శపథైః సత్యవాక్యేన వంచయిత్వా మహాభయం। నాశనీయం ప్రయత్నేన న గంతవ్యం కథంచన
శపథాలు చేసి, నిజమైన మాటలు చెప్పి, పెద్ద ప్రమాదాన్ని తప్పించుకున్న తర్వాత, ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ నాశనానికి ప్రయత్నించకూడదు.
నందే న చైవ గంతవ్యమధర్మః క్రియతే త్వయా। యద్బాలం స్వసుతం త్యక్త్వా సత్యలోభేన గమ్యతే
నందా, నువ్వు వెళ్లకూడదు. సత్యం కోసం నీ బిడ్డను వదిలిపెట్టి వెళ్ళడం నీకు తగదు. ఇది ధర్మానికి విరుద్ధం.
అత్ర గాథా పురా ప్రోక్తా ఋషిభిర్బ్రహ్మవాదిభిః। ప్రాణత్యాగే సముత్పన్నే శపథైర్నాస్తి పాతకం
ఈ విషయంపై బ్రహ్మవేత్తలు, ఋషులు ఒక గాధను చెప్పారు — ప్రాణత్యాగం తప్పనిసరిగా వచ్చినప్పుడు, శపథాన్ని ఉల్లంఘించినా పాపం ఉండదు.
ఉక్త్వానృతం భవేద్యత్ర ప్రాణినాం ప్రాణరక్షణం। అనృతం తత్ర సత్యం స్యాత్సత్యమప్యనృతం భవేత్
ప్రాణులను కాపాడాలంటే అబద్ధం చెప్పాల్సి వచ్చినప్పుడు, అక్కడ అబద్ధమే సత్యమవుతుంది. అలాగే, కొన్ని సందర్భాల్లో సత్యం కూడా అబద్ధంగా మారుతుంది.
కామినీషు వివాహేషు గవాం ముక్తౌ తథైవ చ। బ్రాహ్మణానాం విపత్తౌ చ శపథైర్నాస్తి పాతకం
స్త్రీల విషయాల్లో, వివాహంలో, ఆవులను విడిపించడంలో, బ్రాహ్మణులకు కష్టమొచ్చినప్పుడు — ఈ సందర్భాల్లో శపథాన్ని ఉల్లంఘించినా పాపం లేదు.
నందోవాచ। పరేషాం ప్రాణరక్షార్థం వదామ్యేవానృతం వచః। నాత్మార్థముత్సహే వక్తుం జీవితార్థే కథంచన
నందా ఇలా చెప్పింది: పరుల ప్రాణాలను కాపాడేందుకు నేను అబద్ధం చెబుతాను. కానీ నా ప్రాణాల కోసం మాత్రం, ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ అబద్ధం చెప్పలేను.
ఏకః సంశ్లిష్యతే గర్భే మరణే భరణే తథా। భుంక్తే చైకః సుఖం దుఃఖమతః సత్యం వదామ్యహమ్
ఒకడు గర్భంలో ఒంటరిగా ఉంటాడు, మరణంలో కూడా ఒంటరిగా ఉంటాడు, బాధలు భరించడంలోనూ ఒంటరిగా ఉంటాడు. సుఖం, దుఃఖం కూడా ఒక్కరే అనుభవిస్తాడు. అందుకే నేను సత్యమే చెబుతాను.
సత్యే ప్రతిష్ఠితా లోకా ధర్మః సత్యే ప్రతిష్ఠితః। ఉదధిస్సత్యవాక్యేన మర్యాదాం న విలంఘతే
ఈ లోకాలు సత్యంపై ఆధారపడి ఉన్నాయి. ధర్మం కూడా సత్యంపైనే నిలబడింది. సముద్రం సత్యబలంతో తన హద్దును దాటి పోదు.
విష్ణవే పృథివీం దత్వా బలి పాతాలమాశ్రితః। ఛద్మనాపి బలిర్బద్ధః సత్యవాక్యం న చాత్యజత్
విష్ణువుకు భూమిని ఇచ్చిన తరువాత, బలి పాతాళంలో నివసిస్తున్నాడు. మోసంతో బంధించబడినా, బలి తన సత్యవాక్యాన్ని విడిచిపెట్టలేదు.
ప్రవర్ధమానః శైలేంద్రః శతశృంగః సముత్థితః। సత్యేన సంస్థితో వింధ్యః ప్రబన్ధం నాతివర్తతే
వంద కొమ్ములతో ఎదిగిన మహా పర్వతమైన వింధ్యుడు, సత్యంతో నిలబడినవాడు. అతడు తన హద్దును దాటి పోడు.
