అభయం సర్వభూతానాం నాస్తి దానమతః పరమ్। చరాచరాణాం భూతానామభయం యః ప్రయచ్ఛతి
ప్రాణికోటికి భయములేని స్థితిని ఇవ్వడమే గొప్ప దానం. చరాచర ప్రాణులకు ఎవరు భయరహితత్వాన్ని ఇస్తారో, వారు అందరికన్నా గొప్పవారు.
స చ సర్వభయాన్ముక్తః పరం బ్రహ్మాధిగచ్ఛతి। నాస్త్యహింసా సమం దానం నాస్త్యహింసా సమం తపః
అలాంటి వారు అన్ని భయాలనుండి విముక్తి పొందుతారు, పరబ్రహ్మాన్ని చేరుకుంటారు. హింస చేయకపోవడాన్ని మించిన దానం లేదు, హింస చేయకపోవడాన్ని మించిన తపస్సు లేదు.
యథా హస్తిపదేష్వన్యత్పదం సర్వం ప్రలీయతే। సర్వే ధర్మాస్తథా వ్యాఘ్ర ప్రలీయంతే హ్యహింసయా
ఏలుగుబంటి అడుగులో అన్ని జంతువుల అడుగుల ముద్రలు కలిసిపోతాయిలా, ఓ వ్యాఘ్రా! అన్ని ధర్మాలు హింస చేయకపోవడంలో లీనమవుతాయి.
యోగవృక్షస్య ఛాయా యా తాపత్రయవినాశినీ। ధర్మజ్ఞానే చ పుష్పాణి స్వర్గమోక్షౌ ఫలాని చ
యోగవృక్షం నీడ మూడు విధాల బాధలను తొలగిస్తుంది. ఆ వృక్షానికి పుష్పాలు ధర్మజ్ఞానం, ఫలాలు స్వర్గం, మోక్షం.
దుఃఖత్రయాభితప్తస్య ఛాయా యోగతరోః స్మృతా। న బాధ్యతే పునర్దుఃఖైః ప్రాప్య నిర్వాణముత్తమమ్
మూడు విధాల బాధలతో బాధపడే వారికి యోగవృక్షం నీడ శరణ్యంగా ఉంటుంది. పరమ నిర్వాణాన్ని పొందినవారు ఇక బాధలకు లోనవారు కారు.
ఇత్యేతత్పరమం శ్రేయః కీర్తితం తే సమాసతః। జ్ఞాతం చైవ త్వయా సర్వం కేవలం మాం తు పృచ్ఛసి
ఇలా, అత్యుత్తమమైన మంగళకరమైన మార్గాన్ని నీకు సంక్షిప్తంగా వివరించాను. నువ్వు అన్నీ తెలుసుకున్నావు, అయినా నన్ను మళ్లీ అడుగుతున్నావు.
ద్వీప్యువాచ। అహం మృగ్యా పురా శప్తో వ్యాఘ్రరూపేణ సంస్థితః। తతః ప్రాణివధాత్సర్వమశేషం మమ విస్మృతమ్
వ్యాఘ్రుడు ఇలా అన్నాడు: ఒకప్పుడు నేను ఒక జంతువిచేత శపించబడి వ్యాఘ్రరూపంలో ఉన్నాను. ప్రాణులను హత్య చేయడం వల్ల నాకు అన్నీ మరచిపోయాను.
త్వత్సంపర్కోపదేశాభ్యాం సంజాతం స్మరణం పునః। త్వం చాప్యనేన సత్యేన గమిష్యసి పరాం గతిం
నీ సాంగత్యం, నీ ఉపదేశం వల్ల నాకు మళ్లీ జ్ఞాపకం వచ్చింది. ఈ సత్యంతో నువ్వూ పరమగతిని పొందుతావు.
తదహం త్వాం పునః పృచ్ఛే ప్రశ్నమేకం హృది స్థితమ్। సాగ్రం వర్షశతం జాతం చింతయానస్య మే శుభే
కాబట్టి, ఓ మంగళకరమైనవాడా! నేను నా హృదయంలో వంద సంవత్సరాలుగా ఉన్న ఒక ప్రశ్నను మళ్లీ అడుగుతున్నాను.
భవత్యా భాగ్యయోగేన కదాచిత్స్వర్గశోభనే। కృతం ధర్మస్య సంస్థానం సతాం మార్గే ప్రతిష్ఠితమ్
నీ అదృష్టంతో, ఒకప్పుడు స్వర్గంలో ధర్మానికి బలమైన స్థాపన ఏర్పడింది. అది సజ్జనుల మార్గంలో నిలబడింది.
