మృదాస్నానం తదా కుర్యాత్పద్మరాగవిభూషితః। అగ్నిర్మూర్ద్ధాదివో మంత్రం జపేత్స్నాత ఉదఙ్ముఖః
'ఆ రోజు మట్టి స్నానం చేసి, పద్మరాగ రత్నంతో అలంకరించాలి. ఉత్తర దిశగా తిరిగి, స్నానం చేసిన తర్వాత, అగ్నిదేవుని మంత్రాన్ని జపించాలి.'
శూద్రస్తూష్ణీం స్మరన్భౌమమాస్తాం భోగవివర్జితః। అథాస్తమిత ఆదిత్యే గోమయేనానులేపయేత్
'శూద్రుడు నిశ్శబ్దంగా, భోగాలను విడిచిపెట్టి, భౌముడిని ధ్యానించాలి. ఆపై సూర్యుడు అస్తమించిన తర్వాత, గోమయంతో తనను తాను పూసుకోవాలి.'
ప్రాంగణం పుష్పమాలాభిరక్షతాద్భిః సమంతతః। తదభ్యర్చ్యాలిఖేత్పద్మం కుంకుమేనాష్టపత్రకమ్
ఆవరణాన్ని చుట్టూ పూలహారాలతో అలంకరించి, అక్కడ పూజ చేసిన తర్వాత, కుంకుమతో ఎనిమిది దళాల కలిగిన పద్మాన్ని చిత్రించాలి.
కుంకుమస్యాప్యభావేన రక్తచందనమిష్యతే। చత్వారః కరకాః కార్యాః భక్ష్యభోజ్యసమన్వితాః
కుంకుమ లేనప్పుడు ఎర్రచందనం ఉపయోగించవచ్చు. నాలుగు చేతుల ఆకారంలో నైవేద్యాలు, భోజన పదార్థాలు కలిపి సిద్ధం చేయాలి.
తండులై రక్తశాలేయైః పద్మరాగైశ్చ సంయుతాః। చతుఃకోణేషు తాన్కృత్వా ఫలాని వివిధాని చ
ఎర్ర బియ్యాన్ని మాణిక్యాలతో కలిపి, ఆ నాలుగు మూలల్లో పెట్టాలి. అలాగే వివిధ రకాల పండ్లను కూడా ఉంచాలి.
గంధమాల్యాదికం సర్వం తథైవ వినివేశయేత్। సువర్ణశృంగాం కపిలామథార్చ్య రౌప్యైః ఖురైః కాంస్యదోహాం సవస్త్రామ్
అన్ని రకాల సుగంధ ద్రవ్యాలు, పూలహారాలు మొదలైనవన్నీ అలాగే అమర్చాలి. తరువాత బంగారు కొమ్ములు, వెండి కాళ్లు, కంచు పాలపాత్ర, వస్త్రాలతో అలంకరించిన గోమాతను పూజించాలి.
ధురంధరం రక్తఖురం చ సౌమ్యం ధాన్యాని సప్తాంబరసంయుతాని। అంగుష్ఠమాత్రం పురుషం తథైవ సౌవర్ణమప్యాయతబాహుదండమ్ 1.24.
బలమైన, ఎర్ర కాళ్లున్న, శాంతమైన ఎద్దును, ఏడు రకాల ధాన్యాలను వస్త్రంలో కట్టి, బొటనవేల పరిమాణంలో పొడవైన చేతులున్న బంగారు పురుషుని కూడా సిద్ధం చేయాలి.
చతుర్భుజం హేమమయం చ తామ్రపాత్రే గుడస్యోపరి సర్పియుక్తమ్। సామస్వరజ్ఞాయ జితేంద్రియాయ వాగ్రూపశీలాన్వయసంయుతాయ
నాలుగు చేతులున్న బంగారు విగ్రహాన్ని, తామ్ర పాత్రలో బెల్లం, నెయ్యి కలిపి పెట్టాలి. సామవేదాన్ని తెలిసిన, ఇంద్రియాలను జయించిన, మంచి మాట, రూపం, స్వభావం కలవారికోసం ఇది చేయాలి.
దాతవ్యమేతత్సకలం ద్విజాయ కుటుమ్బినే నైవ తు దంభయుక్తే। భూమిపుత్ర మహాభాగ స్వేదోద్భవ పినాకినః
ఈ సమస్తాన్ని ద్విజాతి గృహస్థునికి ఇవ్వాలి, మోసపూరితుడికి మాత్రం ఇవ్వకూడదు. భూమిపుత్రా, ఇది పినాకిని యొక్క స్వేదోత్పన్న దానం.
రూపార్థీ త్వాం ప్రపన్నోహం గృహాణార్ఘ్యం నమోఽస్తు తే। మంత్రేణానేన దత్వార్ఘ్యం రక్తచందనవారిణా
రూపం కోరి నేను నీ ఆశ్రయానికి వచ్చాను. ఈ అర్ఘ్యాన్ని స్వీకరించు, నీకు నమస్కారం. ఈ మంత్రంతో, ఎర్రచందనం నీటితో కలిపి అర్ఘ్యం సమర్పించాలి.
