కిం తేఽభిధానం కల్యాణి బ్రూహి మేఽజ్ఞస్య సువ్రతే। నందోవాచ। మమ నందేతి సంజ్ఞా తు కృతా నందేన స్వామినా
నీ పేరు ఏమిటి, ఓ శుభలక్షణాలువాడా? నాకు తెలియదు, దయచేసి చెప్పు. ఆవు ఇలా చెప్పింది: నా యజమాని నాకు నంద అనే పేరు పెట్టాడు.
సాంప్రతం భక్షయామీతి హ్యతిష్ఠః కేన హేతునా। నందేతి శ్రుత్వా తన్నామ ముక్తశాపః ప్రభంజనః౪౫౦ 1.18.
ఇప్పుడు నువ్వు 'నేను నందను తినిపోతాను' అని ఎందుకు అన్నావు? నంద అనే పేరు విన్న వెంటనే నా శాపం తొలగిపోయింది.
పునర్నృపత్వమాపన్నో బలరూపసమన్వితః। ఏతస్మిన్నంతరే ధర్మస్తాం జ్ఞాత్వా సత్యవాదినీమ్
ఆ తరువాత అతడు మళ్లీ రాజ్యాన్ని పొందాడు, బలంతో కూడిన రూపాన్ని పొందాడు. ఆ సమయంలో ధర్ముడు ఆమెను సత్యవంతురాలిగా తెలుసుకొని
ద్రష్టుం సమాగతస్తత్ర ప్రాబ్రవీచ్చ పయస్వినీమ్। తవ సత్యవ్రతాద్ధృష్టో ధర్మోహమిహ చాగతః
ఆవును చూసేందుకు అక్కడికి వచ్చి ఇలా అన్నాడు: నీ సత్యవ్రతం వల్ల ధైర్యం పొంది నేను, ధర్ముడు, ఇక్కడికి వచ్చాను.
నందే వృణీష్వ భద్రం తే వరం వరతమం హి యత్। ఏవముక్తా హి సా దేవీ నందా తం ప్రార్థయద్వరమ్
నందా, నీవు కోరుకున్న వరాన్ని ఎంచుకో. నీకు మంగళం కలగాలి. నీవు ఎంత గొప్ప వరం కోరుకుంటే అది అడుగు. ఇలా పలికిన వెంటనే ఆ దేవత అయిన నందా తాను కోరిన వరాన్ని అభ్యర్థించింది.
తవానుభావాత్ససుతా గచ్ఛామి పదముత్తమమ్। భవేదిదం శుభం తీర్థం మునీనాం ధర్మదాయకమ్
నీ దయ వల్ల, పాపరహితుడా, నేను ఉత్తమ స్థితిని చేరుతాను. ఈ పవిత్రమైన తీర్థం మునులకు శుభదాయకంగా, ధర్మాన్ని ప్రసాదించేలా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాను.
మన్నామ్నా చ సరిదియం నందా నామ సరస్వతీ। వరప్రదానాద్దేవేశ తదేతత్ప్రార్థితం మయా
నా పేరుతో ఈ నది నందా సరస్వతిగా ప్రసిద్ధి చెందాలి. దేవతల అధిపతీ, నీవు నాకు వరం ఇచ్చి నా కోరికను నెరవేర్చావు.
పులస్త్య ఉవాచ। సా తత్క్షణాద్గతా దేవీ స్థానం సత్యవతాం శుభమ్। ప్రభంజనోపి తద్రాజ్యం సంప్రాప్తః ప్రాగుపార్జితమ్
పులస్త్యుడు చెప్పాడు: ఆ క్షణంలోనే ఆ దేవత సత్యవంతుల పవిత్ర స్థలానికి వెళ్లింది. ప్రభంజనుడు కూడా తన పూర్వ రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందాడు.
నందా యేన గతా స్వర్గం నందాం ప్రాప్య సరస్వతీమ్। తేనాఖ్యయా బుధైస్తస్యాః ప్రోక్తా నందా సరస్వతీ
నందా స్వర్గాన్ని చేరి, నందా సరస్వతిగా మారినందున, జ్ఞానులు ఆమెను నందా సరస్వతిగా పిలుస్తారు.
సరస్వతీ పునస్తస్మాద్వనాత్ఖర్జూరసంజ్ఞితాత్। దక్షిణేన పునర్యాతా ప్లావయంతీ ధరాతలమ్
ఆ తరువాత సరస్వతి, ఖర్జూర అనే అరణ్యాన్ని దాటి, దక్షిణ దిశగా ప్రవహిస్తూ భూమిని నిండుగా ప్రవహించింది.