కిం తేఽభిధానం కల్యాణి బ్రూహి మేఽజ్ఞస్య సువ్రతే। నందోవాచ। మమ నందేతి సంజ్ఞా తు కృతా నందేన స్వామినా
నీ పేరు ఏమిటి, ఓ శుభలక్షణాలువాడా? నాకు తెలియదు, దయచేసి చెప్పు. ఆవు ఇలా చెప్పింది: నా యజమాని నాకు నంద అనే పేరు పెట్టాడు.
సాంప్రతం భక్షయామీతి హ్యతిష్ఠః కేన హేతునా। నందేతి శ్రుత్వా తన్నామ ముక్తశాపః ప్రభంజనః౪౫౦ 1.18.
ఇప్పుడు నువ్వు 'నేను నందను తినిపోతాను' అని ఎందుకు అన్నావు? నంద అనే పేరు విన్న వెంటనే నా శాపం తొలగిపోయింది.
పునర్నృపత్వమాపన్నో బలరూపసమన్వితః। ఏతస్మిన్నంతరే ధర్మస్తాం జ్ఞాత్వా సత్యవాదినీమ్
ఆ తరువాత అతడు మళ్లీ రాజ్యాన్ని పొందాడు, బలంతో కూడిన రూపాన్ని పొందాడు. ఆ సమయంలో ధర్ముడు ఆమెను సత్యవంతురాలిగా తెలుసుకొని
ద్రష్టుం సమాగతస్తత్ర ప్రాబ్రవీచ్చ పయస్వినీమ్। తవ సత్యవ్రతాద్ధృష్టో ధర్మోహమిహ చాగతః
ఆవును చూసేందుకు అక్కడికి వచ్చి ఇలా అన్నాడు: నీ సత్యవ్రతం వల్ల ధైర్యం పొంది నేను, ధర్ముడు, ఇక్కడికి వచ్చాను.
నందే వృణీష్వ భద్రం తే వరం వరతమం హి యత్। ఏవముక్తా హి సా దేవీ నందా తం ప్రార్థయద్వరమ్
నందా, నీవు కోరుకున్న వరాన్ని ఎంచుకో. నీకు మంగళం కలగాలి. నీవు ఎంత గొప్ప వరం కోరుకుంటే అది అడుగు. ఇలా పలికిన వెంటనే ఆ దేవత అయిన నందా తాను కోరిన వరాన్ని అభ్యర్థించింది.
తవానుభావాత్ససుతా గచ్ఛామి పదముత్తమమ్। భవేదిదం శుభం తీర్థం మునీనాం ధర్మదాయకమ్
నీ దయ వల్ల, పాపరహితుడా, నేను ఉత్తమ స్థితిని చేరుతాను. ఈ పవిత్రమైన తీర్థం మునులకు శుభదాయకంగా, ధర్మాన్ని ప్రసాదించేలా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాను.
మన్నామ్నా చ సరిదియం నందా నామ సరస్వతీ। వరప్రదానాద్దేవేశ తదేతత్ప్రార్థితం మయా
నా పేరుతో ఈ నది నందా సరస్వతిగా ప్రసిద్ధి చెందాలి. దేవతల అధిపతీ, నీవు నాకు వరం ఇచ్చి నా కోరికను నెరవేర్చావు.
పులస్త్య ఉవాచ। సా తత్క్షణాద్గతా దేవీ స్థానం సత్యవతాం శుభమ్। ప్రభంజనోపి తద్రాజ్యం సంప్రాప్తః ప్రాగుపార్జితమ్
పులస్త్యుడు చెప్పాడు: ఆ క్షణంలోనే ఆ దేవత సత్యవంతుల పవిత్ర స్థలానికి వెళ్లింది. ప్రభంజనుడు కూడా తన పూర్వ రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందాడు.
నందా యేన గతా స్వర్గం నందాం ప్రాప్య సరస్వతీమ్। తేనాఖ్యయా బుధైస్తస్యాః ప్రోక్తా నందా సరస్వతీ
నందా స్వర్గాన్ని చేరి, నందా సరస్వతిగా మారినందున, జ్ఞానులు ఆమెను నందా సరస్వతిగా పిలుస్తారు.
సరస్వతీ పునస్తస్మాద్వనాత్ఖర్జూరసంజ్ఞితాత్। దక్షిణేన పునర్యాతా ప్లావయంతీ ధరాతలమ్
ఆ తరువాత సరస్వతి, ఖర్జూర అనే అరణ్యాన్ని దాటి, దక్షిణ దిశగా ప్రవహిస్తూ భూమిని నిండుగా ప్రవహించింది.