తతోర్చయేద్విప్రవరం రక్తమాల్యాంబరాదిభిః। దద్యాత్తేనైవ మంత్రేణ భౌమం గోమిథునాన్వితమ్
తర్వాత ఉత్తమ బ్రాహ్మణుని ఎర్ర పూలహారాలు, వస్త్రాలు మొదలైనవాటితో పూజించాలి. అదే మంత్రంతో భూమిని, గోవు జంటతో కలిపి దానం చేయాలి.
శయ్యాం చ శక్తిమాన్దద్యాత్సర్వోపస్కరసంయుతామ్। యద్యదిష్టతమం లోకే యచ్చాస్య దయితం గృహే
అన్ని అవసరమైన వస్తువులతో కూడిన మంచాన్ని కూడా ఇవ్వాలి. లోకంలో అతడికి ఎంతో ఇష్టమైనది, ఇంట్లో అతడికి ప్రియమైనది ఏదైనా దానం చేయాలి.
తత్తద్గుణవతే దేయం దత్తస్యాక్షయమిచ్ఛతా। తతః ప్రదక్షిణం కృత్వా విసృజ్య ద్విజసత్తమమ్
ఆ గుణాలు ఉన్నవారికి ఆ వస్తువులను దానం చేయాలి, దాన ఫలం ఎప్పటికీ తగ్గకూడదని కోరేవారు. తరువాత ప్రదక్షిణ చేసి, ఉత్తమ బ్రాహ్మణునికి గౌరవంగా వీడ్కోలు చెప్పాలి.
నక్తం క్షీరాశనం కుర్యాదేవం చాంగారకాష్టకమ్। చతురో వాథ వాతస్య యత్పుణ్యం తద్వదామి తే
ఒకడు రాత్రిపూట పాలు మాత్రమే తీసుకుంటూ ఉపవాసాన్ని పాటించాలి. ఎనిమిది ముక్కల బొగ్గుతో కర్మ చేయాలి. ఇప్పుడు దాని ఫలితాన్ని చెబుతాను.
రూపసౌభాగ్యసంపన్నః పుమాన్జన్మని జన్మని। విష్ణౌ వాథ శివే భక్తః సప్తద్వీపాధిపో భవేత్
ప్రతి జన్మలో అందం, అదృష్టం, ఐశ్వర్యం కలిగినవాడిగా జన్మిస్తాడు. విష్ణువు లేదా శివుని భక్తుడై, ఏడు ద్వీపాలకు అధిపతిగా అవుతాడు.
సప్తకల్పసహస్రాణి రుద్రలోకే మహీయతే। తస్మాత్వమపి దైత్యేంద్ర వ్రతమేతత్సమాచర
ఏడు వేల కల్పాలు రుద్రలోకంలో ఘనత పొందుతాడు. అందువల్ల, దైత్యేంద్రా, నీవు కూడా ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించాలి.
ఇత్యేవముక్తో భుగునందనేన చకార సర్వం వ్రతమేవ దైత్యః। త్వం చాపి రాజన్కురు సర్వమేతద్యతోక్షయం వేదవిదో వదంతి
భృగునందనుడు ఇలా చెప్పగా, దైత్యుడు ఆ వ్రతాన్ని పూర్తిగా ఆచరించాడు. రాజా, నీవు కూడా ఇదంతా చేయాలి, ఎందుకంటే వేదజ్ఞులు దీనిని అక్షయమైనదిగా చెబుతారు.
శృణోతి యశ్చైనమనన్యచేతాస్తస్యాపి సర్వం భగవాన్విధత్తే
ఈ కథను ఏ మనిషి ఏకాగ్రతతో వినినా, ఆవిడికి భగవంతుడు అన్నీ అనుగ్రహిస్తాడు.
భీష్మ ఉవాచ। ఉపవాసేష్వశక్తస్య తదేవ ఫలమిచ్ఛతః। అనభ్యాసేన రోగాద్వా కిమిష్టం వ్రతముచ్యతామ్
భీష్ముడు ఇలా అడిగాడు: ఉపవాసం చేయలేని వారికి, అలాగే అలవాటు లేకపోవడం లేదా వ్యాధి వల్ల ఉపవాసం సాధ్యపడని వారికి, అదే ఫలం కావాలంటే ఏ వ్రతం చెప్పబడింది?
పులస్త్య ఉవాచ। ఉపవాసేష్వశక్తానాం నక్తం భోజనమిష్యతే। యస్మిన్వ్రతే తదప్యత్ర శ్రూయతాం వై వ్రతం మహత్
పులస్త్యుడు ఇలా చెప్పాడు: ఉపవాసం చేయలేని వారికి రాత్రిపూట భోజనం చేయడం అనుమతించబడింది. ఆ వ్రతంలో ఇది ఎలా ఉంటుందో, ఆ గొప్ప వ్రతాన్ని విను.
