలుగా పూజించాలి.
నమః సమస్తాధ్వరపూజితాయ కర్ణద్వయం దైత్యనిషూదనాయ। లలాటమిందోరుదధిప్రియాయ కేశాః సుషుమ్నాధిపతేః ప్రపూజ్యాః
అన్ని యజ్ఞాలలో పూజించబడినవారికి నమస్కారం. రెండు చెవులను దైత్యులను సంహరించేవారిగా పూజించాలి. నుదుటిని చంద్రుని ప్రియమైనదిగా, జుట్టును సుషుమ్నాధిపతికి చెందినదిగా గౌరవించాలి.
శిరః శశాంకాయ నమో మురారేర్విశ్వేశ్వరాయాథ నమః కిరీటం। పద్మప్రియే రోహిణీనామ లక్ష్మి సౌభాగ్యసౌఖ్యామృతసాగరాయ
తలను చంద్రునివిగా పూజించాలి. మురారికి, విశ్వేశ్వరునికి నమస్కారం. కిరీటాన్ని పద్మానికి ప్రియమైన లక్ష్మి, రోహిణీ అనే పేరుగలదిగా, సౌభాగ్య, సుఖ, అమృతసముద్రంగా పూజించాలి.
దైవీం చ సంపూజ్య సుగంధిపుష్పైర్నైవేద్యధూపాదిభిరిందుపత్నీమ్। సుప్త్వా తు భూమౌ పునరుత్థితో యః స్నాత్వా చ విప్రాయ హవిష్యభుక్తః
దేవిని, అంటే చంద్రుని భార్యను, సుగంధమైన పూలతో, నైవేద్యంతో, ధూపంతో పూజించి, భూమిపై నిద్రించాలి. లేచి స్నానం చేసి, బ్రాహ్మణునికి భోజనం పెట్టాలి.
దేయః ప్రభాతే సహిరణ్య వారికుంభో నమః పాపవినాశనాయ। సంప్రాశ్య గోమూత్రమమాంసమన్నమక్షారమష్టావథ వింశతిం చ
ఉదయాన్నే బంగారం కలిపిన నీటి కుంభాన్ని 'పాపాలను నశింపజేసేవారికి నమస్కారం' అని చెప్పి దానం చేయాలి. ఆవుపిసినీరు తాగి, మాంసం లేని, ఉప్పు లేని భోజనం ఎనిమిది లేదా ఇరవై సార్లు తినాలి.
గ్రాసాంశ్చ త్రీన్సర్పియుతానుపోష్య భుక్త్వేతిహాసం శృణుయాన్ముహూర్తం । కదంబనీలోత్పలకేతకాని జాతిఃసరోజం శతపత్రికా చ
మూడు ముద్దలు నెయ్యితో కలిపి తిని, ఉపవాసం పాటించాలి. కొంతసేపు కథలు వినాలి. కదంబ, నీలోత్పల, కెతక, మల్లె, ఎర్ర కమలం, శతపత్రిక వంటి పూలను ఉపయోగించాలి.
అమ్లానపుష్పాణ్యథ సిందువారం పుష్పం పునర్భారతమల్లికాయాః। శుక్లం చ పుష్పం కరవీరపుష్పం శ్రీచంపకం చంద్రమసే ప్రదేయమ్
వాడిపోని పూలు, సిందువారపు పువ్వు, మళ్లీ మల్లికా పువ్వు, తెల్ల పువ్వు, కరవీరపు పువ్వు, శ్రీచంపకాన్ని చంద్రునికి సమర్పించాలి.
శ్రావణాదిషు మాసేషు క్రమాదేతాని సర్వదా। యస్మిన్మాసే వ్రతాదిః స్యాత్తత్పుష్పైరర్చయేద్ధరిమ్
శ్రావణ మొదలైన నెలల్లో ఈ పూలను క్రమంగా సమర్పించాలి. ఏ నెలలో వ్రతం చేస్తారో, ఆ పూలతో హరిని పూజించాలి.