ఆగచ్ఛన్నపి యస్తస్యా నామ గృహ్ణాతి మానవః। జీవన్సుఖం స ఆప్నోతి మృతో భవతి ఖేచరః
ఆమెను చేరే సమయంలో ఎవరు ఆమె పేరును ఉచ్చరిస్తారో వారు జీవితం లో సుఖాన్ని పొందుతారు, మరణించిన తరువాత ఆకాశంలో సంచరించే దేవతలవుతారు.
తత్ర యే శుభకర్మాణస్త్యజంతి స్వాం తనుం నరాః। తే విద్యాధరరాజానో భవంతి సుఖినో జనాః
ఆ పవిత్ర స్థలంలో శుభకార్యాలు చేసి, అక్కడే శరీరాన్ని విడిచిన వారు విద్యాధరులలో రాజులై, సుఖంగా జీవిస్తారు.
నరాణాం స్వర్గనిఃశ్రేణీ స్నానాత్పానాత్సరస్వతీ। తత్ర స్నానం ప్రకుర్వన్తి యేష్టమ్యాం సుసమాహితాః
ఆ ప్రాంతంలో సరస్వతి నదిలో స్నానం చేయడం, నీరు త్రాగడం మనుషులకు స్వర్గానికి దారి. నిర్ణీత రోజున భక్తితో అక్కడ స్నానం చేసినవారు ఎంతో భాగ్యవంతులు.
తే మృతాః స్వర్గమాసాద్య మోదంతే సుమనోరమాః। సరస్వతీ సదా స్త్రీణాం తత్ర సౌభాగ్యదాయికా
అక్కడ మరణించిన వారు స్వర్గాన్ని చేరుకుని పరమానందంగా ఆనందిస్తారు. ఆ ప్రాంతంలో సరస్వతి స్త్రీలకు ఎల్లప్పుడూ సౌభాగ్యాన్ని ఇస్తుంది.
ఉపోషితా తృతీయాయామపి సౌభాగ్యభాజనా। తత్ర తద్దర్శనేనాపి ముచ్యతే పాపసంచయాత్
మూడవ రోజున ఉపవాసం చేసిన వారికి కూడా సౌభాగ్యం లభిస్తుంది. అక్కడ ఆమెను దర్శించడమే పాపాల నుండి విముక్తిని ఇస్తుంది.
స్పృశంతి యే నరాః కేచిత్తేపి జ్ఞేయా మునీశ్వరాః। రజతస్య ప్రదానేన రూపవాన్జాయతే నరః
ఆమెను తాకిన పురుషులు మునుల్లా మహిమాన్వితులవుతారు. అక్కడ వెండి దానం చేసినవారు అందగాళ్లుగా జన్మిస్తారు.
పుణ్యా పుణ్యజలోపేతా నదీయం బ్రహ్మణః సుతా। నందా నామేతి విపులా ప్రవృత్తా దక్షిణాముఖీ
పవిత్ర జలాలతో నిండిన ఈ నది బ్రహ్మకు కుమార్తె. నందా అనే పేరుతో, విస్తృతంగా, దక్షిణ దిశగా ప్రవహిస్తోంది.
గత్వా తతో నాతిదూరం పునర్యాతా పరాఙ్ముఖీ। తతః ప్రభృతి సా దేవీ ప్రసభం ప్రకటా స్థితా
ఆ తరువాత కొంత దూరం వెళ్లి, మళ్లీ మరో దిశగా తిరిగింది. అప్పటినుంచి ఆ దేవత స్పష్టంగా అందరికీ కనిపించేలా నిలిచింది.
తస్యాస్తటేషు పుణ్యేషు తీర్థాన్యాయతనాని చ। సంసేవితాని మునిభిః సిద్ధైశ్చాపి సమంతతః
ఆమె పవిత్ర తీరాల్లో తీర్థాలు, ఆలయాలు ఉన్నాయి. అవన్నీ మునులు, సిద్ధులు చుట్టూ సేవించేవి.
తేషు సర్వేషు భవతి ధర్మహేతుస్సరస్వతీ। స్నానాత్పానాత్ప్రదానాద్వా హిరణ్యస్య మహానదీ
ఆ ప్రాంతాలన్నింటిలో సరస్వతి ధర్మానికి మూలం. ఆ మహానదిలో స్నానం చేయడం, నీరు త్రాగడం, బంగారం దానం చేయడం వల్ల పుణ్యం లభిస్తుంది.
