తం సత్సారతమమ్మన్యే నాస్మిన్సీదతి యః పుమాన్। ఏష పైతామహో గుహ్యో బ్రహ్మరాశిస్సనాతనః
అలాంటి వాడే సత్సంగంలో శ్రేష్ఠుడు, ఈ లోకంలో ఎప్పుడూ దిగజారడు. ఇదే పితామహుడు బ్రహ్మ ఇచ్చిన ప్రాచీన రహస్య బోధ.
ధర్మస్య నియమో యో హి మయా తే కథితో భృశమ్। అన్యే చ యజ్వనాం లోకా అన్యే చాపి తపస్వినాం
ధర్మానికి సంబంధించిన నియమాన్ని నేను నీకు పూర్తిగా వివరించాను. యజ్ఞాలు చేసే వారికి వేరు లోకాలు, తపస్సు చేసే వారికి వేరే లోకాలు ఉంటాయి.
అన్యే దమవతాం లోకాస్తే వై పరమపూజితాః। ఏకః క్షమావతాం దోషో ద్వితీయో నోపపద్యతే
దమాన్ని పాటించేవారికి వేరే లోకాలు ఉంటాయి; అవి ఎంతో గౌరవించబడతాయి. క్షమాశీలులకు ఒక్క తప్పు మాత్రమే ఉంటుంది; రెండవది ఉండదు.
యదిదం క్షమయా యుక్తమశక్తమ్మన్యతే జనః। న చైష దోషో మంతవ్యః క్షమా ప్రజ్ఞావతాం బలమ్
క్షమతో ఉండడం బలహీనత అని ఎవరు అనుకున్నా, అది తప్పు కాదు; క్షమాశీలులకు క్షమే నిజమైన బలం.
ప్రశమం యోభిజానాతి ఇష్టాపూర్తం మహీయతే। యత్క్రోధయుక్తో జపతి జుహోతి చ యదర్చతి
యవడు శాంతిని తెలుసుకుంటాడో వాడు యజ్ఞ, దానం కన్నా గొప్పవాడవుతాడు. కోపంతో చేసే జపం, హోమం, పూజ —
సర్వం క్షరతి తత్తస్య భిన్నకుంభాదివోదకమ్। దమాధ్యాయమిమం పుణ్యం ప్రాతరుత్థాయ యః పఠేత్
అవి అన్నీ పగిలిన కుండలో నీళ్లు పోయినట్లు పోతాయి. ఉదయం లేచి ఈ దమశాస్త్రాన్ని చదివేవాడు —
స ధర్మనావమారుహ్య దుర్గాణ్యతి తరిష్యతి। దమాధ్యాయమిమం పుణ్యం సతతం శ్రావయేదిద్వజః
అతడు ధర్మరూపమైన పడవ ఎక్కి కష్టాలను దాటి పోతాడు. ఎవరైనా ఈ దమశాస్త్రాన్ని ఎప్పుడూ వినిపిస్తే —
స బ్రహ్మలోకమాప్నోతి తస్మాన్న చ్యవతే పునః। శ్రూయతాం ధర్మసర్వస్వం శ్రుత్వా చైతత్ప్రధార్యతామ్
వాడు బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతాడు, అక్కడి నుంచి మళ్లీ పడిపోడు. ఇప్పుడు ధర్మసారాన్ని విను; విని, మదిలో నిలుపుకో.
ఆత్మనః ప్రతికూలాని పరేషాం న సమాచరేత్। మాతృవత్పరదారాంశ్చ పరద్రవ్యాణి లోష్ఠవత్
మనకు నచ్చని పనిని ఇతరులపై చేయకూడదు. ఇతరుల భార్యలను తల్లిలా చూడాలి; ఇతరుల సంపదను మట్టిలా భావించాలి.
ఆత్మవత్సర్వభూతాని యః పశ్యతి స పశ్యతి। పచనం వైశ్వదేవార్థే పరార్థే యచ్చ జీవితమ్
ప్రతి జీవిని తనలాగా చూసేవాడే నిజంగా చూచేవాడు. దేవతల కోసమే వంట చేయాలి; ఇతరుల కోసం జీవించాలి.
ఏతద్భవేచ్చ సర్వస్వం ధాతూనామివ కాంచనమ్। సర్వభూతహితం రాజన్నధీత్యామృతమశ్నుతే
ఇది అన్ని విషయాల్లో ముఖ్యమైనదిగా భావించాలి, లోహాల్లో బంగారం లాగా. అన్ని జీవులకు మేలు చేసే ధర్మాన్ని చదివినవాడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడు, ఓ రాజా.