ఆదిత్యశయనం నామ యథావచ్ఛంకరార్చనమ్। యేషు నక్షత్రయోగేషు పురాణజ్ఞాః ప్రచక్షతే
ఆదిత్యశయనం అనే శివారాధనను పురాణాలు తెలిసిన పండితులు, కొన్ని నక్షత్రయోగాలలో చేయాలని చెప్పారు.
యదా హస్తేన సప్తమ్యామాదిత్యస్య దినం భవేత్। సూర్యస్య చాపి సంక్రాంతిస్తిథిస్సా సార్వకామికీ
హస్త నక్షత్రంలో సప్తమి తిథి, ఆదిత్యవారానికి కలిసివస్తే, అలాగే సూర్యుడు సంక్రమించే రోజున, ఆ తిథి అన్ని కోరికలను తీర్చే పవిత్రమైనదిగా భావించాలి.
ఉమామహేశ్వరస్యార్చామర్చయేత్సూర్యనామభిః। సూర్యార్చాం శివలిగం చ ఉభయం పూజయేద్యతః
ఉమా మహేశ్వరులను సూర్యుని పేర్లతో పూజించాలి. సూర్యారాధనతో పాటు శివలింగాన్ని కూడా కలిసి పూజించాలి.
ఉమాపతే రవేశ్చాపి న భేదః క్వచిదిష్యతే। యస్మాత్తస్మాన్నృపశ్రేష్ఠ గృహే భానుం సమర్చయేత్
ఉమాపతి, రవి ఇద్దరినీ ఎక్కడా వేరుగా చూడకూడదు. అందుకే, రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, ఇంట్లో భాను దేవుని పూజించాలి.
హస్తేన సూర్యాయ నమోస్తుపాదావర్కాయ చిత్రాసు చ గుల్ఫదేశం। స్వాతీషు జంఘే పురుషోత్తమాయ ధాత్రే విశాఖాసు చ జానుదేశమ్
హస్త నక్షత్రంలో సూర్యుని పాదాలను నమస్కరించాలి. చిత్ర నక్షత్రంలో గోళుసు దగ్గర, స్వాతి నక్షత్రంలో కాలును, విశాఖ నక్షత్రంలో మోకాళ్లను పురుషోత్తముడైన ధాత్రకు పూజించాలి.
తథానురాధాసు నమోభి పూజ్యమురుద్ద్వయం చైవ సహస్రభానోః। జ్యేష్ఠాస్వనంగాయ నమోస్తు గుహ్యమిన్ద్రా యభీమాయ కటిం చ మూలే
అనురాధ నక్షత్రంలో సహస్రభానువు అయిన సూర్యుని రెండు తొడలను నమస్కారాలతో పూజించాలి. జ్యేష్ఠ నక్షత్రంలో అనంగుని రహస్యాంగాన్ని, మూల నక్షత్రంలో భీముని నడుమును పూజించాలి.
పూర్వోత్తరాషాఢయుగే చ నాభిం త్వష్ట్రే నమః సప్తతురంగమాయ। తీక్ష్ణాంశవే శ్రవణే చాథ కుక్షిం పృష్ఠం ధనిష్ఠాసు వికర్తనాయ
పూర్వ, ఉత్తరాషాఢ నక్షత్రాల్లో నాభిని, ఏడు గుర్రాల యజమాని త్వష్ట్రునికి నమస్కరిస్తూ పూజించాలి. శ్రవణ నక్షత్రంలో కడుపును తీక్ష్ణాంశువుకు, ధనిష్ఠ నక్షత్రంలో వెన్నెముకను వికర్తనునికి పూజించాలి.
వక్షస్థలం ధ్వాంతవినాశనాయ జలాధిపర్క్షే ప్రతిపూజనీయమ్। పూర్వోత్తరా భాద్రపదద్వయే చ బాహూత్తమశ్చండకరాయ పూజ్యౌ
శతభిష నక్షత్రంలో చాతిని అంధకారాన్ని తొలగించేవాడిగా పూజించాలి. పూర్వభాద్ర, ఉత్తరభాద్ర నక్షత్రాల్లో చేతులను ఉత్తమమైనవిగా చండకరునికి పూజించాలి.
సామ్నామధీశాయ కరద్వయం చ సంపూజనీయం నృప రేవతీషు। నఖాని పూజ్యాని తథాశ్వినీషు నమోస్తు సప్తాశ్వధురంధరాయ
రేవతి నక్షత్రంలో రెండు చేతులను సామవేదాధిపతిగా పూజించాలి. అశ్విని నక్షత్రంలో సప్తాశ్వధురాన్ని నమస్కరిస్తూ గోళ్లు పూజించాలి.
కఠోరధామ్నే భరణీషు కంఠం దివాకరాయేత్యభిపూజనీయమ్। గ్రీవాగ్నిపర్క్షే ధరసంపుటే తు సంపూజయేద్భారత రోహిణీషు
భరణి నక్షత్రంలో గొంతును కఠినత్వానికి నిలయంగా, దివాకరునికి నమస్కరిస్తూ పూజించాలి. రోహిణి నక్షత్రంలో మెడను అగ్నికి నిలయంగా భావించి పూజించాలి.