తపోనుభావాదథ తస్య రాజ్ఞీ నారీ సహస్రైరభివంద్యమానా। నామ్నా చ లావణ్యవతీ బభూవ యా పార్వతీవేష్టతమా భవస్య
ఆ రాజుకు తపస్సు వలన, అతని భార్య లక్షలాది మంది స్త్రీలచే గౌరవించబడేలా మారింది. ఆమె పేరు లావణ్యవతిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. భవుడు పార్వతిని ఎంతగా ఇష్టపడతాడో, అంతే ప్రేమతో ఆమెను కూడా చూసేవాడు.
తస్యాత్మజానామయుతం బభూవ ధర్మాత్మనామగ్ర్యధనుర్ధరాణామ్। తదాత్మజాంస్తానభివీక్ష్య రాజా ముహుర్ముహుర్విస్మయమాససాద
ఆయనకు పది వేల మంది కుమారులు పుట్టారు. వాళ్లంతా ధర్మబద్ధులూ, విలువిద్యలో అగ్రగణ్యులూ. తన కుమారులను పునఃపునః చూసిన రాజు, ప్రతి సారి ఆశ్చర్యంతో మునిగిపోయేవాడు.
సోభ్యాగతం పూజ్య మునిప్రవీరం ప్రచేతసం వాక్యమిదం బభాషే। కస్మాద్విభూతిరచలామరమర్త్యపూజా జాతా కథం కమలజా సదృశీ సురాజ్ఞీ
ఆ సమయంలో, పూజ్యుడైన మహర్షి ప్రచేతసు అక్కడికి వచ్చాడు. రాజు ఆయనను ఇలా అడిగాడు: 'దేవతలు, మనుష్యులు అందరూ గౌరవించే ఈ అచంచలమైన ఐశ్వర్యం నాకు ఎలా కలిగింది? కమలజతో సమానమైన రాణి నాకు ఎలా దక్కింది?'
భార్యా మయాల్పతపసా పరితోషితేన దత్తం మమాంబుజగృహం చ మునీంద్ర ధాత్రా। యస్మిన్ప్రవిష్టమపి కోటిశతం నృపాణాం సామాత్యకుంజరరథౌఘజనావృతానాం
మహర్షీ, నేను కొంత తపస్సు చేసి నా భార్యను సంతోషపరిచాను. ఆ తరువాత సృష్టికర్త నాకు అంబుజగృహాన్ని ఇచ్చాడు. ఆ గృహంలో కోటి రాజులు, వారి మంత్రులు, ఏనుగులు, రథాలు, జనసమూహాలతో కూడి వచ్చినా, అందరికీ సరిపడే స్థలం ఉంటుంది.
నాలక్ష్యతే క్వగతమమ్బరగామిభిశ్చ తారాగణేందురవిరశ్మిభిరప్యగమ్యమ్। తస్మాత్కిమన్యజననీజఠరోద్భవేన ధర్మాదికం కృతమశేషజనాతిగం యత్
ఆ ఇల్లు ఎక్కడ ఉందో, ఆకాశంలో ప్రయాణించే వారు కూడా తెలుసుకోలేరు. తారలు, చంద్రుడు కూడా తమ కాంతితో అక్కడికి చేరలేరు. మరి, ఇతరుల గర్భంలో పుట్టి, ధర్మాది పనులు చేసి, అందరినీ మించిపోయే ఫలితాన్ని ఎలా పొందగలిగారు?
సర్వైర్మయాథ తనయైరథ వానయాపి సద్భార్యయా తదఖిలం కథయ ప్రచేతః। సోప్యభ్యధాదథ భవాంతరితం నిరీక్ష్య పృథ్వీపతే శృణు తదద్భుతహేతువృత్తమ్
ప్రచేతసా! నేను, నా కుమారులు, నా సతీమంతులైన భార్య ఎవరిద్వారానైనా ఈ మహిమలు ఎలా కలిగాయో నీవు చెప్పు. అదృష్టంలో వచ్చిన ఈ మార్పు కారణాన్ని రాజు అడిగినప్పుడు, ప్రచేతసు ఇలా చెప్పాడు: 'రాజా! ఈ అద్భుతమైన కారణాన్ని విను.'