ఏవం సంవత్సరం యావదుపోష్య విధివన్నరః। వ్రతాంతే శయనం దద్యాచ్ఛయనోపస్కరాన్వితమ్
ఇలా ఒక సంవత్సరం పాటు వ్రతాన్ని నిబంధనలతో పాటించాలి. వ్రతం పూర్తయ్యాక, మంచం, దుప్పట్లు సహా దానం చేయాలి.
రోహిణీచంద్రమిథునం కారయిత్వా తు కాంచనమ్। చంద్రః షడంగులః కార్యో రోహిణీ చతురంగులా
రోహిణీ, చంద్రుని బంగారంతో తయారు చేయించాలి. చంద్రుడు ఆరు వేల్ల పరిమాణంలో, రోహిణీ నాలుగు వేల్ల పరిమాణంలో ఉండాలి.
ముక్తాఫలాష్టకయుతాం సితనేత్రసమన్వితామ్। క్షీరకుంభోపరి పునః కాంస్యపాత్రాక్షతాన్వితామ్
అది ఎనిమిది ముత్యాలతో అలంకరించబడి, తెల్ల కళ్లతో ఉండాలి. పాలు నిండిన కుండపై, మళ్లీ కాంస్య పాత్ర, అక్షతలు కలిపి ఉంచాలి.
దద్యాన్మంత్రేణ పూర్వాహ్ణే శాలీక్షుఫలసంయుతామ్। శ్వేతామథ సువర్ణాస్యాం రౌప్యఖురసమన్వితామ్
ఉదయాన్నే మంత్రంతో కలిపి, బియ్యం మరియు చెరకు పండుతో కూడిన దానిని, తెల్ల పాత్రలో, బంగారు నోటితో, వెండి కాళ్లతో కూడినదాన్ని సమర్పించాలి.
సవస్త్రభాజనాం ధేనుం తథా శంఖం చ భాజనమ్। భూషణైర్ద్విజదామ్పత్యమలంకృత్య గుణాన్వితం
వస్త్రంతో, పాత్రతో కూడిన ఆవును, అలాగే శంఖాన్ని పాత్రగా ఇచ్చి, మంచి గుణాలున్న బ్రాహ్మణ దంపతులను ఆభరణాలతో అలంకరించాలి.
చంద్రోయం విప్రరూపేణ సభార్య ఇతి కల్పయేత్। యథా తే రోహిణీ కృష్ణ శయనం న త్యజేదపి
ఆ బ్రాహ్మణుడు భార్యతో కలిసి చంద్రునిగా భావించాలి. ఎలాగైతే రోహిణి శ్రీకృష్ణుని శయనాన్ని ఎప్పుడూ వదలదో, అలాగే.
సోమరూపస్య వైతద్వన్న మే భేదో విభూతిభిః। యథా త్వమేవ సర్వేషాం పరమానందముక్తిదః
చంద్రుని రూపం మరియు ఇది, రెండింటికీ వైభవంలో తేడా లేదు. నీవే అందరికీ పరమానందాన్ని, మోక్షాన్ని ప్రసాదించేవాడవు.
భుక్తిర్ముక్తిస్తథా భక్తిస్త్వయి చంద్ర దృఢాస్తు మే। ఇతి సంసారభీతస్య ముక్తికామస్య చానఘ
ఓ చంద్రుడా! నాకు భోగం, మోక్షం, నీపై భక్తి దృఢంగా ఉండాలి. ఈ విధంగా సంసార భయంతో మోక్షం కోరుకునేవారికీ ఇదే వరం.
రూపారోగ్యాయుషామేతద్విధాయకమనుత్తమమ్। ఇదమేవ పితౄణాం చ సర్వదా వల్లభం నృప
ఇది అందం, ఆరోగ్యం, దీర్ఘాయుష్షు ప్రసాదించడంలో అపూర్వమైనది. రాజా! ఇదే పితృదేవతలకు ఎప్పుడూ ప్రీతికరమైనది.