నవనీతేన తైలైశ్చ తథాన్యేపి మహర్షయః।। ఏతదేవవిధానం స్యాత్త ఏవోపస్కరాస్స్మృతాః
నవనీతంతో, నూనెలతో, అలాగే ఇతర పదార్థాలతో కూడిన విధానాన్ని మహర్షులు నిర్దేశించారు. ఇవే సరైన ఉపకరణాలు.
మంత్రావాహనసంయుక్తాః సదా పర్వణి పర్వణి।। యథా శ్రాద్ధం ప్రదాతవ్యా భుక్తిముక్తిఫలప్రదాః
మంత్రాలతో, ఆహ్వానంతో, ప్రతి పర్వదినాన కూడా, శ్రాద్ధంలో ఇచ్చినట్లుగా, ఇవి దానం చేయాలి. ఇవి భోగం, మోక్షం రెండింటినీ ప్రసాదిస్తాయి.
గుడధేనుప్రసంగేన సర్వాస్తవ మయోదితాః।। అశేషయజ్ఞఫలదాః సర్వపాపహరాః శుభాః
బెల్లం ఆవు సందర్భంలో ఇవన్నీ నేను వివరించాను. ఇవి యజ్ఞఫలాన్ని సంపూర్ణంగా ఇస్తాయి, అన్ని పాపాలను తొలగిస్తాయి, శుభప్రదాలు.
వ్రతానాముత్తమం యస్మాద్విశోకద్వాదశీవ్రతమ్।। తదంగత్వేన చైవాత్ర గుడధేనుః ప్రశస్యతే
వ్రతాలలో విశోక ద్వాదశి వ్రతం అత్యుత్తమం. దానికి భాగంగా బెల్లం ఆవు ఇక్కడ ప్రత్యేకంగా ప్రశంసించబడింది.
అయనే విషువే పుణ్యే వ్యతీపాతే తథా పునః।। గుడధేన్వాదయో దేయా ఉపరాగాదిపర్వసు
ఉత్తరాయణం, దక్షిణాయణం, సమదినాలు, గ్రహసంయోగాలు, గ్రహణాలు వంటి పవిత్రమైన సందర్భాలలో బెల్లం, ఆవులు మొదలైన దానాలు ఇవ్వాలి.
విశోకద్వాదశీ చైషా సర్వపాపహరా శుభా।। యాముపోష్య నరో యాతి తద్విష్ణోః పరమం పదమ్
ఈ విషోక ద్వాదశి పవిత్రమైనది, అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది. దీన్ని ఉపవాసంగా ఆచరించినవాడు విష్ణువు యొక్క పరమ పదాన్ని పొందుతాడు.
ఇహలోకే స సౌభాగ్యమాయురారోగ్యమేవ చ।। వైష్ణవం పురమాప్నోతి మరణే స్మరణం హరేః
ఈ లోకంలో అతడికి అదృష్టం, దీర్ఘాయువు, ఆరోగ్యం కలుగుతాయి. మరణ సమయంలో వైష్ణవ లోకాన్ని చేరి, హరిను స్మరిస్తాడు.
నవార్బుదసహస్రాణి దశ చాష్టౌ చ ధర్మవిత్।। న శోకదుఃఖదౌర్గత్యం తస్య సంజాయతే నృప
ఓ రాజా! ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు తొమ్మిది వేల ఎనిమిది వందల పదెనిమిది జన్మల వరకూ శోకం, దుఃఖం, దారిద్య్రం అనుభవించడు.
నారీ వా కురుతే యా తు విశోకద్వాదశీమిమాం।। నృత్యగీతపరా నిత్యం సాపి తత్ఫలమాప్నుయాత్
ఏ మహిళ అయినా ఈ విషోక ద్వాదశిని పాటించి, నిత్యం నృత్యగీతాలలో తలమునకలైతే, ఆమె కూడా అదే ఫలితాన్ని పొందుతుంది.
యస్మాదగ్రే హరేర్నృత్యమనన్తం గీతవాదనమ్ మధుమురనరకారేరర్చనం వాథ పశ్యేత్
ఎందుకంటే ఆమె హరివద్ద నిత్య నృత్యం, గానం, వాద్యాలు లేదా మధుసూదనుడు, ముర, నరకాసురుని పూజను చూచుతుంది.
మతిమపి చ జనానాం యో దదాతీన్ద్రలోకే భీష్మ ఉవాచ।। భగవన్శ్రోతుమిచ్ఛామి దానమాహాత్మ్యముత్తమమ్
ఇంద్రలోకంలో జనులకు జ్ఞానం ప్రసాదించేవాడు — భీష్ముడు పలికెను: భగవంతుడా! దానం గొప్పతనాన్ని వినాలని నా కోరిక.
