సువర్ణశృంగాభరణౌ రాజతాఢ్య ఖురౌ చ తౌ।। నానాఫలసమాయుక్తౌ ఘ్రాణగంధకరండకౌ
వాటి కొమ్ములకు బంగారు ఆభరణాలు, కాళ్లకు వెండి అలంకరణలు ఉండాలి.色色 పండ్లతో అలంకరించాలి. ముక్కు సుగంధ ద్రవ్యాల డబ్బాల్లా పరిమళించాలి.
ఇత్యేవం రచయిత్వా తు ధూపదీపైస్తథార్చయేత్।। యా లక్ష్మీస్సర్వభూతానాం యా చ దేవేష్వవస్థితా
ఇలా తయారుచేసిన తర్వాత, ధూపం, దీపాలతో ఆవును పూజించాలి. సమస్త జీవులలో ఉన్న లక్ష్మీదేవిని, దేవతలలో నివసించే లక్ష్మీని ఆహ్వానించాలి.
ధేనురూపేణ సా దేవీ మమ పాపం వ్యపోహతు।। విష్ణోర్వక్షసి యా లక్ష్మీః స్వాహా యా చ విభావసౌ
ఆ దేవి ఆవు రూపంలో నా పాపాలను తొలగించాలి. విష్ణువు వక్షస్పై ఉన్న లక్ష్మీ, స్వాహా, అగ్నిలో ఉన్న ఆమె నాకు రక్షణ కలిగించాలి.
చంద్రార్కశక్రశక్తిర్యా సా ధేనుర్వరదాస్తు మే।। స్వధా త్వం పితృముఖ్యానాం స్వాహా యజ్ఞభుజాం యతః
చంద్రుడు, సూర్యుడు, ఇంద్రుడు, శక్తిగా ఉన్న ఆ వరప్రదాయిని ఆవు నాకు లభించాలి. పితృదేవతలకు స్వధా, యజ్ఞంలో భోజనమిచ్చే వారికి స్వాహా నీవే.
సర్వపాపహరా ధేనుస్తస్మాద్భూతిం ప్రయచ్ఛ మే।। ఏవమామంత్ర్య తాం ధేనుం బ్రాహ్మణాయ నివేదయేత్
ఆవు అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది. అందుచేత నాకు ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదించు. ఇలా ఆవును ఆహ్వానించి, బ్రాహ్మణునికి సమర్పించాలి.
విధానమేతద్ధేనూనాం సర్వాసామపి పఠ్యతే।। యాస్తు పాపవినాశిన్యః పఠ్యంతే దశ ధేనవః
ఇది అన్ని ఆవులకు వర్తించే విధానం. ఇప్పుడు పాపాలను నశింపజేసే పది ఆవుల గురించి చెబుతాను.
తాసాం స్వరూపం వక్ష్యామి నామాని చ నరాధిప।। ప్రథమా గుడధేనుః స్యాద్ఘృతధేనురథాపరా
వాటి రూపాలు, పేర్లు చెబుతాను రాజా! మొదటిది బెల్లం ఆవు, రెండవది నెయ్యి ఆవు.
తిలధేనుస్తృతీయా చ చతుర్థీ జలనామికా।। క్షీరధేనుః పంచమీ చ మధుధేనుస్తథాపరా
మూడవది నువ్వుల ఆవు, నాలుగవది నీరు అనే పేరు కలది. ఐదవది పాలు ఆవు, ఆ తర్వాత తేనె ఆవు.
సప్తమీ శర్కరాధేనురష్టమీ దధికల్పితా।। రసధేనుశ్చ నవమీ దశమీ స్యాత్స్వరూపతః
ఏడవది శర్కరా ఆవు, ఎనిమిదవది పెరుగు ఆవు. తొమ్మిదవది రసం ఆవు, పదవది సహజంగా ఉండే ఆవు.
కుంభాస్స్యూ రసధేనూనామితరాసాం స్వరాశయః।। సువర్ణధేనుం చాప్యత్ర కేచిదిచ్ఛంతి మానవాః
రసం ఆవులకు కుండలు ఉపయోగిస్తారు. మిగతావి వాటి స్వభావాన్ని బట్టి తయారు చేస్తారు. కొంతమంది ఇక్కడ బంగారు ఆవును కోరుకుంటారు.