జన్మాభవత్తవ తు లుబ్ధకులేపి ఘోరం జాతస్త్వమప్యనుదినం కిల పాపకారీ। వపురప్యభూత్తవ పునః పురుషాంగసంధిదుర్గంధిసత్త్వకునఖాభరణం సమంతాత్
నీవు ఒకప్పుడు వేటగాళ్ల కుటుంబంలో జన్మించావు. భయంకరమైన స్వభావంతో, ప్రతిరోజూ పాపకార్యాలు చేసేవాడివి. నీ శరీరం మానవ రూపంలో ఉన్నా, దుర్గంధం, పెరిగిన గోర్లు, ముదురు అలంకారాలతో చుట్టూరా ఉండేది.
న చ తే సుహృన్న సుతబంధుజనో న తాదృక్నైవస్వసా న జననీ చ తదాభిశస్తా। అతిసంమతా పరమభీష్టతమాభిముఖీ జాతా మహీ శతవయోషిదియం సురూపా
అప్పుడు నీకు స్నేహితులు లేరు, కుమారులు లేదా బంధువులు లేరు, అక్కాచెల్లెళ్లు లేరు, తల్లి కూడా శాపగ్రస్తురాలై ఉండేది. అయినా, వందలాది స్త్రీలలో అందంగా ఉన్న ఈ భూమి, నీకు అత్యంత ప్రీతిపాత్రంగా మారింది.
అభూదనావృష్టిరతీవ రౌద్రా కదాచనాహారనిమిత్తమస్యాం। క్షుత్పీడితేన భవతా తు యదా న కించిదాసాదితం వన్యఫలాది భక్ష్యం
ఒకసారి ఈ భూమిపై తీవ్రమైన వర్షాభావం వచ్చింది. ఆహారం దొరకక, నీవు ఆకలితో బాధపడుతూ అడవిలో పండ్లు లేదా తినదగినది ఏమీ దొరకలేదు.
అథాభిదృష్టం మహదంబుజాఢ్యం సరోవరం పంకపరీతరోధః। పద్మాన్యథాదాయ తతో బహూని గతః పురం వైదిశ నామధేయం
అప్పుడు నీవు పెద్దదైన, పద్మాలతో నిండిన ఒక సరస్సును చూశావు. అది మట్టితో మూసుకుపోయి ఉండేది. అక్కడి నుండి అనేక పద్మాలను తీసుకుని, 'వైదిశ' అనే నగరానికి వెళ్లావు.
తన్మూల్యలాభాయ పురం సమస్తం భ్రాంతం త్వయాశేషమహస్తదాసీత్। క్రేతా న కశ్చిత్కమలేషు జాతః క్లాంతః పరం క్షుత్పరిపీడితశ్చ
ఆ పద్మాలను అమ్మి ధనం సంపాదించాలనే ఉద్దేశంతో, నీవు ఆ నగరమంతా తిరిగావు. కానీ ఎవ్వరూ వాటిని కొనలేదు. చివరకు నీవు అలసిపోయి, తీవ్రమైన ఆకలితో బాధపడుతూ ఖాళీగా మిగిలిపోయావు.
ఉపవిష్టస్త్వమేకస్మిన్సభార్యో భవనాంగణే। తతో రాత్రౌ భవాంస్తత్ర అశ్రౌషీన్మంగలధ్వనిం
తర్వాత నీవు నీ భార్యతో కలిసి ఒక ఇంటి ముంగిట కూర్చున్నావు. అప్పుడు రాత్రి సమయంలో అక్కడ మంగళధ్వని వినిపించింది.