యదక్షయం పరే లోకే దేవర్షిగణపూజితమ్ మేరోః ప్రదానం వక్ష్యామి దశధా నృపసత్తమ
పరమ లోకంలో నశించని, దేవతలు, ఋషులు పూజించే దానాన్ని, ఓ ఉత్తమ రాజా! మేరు పర్వత దానం పదివిధాలుగా వివరించబోతున్నాను.
యత్ప్రదాతానంతలోకాన్ప్రాప్నోతి సురపూజితాన్।। పురాణేషు చ వేదేషు యజ్ఞేష్వాయతనేషు చ
దానిని ఇచ్చినవాడు దేవతలు పూజించే లోకాలను పొందుతాడు. పురాణాలు, వేదాలు, యజ్ఞాలు, ఆలయాలలో కూడా ఇదే చెప్పబడింది.
న తత్ఫలమధీతేషు కృతేష్విహ యదశ్నుతే।। తస్మాద్దానం ప్రవక్ష్యామి పర్వతానామనుక్రమాత్
పఠనాలు, కర్మలు ద్వారా ఇక్కడ ఆ ఫలం లభించదు. అందుకే పర్వత దానాలను వరుసగా వివరించబోతున్నాను.
ప్రథమో ధాన్యశైలః స్యాదిద్వతీయో లవణాచలః।। గుడాచలస్తృతీయస్తు చతుర్థో హేమపర్వతః
మొదటిది ధాన్య పర్వతం, రెండవది ఉప్పు పర్వతం, మూడవది బెల్లం పర్వతం, నాల్గవది బంగారు పర్వతం.
పంచమస్తిలశైలస్స్యాత్షష్టః కార్ప్పాసపర్వతః।। సప్తమో ఘృతశైలః స్యాద్రత్నశైలస్తథాష్టమః
ఐదవది నువ్వుల పర్వతం, ఆరవది పత్తి పర్వతం, ఏడవది నెయ్యి పర్వతం, ఎనిమిదవది రత్నాల పర్వతం.
రాజతో నవమస్తద్వద్దశమః శర్కరాచలః।। వక్ష్యే విధానమేతేషాం యథావదనుపూర్వశః
తొమ్మిదవది వెండి పర్వతం, పదవది సక్కర పర్వతం. వీటి విధానాన్ని వరుసగా వివరించబోతున్నాను.
అయనో వేపుణ్యే వ్యతీపాతే దినక్షయే।। శుక్లపక్షే తృతీయాయాముపరాగేశ శిక్షయే
ఉత్తరాయణం, దక్షిణాయణం, సమదినాలు, గ్రహసంయోగాలు, రోజు ముగిసే సమయం, శుక్లపక్ష తృతీయ, గ్రహణం వంటి శుభ సమయంలో చేయాలి.
వివాహోత్సవయజ్ఞేషు ద్వాదశ్యామథవా పునః।। శుక్లాయాం పంచదశ్యాం వా పుణ్యర్క్షే వా విధానతః
పెళ్లిళ్లు, ఉత్సవాలు, యజ్ఞాలు, ద్వాదశి, లేదా మళ్లీ శుక్ల పక్ష పౌర్ణమి, లేదా శుభ నక్షత్రంలో నియమానుసారం చేయాలి.
ధాన్యశైలాదయో దేయాః కార్తిక్యాం జ్యేష్ఠపుష్కరే।। తీర్థేష్వాయతనే వాపి గోష్ఠే వా భవనాంగణే
ధాన్య పర్వతం మొదలైన దానాలు కార్తీక మాసంలో, జ్యేష్ఠ పుష్కరంలో, తీర్థాలలో, ఆలయాలలో, గోశాలలో లేదా ఇంటి ప్రాంగణంలో ఇవ్వాలి.
మండపం కారయేద్భక్త్యా చతురశ్రముదఙ్ముఖమ్।। ప్రాగుదక్ప్రవణం పుణ్యం ప్రాఙ్ముఖం వా విధానతః
భక్తితో నాలుగు వైపులా, ఉత్తర-తూర్పు దిశగా, తూర్పు లేదా ఉత్తరానికి వాలుగా, లేదా నియమానుసారం తూర్పు ముఖంగా ఒక మండపం నిర్మించాలి.
గోమయేనానులిప్తాయాం భూమావాస్తీర్య వై కుశాన్।। తన్మధ్యే పర్వతం కుయాద్విష్కంభం పర్వతాన్వితమ్
పసుపు గోమయంతో పలుచగా పూసిన నేలపై కుశ గడ్డి పరచి, మధ్యలో పర్వతాన్ని, దాని చుట్టూ ఇతర పర్వతాలను స్థాపించాలి.