నవనీతేన తైలైశ్చ తథాన్యేపి మహర్షయః।। ఏతదేవవిధానం స్యాత్త ఏవోపస్కరాస్స్మృతాః
నవనీతంతో, నూనెలతో, అలాగే ఇతర పదార్థాలతో కూడిన విధానాన్ని మహర్షులు నిర్దేశించారు. ఇవే సరైన ఉపకరణాలు.
మంత్రావాహనసంయుక్తాః సదా పర్వణి పర్వణి।। యథా శ్రాద్ధం ప్రదాతవ్యా భుక్తిముక్తిఫలప్రదాః
మంత్రాలతో, ఆహ్వానంతో, ప్రతి పర్వదినాన కూడా, శ్రాద్ధంలో ఇచ్చినట్లుగా, ఇవి దానం చేయాలి. ఇవి భోగం, మోక్షం రెండింటినీ ప్రసాదిస్తాయి.
గుడధేనుప్రసంగేన సర్వాస్తవ మయోదితాః।। అశేషయజ్ఞఫలదాః సర్వపాపహరాః శుభాః
బెల్లం ఆవు సందర్భంలో ఇవన్నీ నేను వివరించాను. ఇవి యజ్ఞఫలాన్ని సంపూర్ణంగా ఇస్తాయి, అన్ని పాపాలను తొలగిస్తాయి, శుభప్రదాలు.
వ్రతానాముత్తమం యస్మాద్విశోకద్వాదశీవ్రతమ్।। తదంగత్వేన చైవాత్ర గుడధేనుః ప్రశస్యతే
వ్రతాలలో విశోక ద్వాదశి వ్రతం అత్యుత్తమం. దానికి భాగంగా బెల్లం ఆవు ఇక్కడ ప్రత్యేకంగా ప్రశంసించబడింది.
అయనే విషువే పుణ్యే వ్యతీపాతే తథా పునః।। గుడధేన్వాదయో దేయా ఉపరాగాదిపర్వసు
ఉత్తరాయణం, దక్షిణాయణం, సమదినాలు, గ్రహసంయోగాలు, గ్రహణాలు వంటి పవిత్రమైన సందర్భాలలో బెల్లం, ఆవులు మొదలైన దానాలు ఇవ్వాలి.
విశోకద్వాదశీ చైషా సర్వపాపహరా శుభా।। యాముపోష్య నరో యాతి తద్విష్ణోః పరమం పదమ్
ఈ విషోక ద్వాదశి పవిత్రమైనది, అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది. దీన్ని ఉపవాసంగా ఆచరించినవాడు విష్ణువు యొక్క పరమ పదాన్ని పొందుతాడు.
ఇహలోకే స సౌభాగ్యమాయురారోగ్యమేవ చ।। వైష్ణవం పురమాప్నోతి మరణే స్మరణం హరేః
ఈ లోకంలో అతడికి అదృష్టం, దీర్ఘాయువు, ఆరోగ్యం కలుగుతాయి. మరణ సమయంలో వైష్ణవ లోకాన్ని చేరి, హరిను స్మరిస్తాడు.
నవార్బుదసహస్రాణి దశ చాష్టౌ చ ధర్మవిత్।। న శోకదుఃఖదౌర్గత్యం తస్య సంజాయతే నృప
ఓ రాజా! ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు తొమ్మిది వేల ఎనిమిది వందల పదెనిమిది జన్మల వరకూ శోకం, దుఃఖం, దారిద్య్రం అనుభవించడు.
నారీ వా కురుతే యా తు విశోకద్వాదశీమిమాం।। నృత్యగీతపరా నిత్యం సాపి తత్ఫలమాప్నుయాత్
ఏ మహిళ అయినా ఈ విషోక ద్వాదశిని పాటించి, నిత్యం నృత్యగీతాలలో తలమునకలైతే, ఆమె కూడా అదే ఫలితాన్ని పొందుతుంది.
యస్మాదగ్రే హరేర్నృత్యమనన్తం గీతవాదనమ్ మధుమురనరకారేరర్చనం వాథ పశ్యేత్
ఎందుకంటే ఆమె హరివద్ద నిత్య నృత్యం, గానం, వాద్యాలు లేదా మధుసూదనుడు, ముర, నరకాసురుని పూజను చూచుతుంది.