ఏవం వై ధర్మసర్వస్వముక్త్వా తే తు శునఃసఖమ్। తేనైవ సహితాః సర్వే నివిష్టాస్సరసస్తటే
ఇలా నీకు ధర్మసారాన్ని వివరించిన తర్వాత, శునఃశేఖుడితో పాటు అందరూ ఆ సరస్సు ఒడ్డున కూర్చున్నారు.
సరోపశ్యన్సువిస్తీర్ణం పద్మోత్పలజలావృతమ్। తత్రావతారం కృత్వా తే బిసాని చ కలాపశః
విస్తారంగా, పద్మాలతో, ఉట్పలాలతో నిండిన ఆ సరస్సును చూసి, అందరూ అక్కడ దిగిపోయి, బిసలు మడుగులుగా కట్టారు.
తీరే నిక్షిప్య సరసశ్చక్రుః పుణ్యాం జలక్రియామ్। అథోత్తీర్య జలాత్తస్మాత్తే సమేత్య పరస్పరమ్
సరస్సు ఒడ్డున ఆ బిసల మడుగులను పెట్టి, పవిత్రమైన జలక్రియలు చేసారు. తర్వాత నీటిలోనుంచి బయటకు వచ్చి, పరస్పరం కలుసుకున్నారు.
బిసాన్యేతాన్యపశ్యంత ఇదం వచనమబ్రువన్। ఋషయ ఊచుః। కేన క్షుధాభితప్తానామస్మాకం పాపకర్మణామ్
తామరపూల కందులు కనిపించకపోవడం చూసి, వారు ఇలా అన్నారు: "మనం అందరం ఆకలితో బాధపడుతూ, పాపకర్మలు చేసినవాళ్లం. మనలో ఎవరో ఈ bisāలు తీసుకెళ్లారా?"
నృశంసేనాపనీతాని బిసాన్యాహారకాంక్షిణా। తే శంకమానాస్త్వన్యోన్యం పర్యపృచ్ఛన్ద్విజోత్తమాః
ఆహారం కోసం ఎవరో క్రూరంగా ఈ తామర కందులు తీసుకెళ్లారా అని అనుమానంతో, ఆ మహర్షులు ఒకరినొకరు ప్రశ్నించుకుంటూ సందేహించారు.
చక్రుశ్చ నిశ్చయం సర్వే శపథం ప్రతి పార్థివ। కశ్యప ఉవాచ। సర్వత్ర సర్వం హరతు న్యాసలోపం కరోతు చ
అందరూ ఒక నిర్ణయానికి వచ్చి, ప్రమాణం చేయాలని తలచారు. కశ్యపుడు ఇలా అన్నాడు: "ఈ తామర కందులు ఎవరైనా దొంగిలిస్తే, అతడికి ఎక్కడా ఏదీ మిగలకూడదు. అతడు అప్పగించినదాన్ని ద్రోహించాలి."
కూటసాక్షిత్వమభ్యేతు బిసస్తైన్యం కరోతి యః। దంభేన ధర్మం చరతు రాజానం చోపసేవతామ్
ఈ తామర కందులు దొంగిలించినవాడు అబద్ధ సాక్షిగా మారాలి. అతడు మోసంతో ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, రాజులను సేవించాలి.
మధుమాంసం సమశ్నాతు బిసస్తైన్యం కరోతి యః। అనృతం భాషతు సదా విషయాంశ్చోపసేవతు
తామర కందులు దొంగిలించినవాడు తేనె, మాంసం తినాలి. అతడు ఎప్పుడూ అబద్ధం మాట్లాడాలి, ఇంద్రియ సుఖాలలో మునిగిపోవాలి.
దదాతు కన్యాం శుల్కేన బిసస్తైన్యం కరోతి యః। వసిష్ఠ ఉవాచ। అనృతౌ మైథునం యాతు దివాస్వప్నం నిషేవతు
తామర కందులు దొంగిలించినవాడు తన కుమార్తెను డబ్బు కోసం పెళ్లిచేయాలి. వసిష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు: "అతడు అబద్ధ సంబంధాలలో లీనమై, పగటి కలలు కంటూ ఉండాలి."
అన్యోన్యాతిథితామేతు బిసస్తైన్యం కరోతి యః। ఏకకూపే వసేద్గ్రామే బ్రాహ్మణో వృషలీపతిః
తామర కందులు దొంగిలించినవాడు పరస్పరం అతిథిగా ఆహారం తీసుకోవాలి. ఒక బ్రాహ్మణుడు, నీచ స్త్రీ భర్తగా, ఒకే బావి ఉన్న గ్రామంలో ఒంటరిగా నివసించాలి.