సభార్యస్తత్ర గతవాన్యత్రాసౌ మంగలధ్వనిః। తత్ర మండలమధ్యస్థా విష్ణోరర్చావిలోకితా
ఆ మంగళధ్వని ఎక్కడ వినిపించిందో, అక్కడకు నీవు భార్యతో కలిసి వెళ్లావు. అక్కడ వలయమధ్యంలో విష్ణువు విగ్రహాన్ని చూశావు.
వేశ్యానంగవతీ నామ బిభ్రతీ ద్వాదశీవ్రతం। సమాప్య మాఘమాసస్య ద్వాదశ్యాం లవణాచలం
అక్కడ 'అంగవతీ' అనే వేశ్య మాఘమాసంలో ద్వాదశి వ్రతాన్ని ఆచరిస్తూ ఉండేది. ఆ వ్రతాన్ని పూర్తిచేసి, ఆమె లావణ్యాచలానికి వెళ్లింది.
న్యవేదయత్తు గురవే శయ్యాం చోపస్కరాన్వితామ్। అలంకృత్య హృషీకేశం సౌవర్ణం సమమాదరాత్
ఆమె తన గురువుకు మంచాన్ని, అలంకారాలతో కూడిన వస్తువులను సమర్పించింది. తరువాత హృషీకేశుని బంగారంతో అలంకరించి, ఎంతో భక్తితో పూజించింది.
సా తు దృష్టా తతస్తాభ్యామిదం చ పరిచింతితం। కిమేభిః కమలైః కార్యం వరం విష్ణురలంకృతః
ఆమెను ఆ ఇద్దరూ చూశారు. అప్పుడు వారు ఇలా ఆలోచించారు: 'ఈ పద్మాలతో మనకు ఏమి లాభం? విష్ణువును అలంకరించడం మేలు.'
ఇతి భక్తిస్తదా జాతా దంపత్యోస్తు నరేశ్వర। తత్ప్రసంగాత్సమభ్యర్చ్య కేశవం లవణాచలం
ఇలా ఆ దంపతులిద్దరిలో భక్తి పుట్టుకొచ్చింది, ఓ రాజా! ఆ కారణంగా వారు లావణ్యాచలంలో కేశవుని పూజించారు.
శయ్యా చ పుష్పప్రకరైః పూజితాభూచ్చ సర్వశః। అథానంగవతీ తుష్టా తయోర్ధాన్యశతత్రయమ్
ఆ మంచాన్ని పుష్పాలతో విరివిగా అలంకరించి పూజించారు. అప్పుడు అంగవతీ సంతోషంతో వారికి మూడు వందల ముద్దలు ధాన్యాన్ని ఇచ్చింది.
దీయతామాదిదేశాథ కలధౌతపలత్రయం। న గృహీతం తతస్తాభ్యాం మహాసత్వావలంబనాత్
అప్పుడు మేలుగా శుభ్రపరిచిన మూడు లోహపు పాత్రలు ఇవ్వమని ఆదేశించారు. కానీ, గొప్ప ధర్మంపై ఆశ్రయంతో ఆ ఇద్దరూ వాటిని తీసుకోలేదు.
అనంగవత్యా చ పునస్తయోరన్నం చతుర్విధం। ఆనీయ వ్యాహృతం చాన్నం భుజ్యతామితి భూపతే
ఆనంగవతి మళ్లీ ఆ ఇద్దరికి నాలుగు రకాల అన్నం తెచ్చి, "ఈ అన్నం తినండి" అని చెప్పింది, ఓ రాజా.
తాభ్యాం చ తదపి త్యక్తం భోక్ష్యావః శ్వో వరాననే। ప్రసంగాదుపవాసో నౌ తవాద్యాస్తు శుభావహః
అయితే, ఆ ఇద్దరూ కూడా దాన్ని తిరస్కరించి, "మేము రేపు తింటాము, ఓ సుందరీ! ఈ రోజు నీతో కలిసి ఉపవాసంగా ఉండటం మాకు శుభాన్ని ఇస్తుంది" అన్నారు.