స్వర్గాపవర్గనరకాః సత్యవాచి ప్రతిష్ఠితాః। యస్తు లోపయతే వాచమశేషం తేన లోపితం
స్వర్గం, మోక్షం, నరకం అన్నీ నిజాయితీగా మాట్లాడడంలోనే నిలుస్తాయి. ఎవడు మాటలో సత్యాన్ని పోగొట్టాడో, వాడితో ఇవన్నీ పోయినట్టే.
యోఽన్యథా సంతమాత్మానమన్యథా ప్రతిపద్యతే। కిం తేన న కృతం పాపం చోరేణాత్మాపహారిణా౪౦౦ 1.18.
తనలో ఒకటి ఉండి, బయటకి ఇంకొకటి చూపించేవాడు – ఆత్మను దొంగిలించేవాడికి ఏ పాపం మిగిలిందని చెప్పగలం?
యాస్యామి నరకం ఘోరం విలోప్యాత్మానమాత్మనా। తస్య వైవస్వతో రాజా ధర్మస్యార్ధం నికృంతతి
తానే తనను తానే నాశనం చేసుకున్నవాడు, ఘోరమైన నరకంలోకి వెళ్తాడు. అలాంటి వాడికి యమధర్మరాజు అతని ధర్మంలో సగాన్ని తగ్గిస్తాడు.
అగాధే సలిలే శుద్ధే సత్య తీర్థే క్షమా హ్రదే। స్నాత్వా పాపవినిర్ముక్తః ప్రయాతి పరమాం గతిం
లోతైన, పవిత్రమైన నీటిలో, సత్యతీర్థంలో, క్షమాసరోవరంలో స్నానం చేసి, పాపాలన్నీ తొలగిపోయి, పరమగతిని పొందుతాడు.
అశ్వమేధసహస్రం చ సత్యం చ తులయా ధృతం। అశ్వమేధసహస్రాద్ధి సత్యమేవ విశిష్యతే
వెయ్యి అశ్వమేధ యాగాలు, సత్యం రెండింటిని తూకంలో వేసినా, సత్యమే వెయ్యి అశ్వమేధాలకన్నా గొప్పది.
సత్యం సాధుఫలం శ్రుతం చ పరమం క్లేశాదిభిర్వర్జితం। సాధూనాం నికటం సతాం కులధనం సర్వాశ్రమాణాం ఫలం। యస్మాత్తం సమవాప్య గచ్ఛతి దివం సంత్యజ్యతేఽసౌ కథం। లోకైరత్ర సమాగమే ప్రతిదినం సత్యం వదధ్వం ధ్రువం
సత్యమే మంచితనానికి ఫలం, విద్యా ఎప్పుడూ శ్రేష్ఠమైనది, బాధలేవీ లేవు. మంచి మనుషులకు అది ధనం, అన్ని ఆశ్రమాలకు ఫలం. దాన్ని పొందినవాడు స్వర్గానికి వెళ్తాడు – అలాంటి వాడిని ఎవరు వదులుతారు? అందరూ కూడిన ఈ సమాజంలో ప్రతిరోజూ, ఎప్పుడూ సత్యమే చెప్పండి.
సఖ్య ఊచుః। నందే సా త్వం నమస్కార్యా సర్వైరపి సురాసురైః। యా త్వం పరమసత్వేన ప్రాణాంస్త్యజసి దుస్త్యజాన్
సఖులు అన్నారు: నందే, నువ్వు దేవతలకైనా, రాక్షసులకైనా నమస్కారయోగ్యురాలివి. ఎందుకంటే, నువ్వు పరమసత్యంతో, వదిలిపెట్టలేని ప్రాణాన్ని కూడా వదులుతున్నావు.
బ్రూమః కిం తత్ర కల్యాణి యా త్వం ధర్మధురంధరా। త్యాగేనానేన నాఽప్రాప్యం త్రైలోక్యే వస్తు కించన
మంచిదైనదీ, నీవు ధర్మభారం మోస్తూ, ఈ త్యాగంతో మూడు లోకాలలో ఏది సాధించలేవు?
అవియోగం చ పశ్యామస్త్యాగాదస్మాత్సుతేన హి। నార్యాః కల్యాణచిత్తాయానాపదః సంతి కుత్రచిత్
ఈ త్యాగం వల్ల నీకు నీ కుమారుడితో ఎప్పటికీ విడిపోవడం ఉండదు అని మేము చూస్తున్నాం. మంచి మనసున్న స్త్రీకి ఎక్కడా అపాయాలు ఉండవు.