తస్య సాలోక్యతాం యాతు బిసస్తైన్యం కరోతి యః। భరద్వాజ ఉవాచ। నృశంసస్సోఽస్తు సర్వేషు సమృధ్యా చాప్యహంకృతః
తామర కందులు దొంగిలించినవాడు అలాంటి వారి లోకాన్ని పొందాలి. భరద్వాజుడు ఇలా అన్నాడు: "అతడు అందరిపట్ల క్రూరంగా, ఐశ్వర్యం వచ్చినప్పుడు అహంకారంతో ఉండాలి."
మత్సరీ పిశునశ్చైవ బిసస్తైన్యం కరోతి యః। ప్రత్యాక్రోశత్వవాక్రుష్టస్తాడయత్వన్యతాడితః౩౫౦ 1.19.
తామర కందులు దొంగిలించినవాడు అసూయతో, దూషణతో ఉండాలి. అతడు ఇతరులను దూషించినప్పుడు తానే దూషింపబడాలి, కొట్టినప్పుడు తానే కొట్టించుకోవాలి.
విక్రీణాతు రసాంశ్చైవ బిసస్తైన్యం కరోతి యః। గౌతమ ఉవాచ। అతిథిం త్వాగతం ప్రాప్య పాకభేదం కరోతు సః
తామర కందులు దొంగిలించినవాడు రసాలు అమ్మాలి. గౌతముడు ఇలా అన్నాడు: "అతడు అతిథి వచ్చినప్పుడు, నాసిరకం భోజనం పెట్టాలి."
శూద్రాన్నం చ సదాశ్నాతు బిసస్తైన్యం కరోతి యః। దత్వా దానం కీర్తయతు పరభార్యాసు తుష్యతు
తామర కందులు దొంగిలించినవాడు ఎప్పుడూ శూద్రుడు వండిన అన్నం తినాలి. దానం ఇచ్చిన తర్వాత గొప్పగా చెప్పుకోవాలి, పరస్త్రీలతో ఆనందించాలి.
ఏకాకీమిష్టమశ్నీయాద్బిసస్తైన్యం కరోతి యః। విశ్వామిత్ర ఉవాచ। నిత్యకామపరః సోస్తు దివసే చైవ మైథునీ
తామర కందులు దొంగిలించినవాడు తనకు ఇష్టమైన ఆహారం ఒంటరిగా తినాలి. విశ్వామిత్రుడు ఇలా అన్నాడు: "అతడు ఎప్పుడూ కామాసక్తుడై, పగలు సంభోగంలో లీనమై ఉండాలి."
నిత్యం తు పాతకీ చైవ బిసస్తైన్యం కరోతి యః। పరాపవాదం వదతు పరదారాంశ్చ సేవతు
తామర కందులు దొంగిలించినవాడు ఎప్పుడూ పాపకార్యాల్లో ఉండాలి. అతడు ఇతరులను నిందించాలి, పరస్త్రీలను అనుసరించాలి.
పరనిందారతశ్చాస్తు బిసస్తైన్యం కరోతి యః। మాతరం పితరం చైవ సోవమన్యతు దుర్మతిః
తామర కందులు దొంగిలించినవాడు ఎప్పుడూ ఇతరులను నిందించడంలో మునిగిపోవాలి. అతడు దుష్టబుద్ధితో తల్లి, తండ్రిని అవమానించాలి.
సమాతర్యన్యబుద్ధిస్యాద్ బిసస్తైన్యం కరోతి యః। పరపాకం సదాశ్నాతు పరనారీం చ సేవతు
తామర కందులు దొంగిలించినవాడు తన తల్లిని పరాయిగా భావించాలి. ఎప్పుడూ ఇతరులు వండిన భోజనం తినాలి, పరస్త్రీలను అనుసరించాలి.
వేదవిక్రయకృచ్చాస్తు బిసస్తైన్యం కరోతి యః। జమదగ్నిరువాచ। పరస్య యాతు ప్రేష్యత్వం స తు జన్మని జన్మని
తామర కందులు దొంగిలించినవాడు వేదాలను అమ్మేవాడిగా మారాలి. జమదగ్ని ఇలా అన్నాడు: "అతడు ప్రతి జన్మలో ఇతరులకు సేవకుడిగా మారాలి."