ధాన్యద్రోణసహస్రేణ భవేద్గిరిరిహోత్తమః।। మధ్యమః పంచశతకైః కనిష్ఠశ్చ త్రిభిః శతైః
ఇక్కడ పర్వతాన్ని వెయ్యి ధాన్యపు కొలతలతో నిర్మిస్తే అది అత్యుత్తమమవుతుంది. ఐదు వందల కొలతలతో మధ్యస్థంగా ఉంటుంది. మూడు వందలతో అయితే అది కనిష్ఠ స్థాయిలో ఉంటుంది.
మేరుర్మహావ్రీహిమయస్తు మధ్యే సువర్ణవృక్షత్రయసంయుతః స్యాత్।। మూర్ద్ధన్యవస్థానమథాంబరేణ కార్యం త్వనేకం చ పునర్ద్విజాగ్ర్యైః
మేరుపర్వతాన్ని గొప్ప బియ్యంతో తయారు చేసి, మధ్యలో మూడు బంగారు చెట్లతో అలంకరించాలి. శిఖరాన్ని వస్త్రంతో అలంకరించి, మళ్లీ ఉత్తమ ద్విజులతో స్థాపించాలి.
చత్వారి శృంగాణి చ రాజతాని నితంబభాగా అపి రాజతాస్స్యుః।। పూర్వేణ ముక్తాఫలవజ్రయుక్తో యామ్యేన గోమేదకపద్మరాగైః
నాలుగు వెండిచొచ్చులు ఉండాలి. పర్వతపు అడుగుభాగాలు కూడా వెండితో చేయాలి. తూర్పువైపు ముత్యాలు, వజ్రాలతో అలంకరించాలి. దక్షిణదిక్కు గోమెదికలు, పద్మరాగాలతో అలంకరించాలి.
పశ్చాచ్చ గారుత్మతనీలరత్నైః సౌమ్యేన వైడూర్యకపుష్పరాగైః।। శ్రీఖండఖండైరభితః ప్రవాలైర్లతాన్వితో మౌక్తికప్రస్తరాఢ్యః
పడమరవైపు పచ్చపుష్యరాగాలు, నీలరత్నాలతో అలంకరించాలి. ఉత్తరంలో వైడూర్యాలు, పుష్పరాగాలతో ఉండాలి. చుట్టూ చక్కగా చంద్రనగం ముక్కలు, ప్రవాళాలు, లతలు, ముత్యరాళ్లతో అలంకరించాలి.
బ్రహ్మాథ విష్ణుర్భగవాన్పురారిర్దివాకరోప్యత్ర హిరణ్మయః స్యాత్।। తథేక్షువంశావృతకందరస్తు ఘృతోదకప్రస్రవణో దిశాసు
తర్వాత బ్రహ్మ, విష్ణు, పరమేశ్వరుడు, సూర్యుడు — వీరందరినీ బంగారంతో తయారుచేసి అక్కడ ప్రతిష్ఠించాలి. అలాగే, ఇక్కడ చెరకు కాండలతో గుహను చేసి, దిక్కులలో నెయ్యి, నీరు ప్రవహించేలా చేయాలి.
శుభ్రాంబరాణ్యంబుధరావలిస్యాత్పూర్వేణ పీతాని చ దక్షిణేన।। వాసాంసి పశ్చాదథ కర్బురాణి రక్తాని చైవోత్తరతో ఘనాని
తూర్పున మేఘాలవంటి తెల్ల వస్త్రాలు, దక్షిణంలో పసుపు వస్త్రాలు, పడమరలో రంగురంగుల వస్త్రాలు, ఉత్తరంలో ఎరుపు మరియు మేఘాలవంటి ముదురు వస్త్రాలు ఉండాలి.
రౌప్యాన్మహేంద్రప్రముఖాంస్తథాఽష్టౌ సంస్థాప్య లోకాధిపతీన్క్రమేణ।। నానావనాలీ చ సమంతతః స్యాన్మనోరమమ్మాల్యవిలేపనం చ
ఇంద్రుడు మొదలైన ఎనిమిది లోకపాలులను వెండితో తయారుచేసి క్రమంగా ప్రతిష్ఠించాలి. చుట్టూ విభిన్నమైన వనాలు, ఆకర్షణీయమైన పూలహారాలు, అత్తరులు అలంకరించాలి.
వితానకం చోపరి పంచవర్ణమమ్లానపుష్పాభరణం సితం చ।। ఇత్థం నివేశ్యామరశైలమగ్ర్యం మేరోస్తు విష్కంభగిరీన్క్రమేణ
పైభాగంలో ఐదు రంగుల తలుపు, ఎప్పటికీ మాడని పువ్వులతో, తెల్ల అలంకరణలతో ఉండాలి. ఈ విధంగా, ఉత్తమమైన అమరపర్వతాన్ని, మేరుపర్వతానికి అనుబంధంగా ఉండే పర్వతాలను క్రమంగా ఏర్పాటు చేయాలి.