దృష్ట్వా గోపీజనం సర్వం పరిక్రమ్య చ గోకులం। నందా సంప్రస్థితా దేవాన్వృక్షాంశ్చాపృచ్ఛ్య సా పునః
అన్ని గోపికలను చూసి, గోకులాన్ని చుట్టి, నందా దేవతలకు, చెట్లకు వీడ్కోలు చెప్పి మళ్లీ ప్రయాణమయ్యింది.
క్షితిం వరుణమగ్నిం చ వాయుం చాపి నిశాకరం। దశదిగ్దేవతావృక్షాన్నక్షత్రాణి గ్రహైః సహ
భూమికి, వరుణుడికి, అగ్నికి, వాయువుకు, చంద్రుడికి, పది దిక్పాలక దేవతలకు, చెట్లకు, నక్షత్రాలకు, గ్రహాలకు వీడ్కోలు చెప్పింది.
సర్వాన్విజ్ఞాపయామాస ప్రణిపత్య ముహుర్ముహుః। యే సంశ్రితా వనే సిద్ధాః సర్వాశ్చ వనదేవతాః
అటవిలో నివసించే సిద్ధులు, అటవిదేవతలందరికీ పునఃపునః నమస్కరించి, తన నిర్ణయాన్ని తెలియజేసింది.
వనే చరంతం చ తృణం తే రక్షంతు సుతం మమ। చంపకాశోక పున్నాగాస్సరలార్జునకింశుకాః
అటవిలో తిరిగే గడ్డి, నా కుమారుడిని కాపాడాలి. చంపక, అశోక, పున్నాగ, సరళ, అర్జున, కింశుక చెట్లూ!
శృణ్వంతు పాదపాః సర్వే సందేశం మమ విక్లవం। వత్సమేకాకినం దీనం చరంతం విషమే వనే
అన్ని చెట్లు నా ఆందోళనతో కూడిన సందేశాన్ని వినాలి – నా దూడ ఒంటరిగా, బాధతో, కష్టమైన అటవిలో తిరుగుతోంది.
రక్షధ్వం వత్సకం బాలం స్నేహాత్పుత్రమివౌరసం। మాత్రాపిత్రావిహీనం చ అనాథం దీనమానసం
నా చిన్న దూడను, ఆ బాలుడిని, తల్లిదండ్రులు లేని, అనాధ, దుఃఖంతో ఉన్న వాడిని, మీకు పుట్టిన కుమారుడిలా ప్రేమతో కాపాడండి.
విచరంతమిమాం భూమిం క్రందమానం సుదుఃఖితం। తస్యేహ క్రందమానస్య మత్పుత్రస్య మహావనే
ఈ భూమిపై తిరుగుతూ, తీవ్రమైన దుఃఖంతో ఏడుస్తూ, నా కుమారుడు ఈ మహావనంలో ఏడుస్తున్నప్పుడు...
మహాశోకాభిభూతస్య క్షుత్పిపాసాతురస్య చ। శూన్యస్యైకాకినః సర్వం జగచ్ఛూన్యం ప్రపశ్యతః
భారీ శోకంతో, ఆకలి దాహాలతో బాధపడుతూ, ఒంటరిగా, ఈ లోకాన్ని మొత్తం ఖాళీగా చూస్తున్న వాడికి...
చరమాణస్య కర్తవ్యం సానుక్రోశైస్తు రక్షణం। సందిశ్య నందా ప్రీత్యైవం పుత్రస్నేహవశం గతా
తిరిగే వాడిని దయతో కాపాడాలి. ఇలా కుమారస్నేహంతో నందా ప్రేమతో ఈ మాటలు చెప్పింది.
శోకాగ్నినా చ సన్దీప్తా విచ్ఛిన్నా పుత్రదర్శనే। వియుక్తా చక్రవాకీవ లతేవ పతితా తరోః
బాధాగ్నిలో కాలుతూ, కుమారుని దర్శనం కోల్పోయి, ఆవు చక్రవాక పక్షిలా విడిపోయింది; చెట్టుపై నుంచి పడిపోయిన లతలా కూలిపోయింది.
అంధేవ దృష్టిరహితా ప్రస్ఖలంతీ పదే పదే। అగచ్ఛత్సా పునస్తత్ర యత్రాసౌ పిశితాశనః
కళ్లైనవాడిలా చూపు లేకుండా, ప్రతి అడుగులో తడబడుతూ, ఆవు మళ్లీ ఆ మాంసాహారికి ఉన్న చోటికి వెళ్లింది.