హాటకక్షితిగౌరీణాం నందాతీర్థే మహోదయం। దానం దత్తం నరైః స్నాతైర్జనయత్యక్షయం ఫలం
నందా తీర్థంలో స్నానం చేసినవారు హాటకవర్ణమైన భూదేవతలకు ఇచ్చే దానం, అక్షయ ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
ధాన్యప్రదానం ప్రవదంతి శస్తం వసుప్రదానం చ తథా మునీంద్రాః । యైస్తేషు తీర్థేషు నరైః ప్రదత్తం తద్ధర్మహేతుః ప్రవరం ప్రదిష్టమ్
ఆ తీర్థాల్లో ధాన్యదానం, ధనదానం చేయడం గొప్పదని మునులు చెబుతారు. అక్కడ పురుషులు ఇచ్చే దానం ధర్మానికి అత్యుత్తమ కారణంగా స్థిరపడింది.
ప్రాయోపవేశం ప్రయతః ప్రయత్నాద్యస్తత్ర కుర్యాత్ప్రమదా పుమాన్వా। తీర్థేషు సాయుజ్యమవాప్య సోఽయం భుఙ్క్తే ఫలం బ్రహ్మగృహే యథేష్టం
ఎవరైనా స్త్రీ అయినా, పురుషుడు అయినా, అక్కడ కఠినమైన నియమంతో ప్రాయోపవేశ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తే, ఆ పవిత్ర స్థలాల్లో పరమాత్మతో ఏకత్వాన్ని పొందుతారు. ఆ తరువాత బ్రహ్మలోకంలో తాను కోరిన ఫలితాలను అనుభవిస్తారు.
తస్యోపకంఠే తు మృతాస్తు యే వై కర్మక్షయాత్స్థావరజంగమాశ్చ। తైశ్చాపి సర్వైః సహసా ప్రసహ్య లభ్యేత యజ్ఞస్య ఫలం దురాపమ్
అక్కడ సమీపంలో, తమ కర్మలు పూర్తయిన స్థావరజంగమ ప్రాణులు ఎవరు మరణించినా, వారు కూడా ఇతరులతో కలిసి, యజ్ఞఫలితాన్ని అకస్మాత్తుగా, బలవంతంగా పొందుతారు. ఆ ఫలం సాధారణంగా దొరకదు.
తతస్తు సా ధర్మఫలప్రదా భవేజ్జన్మాది దుఃఖార్దిత చేతసాం నృణామ్। సర్వాత్మనా పుణ్యఫలా సరస్వతీ సేవ్యా ప్రయత్నాత్పురుషైర్మహానదీ
కాబట్టి, జన్మ మొదలైన బాధలతో మనసు కలవరపడినవారు, ఆ మహానది సరస్వతిని శ్రద్ధగా సేవించాలి. ఆమె సంపూర్ణంగా పుణ్యఫలాలను ప్రసాదిస్తుంది.
భీష్మ ఉవాచ। పుష్కరస్య చ నందాయాః శ్రుతం మాహాత్మ్యముత్తమం। ఋషికోటిర్యదాయాతా పుష్కరే ముఖదర్శనాత్
భీష్ముడు ఇలా అన్నాడు: పుష్కరమూ, నందా తీర్థమూ ఎంత గొప్పవో నేను విన్నాను. ఒకసారి అనేక మంది ఋషులు పుష్కరానికి వచ్చి, ఆ స్థలాన్ని దర్శించగానే—
సర్వైః సురూపతా లబ్ధా సర్వమేతన్మయా శ్రుతం। యజ్ఞోపవీతైర్భక్తాని యాని తాని వదస్వ మే
వారు అందరూ అద్భుతమైన అందాన్ని పొందారు. ఇవన్నీ నేను విన్నాను. అక్కడ యజ్ఞోపవీతాలు, భక్తితో చేసిన కార్యాలు ఏమిటో నాకూ చెప్పు.
కథం తీర్థవిభాగస్తు కృతస్తైస్సు మహాత్మభిః। ఆశ్రమే యాని తీర్థాని కృతాన్యపి మహర్షిభిః
ఆ మహాత్ములు ఆ తీర్థాలను ఎలా విభజించారు? మహర్షులు ఆశ్రమంలో ఏయే పవిత్ర స్థలాలను స్థాపించారు?
పదన్యాసః కృతః పూర్వం విష్ణునా యజ్ఞపర్వతే। నాగైస్తత్ర పంచతీర్థం కృతం తైస్తు మహావిషైః
పూర్వం విష్ణువు యజ్ఞపర్వతంపై తన పాదముద్రలను ఉంచాడు. అక్కడ మహాశక్తివంతమైన నాగులు తమ విషంతో ఐదు పవిత్ర తీర్థాలను సృష్టించారు.
పిండప్రదానవాపీ చ కేన పూర్వం వినిర్మితా। ఉదఙ్ముఖీ భూమిగతా కథం గంగాసరస్వతీ
పిండప్రదానానికి వాడే వాపీని మొదట ఎవరు నిర్మించారు? ఉత్తర దిశగా ప్రవహించే గంగా, సరస్వతీ నదులు భూమిలోకి ఎలా వచ్చాయి?