ఆగచ్ఛన్నపి యస్తస్యా నామ గృహ్ణాతి మానవః। జీవన్సుఖం స ఆప్నోతి మృతో భవతి ఖేచరః
ఆమెను చేరే సమయంలో ఎవరు ఆమె పేరును ఉచ్చరిస్తారో వారు జీవితం లో సుఖాన్ని పొందుతారు, మరణించిన తరువాత ఆకాశంలో సంచరించే దేవతలవుతారు.
తత్ర యే శుభకర్మాణస్త్యజంతి స్వాం తనుం నరాః। తే విద్యాధరరాజానో భవంతి సుఖినో జనాః
ఆ పవిత్ర స్థలంలో శుభకార్యాలు చేసి, అక్కడే శరీరాన్ని విడిచిన వారు విద్యాధరులలో రాజులై, సుఖంగా జీవిస్తారు.
నరాణాం స్వర్గనిఃశ్రేణీ స్నానాత్పానాత్సరస్వతీ। తత్ర స్నానం ప్రకుర్వన్తి యేష్టమ్యాం సుసమాహితాః
ఆ ప్రాంతంలో సరస్వతి నదిలో స్నానం చేయడం, నీరు త్రాగడం మనుషులకు స్వర్గానికి దారి. నిర్ణీత రోజున భక్తితో అక్కడ స్నానం చేసినవారు ఎంతో భాగ్యవంతులు.
తే మృతాః స్వర్గమాసాద్య మోదంతే సుమనోరమాః। సరస్వతీ సదా స్త్రీణాం తత్ర సౌభాగ్యదాయికా
అక్కడ మరణించిన వారు స్వర్గాన్ని చేరుకుని పరమానందంగా ఆనందిస్తారు. ఆ ప్రాంతంలో సరస్వతి స్త్రీలకు ఎల్లప్పుడూ సౌభాగ్యాన్ని ఇస్తుంది.
ఉపోషితా తృతీయాయామపి సౌభాగ్యభాజనా। తత్ర తద్దర్శనేనాపి ముచ్యతే పాపసంచయాత్
మూడవ రోజున ఉపవాసం చేసిన వారికి కూడా సౌభాగ్యం లభిస్తుంది. అక్కడ ఆమెను దర్శించడమే పాపాల నుండి విముక్తిని ఇస్తుంది.
స్పృశంతి యే నరాః కేచిత్తేపి జ్ఞేయా మునీశ్వరాః। రజతస్య ప్రదానేన రూపవాన్జాయతే నరః
ఆమెను తాకిన పురుషులు మునుల్లా మహిమాన్వితులవుతారు. అక్కడ వెండి దానం చేసినవారు అందగాళ్లుగా జన్మిస్తారు.
పుణ్యా పుణ్యజలోపేతా నదీయం బ్రహ్మణః సుతా। నందా నామేతి విపులా ప్రవృత్తా దక్షిణాముఖీ
పవిత్ర జలాలతో నిండిన ఈ నది బ్రహ్మకు కుమార్తె. నందా అనే పేరుతో, విస్తృతంగా, దక్షిణ దిశగా ప్రవహిస్తోంది.
గత్వా తతో నాతిదూరం పునర్యాతా పరాఙ్ముఖీ। తతః ప్రభృతి సా దేవీ ప్రసభం ప్రకటా స్థితా
ఆ తరువాత కొంత దూరం వెళ్లి, మళ్లీ మరో దిశగా తిరిగింది. అప్పటినుంచి ఆ దేవత స్పష్టంగా అందరికీ కనిపించేలా నిలిచింది.
తస్యాస్తటేషు పుణ్యేషు తీర్థాన్యాయతనాని చ। సంసేవితాని మునిభిః సిద్ధైశ్చాపి సమంతతః
ఆమె పవిత్ర తీరాల్లో తీర్థాలు, ఆలయాలు ఉన్నాయి. అవన్నీ మునులు, సిద్ధులు చుట్టూ సేవించేవి.
తేషు సర్వేషు భవతి ధర్మహేతుస్సరస్వతీ। స్నానాత్పానాత్ప్రదానాద్వా హిరణ్యస్య మహానదీ
ఆ ప్రాంతాలన్నింటిలో సరస్వతి ధర్మానికి మూలం. ఆ మహానదిలో స్నానం చేయడం, నీరు త్రాగడం, బంగారం దానం చేయడం వల్ల పుణ్యం లభిస్తుంది.