మతిమపి చ జనానాం యో దదాతీన్ద్రలోకే భీష్మ ఉవాచ।। భగవన్శ్రోతుమిచ్ఛామి దానమాహాత్మ్యముత్తమమ్
ఇంద్రలోకంలో జనులకు జ్ఞానం ప్రసాదించేవాడు — భీష్ముడు పలికెను: భగవంతుడా! దానం గొప్పతనాన్ని వినాలని నా కోరిక.
యదక్షయం పరే లోకే దేవర్షిగణపూజితమ్ మేరోః ప్రదానం వక్ష్యామి దశధా నృపసత్తమ
పరమ లోకంలో నశించని, దేవతలు, ఋషులు పూజించే దానాన్ని, ఓ ఉత్తమ రాజా! మేరు పర్వత దానం పదివిధాలుగా వివరించబోతున్నాను.
యత్ప్రదాతానంతలోకాన్ప్రాప్నోతి సురపూజితాన్।। పురాణేషు చ వేదేషు యజ్ఞేష్వాయతనేషు చ
దానిని ఇచ్చినవాడు దేవతలు పూజించే లోకాలను పొందుతాడు. పురాణాలు, వేదాలు, యజ్ఞాలు, ఆలయాలలో కూడా ఇదే చెప్పబడింది.
న తత్ఫలమధీతేషు కృతేష్విహ యదశ్నుతే।। తస్మాద్దానం ప్రవక్ష్యామి పర్వతానామనుక్రమాత్
పఠనాలు, కర్మలు ద్వారా ఇక్కడ ఆ ఫలం లభించదు. అందుకే పర్వత దానాలను వరుసగా వివరించబోతున్నాను.
ప్రథమో ధాన్యశైలః స్యాదిద్వతీయో లవణాచలః।। గుడాచలస్తృతీయస్తు చతుర్థో హేమపర్వతః
మొదటిది ధాన్య పర్వతం, రెండవది ఉప్పు పర్వతం, మూడవది బెల్లం పర్వతం, నాల్గవది బంగారు పర్వతం.
పంచమస్తిలశైలస్స్యాత్షష్టః కార్ప్పాసపర్వతః।। సప్తమో ఘృతశైలః స్యాద్రత్నశైలస్తథాష్టమః
ఐదవది నువ్వుల పర్వతం, ఆరవది పత్తి పర్వతం, ఏడవది నెయ్యి పర్వతం, ఎనిమిదవది రత్నాల పర్వతం.
రాజతో నవమస్తద్వద్దశమః శర్కరాచలః।। వక్ష్యే విధానమేతేషాం యథావదనుపూర్వశః
తొమ్మిదవది వెండి పర్వతం, పదవది సక్కర పర్వతం. వీటి విధానాన్ని వరుసగా వివరించబోతున్నాను.
అయనో వేపుణ్యే వ్యతీపాతే దినక్షయే।। శుక్లపక్షే తృతీయాయాముపరాగేశ శిక్షయే
ఉత్తరాయణం, దక్షిణాయణం, సమదినాలు, గ్రహసంయోగాలు, రోజు ముగిసే సమయం, శుక్లపక్ష తృతీయ, గ్రహణం వంటి శుభ సమయంలో చేయాలి.
వివాహోత్సవయజ్ఞేషు ద్వాదశ్యామథవా పునః।। శుక్లాయాం పంచదశ్యాం వా పుణ్యర్క్షే వా విధానతః
పెళ్లిళ్లు, ఉత్సవాలు, యజ్ఞాలు, ద్వాదశి, లేదా మళ్లీ శుక్ల పక్ష పౌర్ణమి, లేదా శుభ నక్షత్రంలో నియమానుసారం చేయాలి.
ధాన్యశైలాదయో దేయాః కార్తిక్యాం జ్యేష్ఠపుష్కరే।। తీర్థేష్వాయతనే వాపి గోష్ఠే వా భవనాంగణే
ధాన్య పర్వతం మొదలైన దానాలు కార్తీక మాసంలో, జ్యేష్ఠ పుష్కరంలో, తీర్థాలలో, ఆలయాలలో, గోశాలలో లేదా ఇంటి ప్రాంగణంలో ఇవ్వాలి.