జన్మప్రభృతి పాపిష్ఠావావాం దేవి దృఢవ్రతే। త్వత్ప్రసంగాద్భవద్గేహే ధర్మలేశోస్తు నావిహ
"దేవీ, మేము పుట్టినప్పటి నుంచీ పాపులమే అయినా, వ్రతంలో దృఢంగా ఉన్నాం. నీ సాంగత్యంతో నీ ఇంట్లో ధర్మానికి చిట్టచివరి జాడ కూడా ఉండకూడదు" అన్నారు.
ఇతి జాగరణం తాభ్యాం తత్ప్రసంగాదనుష్ఠితం। ప్రభాతే చ తయా దత్తా శయ్యా సలవణాచలా
ఆమె సాంగత్యంతో ఆ ఇద్దరూ ఆ రాత్రి మెలకువగా గడిపారు. తెల్లవారినప్పుడు, ఆమె ఉప్పు మరియు పెద్ద అన్నపర్వతంతో మంచాన్ని ఇచ్చింది.
గ్రామశ్చ గురవే భక్త్యా విప్రేభ్యో ద్వాదశైవ తు। వస్త్రాలంకారసంయుక్తా గావశ్చ కనకాన్వితాః
ఒక గ్రామాన్ని గురువుకి భక్తితో ఇచ్చారు. పన్నెండు గ్రామాలను బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చారు. బంగారం, వస్త్రాలు, ఆభరణాలతో అలంకరించిన ఆవులను కూడా ఇచ్చారు.
భోజనం చ సుహృన్మిత్రదీనాంధకృపణైః సహ। తచ్చ లుబ్ధకదాంపత్యం పూజయిత్వా విసర్జితమ్
స్నేహితులు, మిత్రులు, బీదలు, అంధులు, దరిద్రులతో కలిసి అన్నం పంచుకున్నారు. ఆ తలంచిన దంపతిని గౌరవించి పంపించారు.
స భవాన్లుబ్ధకో జాతః సపత్నీకో నృపేశ్వరః। పుష్కరప్రకరాత్తస్మాత్కేశవస్య తు పూజనాత్
ఆ వేటగాడు తన భార్యతో కలిసి నీవే అయ్యావు, ఓ రాజాధిరాజా! ఎందుకంటే, కేశవుని పుష్కరపుష్పాలతో పూజించినందువల్ల.
వినష్టాశేషపాపస్య తవ పుష్కరమందిరం। తస్య సత్యస్య మాహాత్మ్యాదలోభతపసా నృప
నీ పాపాలన్నీ పుష్కరక్షేత్రంలో పూజచేసినందువల్ల నశించాయి, ఓ రాజా! సత్యబలం, లోభాన్ని విడిచిన తపస్సు వల్లే ఇది సాధ్యమైంది.
ప్రాదాత్కామగమం యానం లోకనాథశ్చతుర్ముఖః। సంతుష్టస్తవ రాజేంద్ర పుష్కరం త్వం సమాశ్రయ
లోకాలయుడైన చతుర్ముఖుడు సంతోషించి, నీకు కావలసిన చోటికి వెళ్లే వాహనాన్ని ఇచ్చాడు. కాబట్టి, ఓ రాజేంద్రా! నువ్వు పుష్కరాన్ని ఆశ్రయించు.
కల్పం సత్వం సమాసాద్య విభూతిద్వాదశీవ్రతం। కురు రాజేంద్ర నిర్వాణమవశ్యం సమవాప్స్యసి
ఒక కల్పకాలం ధైర్యంగా ఉండి, ధనంతో ద్వాదశీవ్రతాన్ని ఆచరించు, ఓ రాజా! అప్పుడు తప్పకుండా ముక్తిని పొందుతావు.
ఏతదుక్త్వా తు స మునిస్తత్రైవాంతరధీయత। రాజా యథోక్తం చ పునరకరోత్పుష్పవాహనః
ఇలా చెప్పి ఆ ముని అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు. రాజు చెప్పినట్టు మళ్లీ పుష్పవాహనుని పూజ చేశాడు.