న చ లోభేన చర్తవ్యం విషమస్థం తౄణం క్వచిత్। లోభాద్వినాశః సర్వేషామిహలోకే పరత్ర చ
మరియు, ఎక్కడైనా ప్రమాదమైన చోట, లోభంతో గడ్డి తీయకూడదు. లోభం వల్ల ఈ లోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ అందరికీ నాశనం కలుగుతుంది.
సముద్రమటవీం పుత్ర విశంతి లోభమోహితాః। లోభాదకార్యమత్యుగ్రం విద్వానపి సమాచరేత్
లోభం వల్ల మాయలోపడి, సముద్రానికైనా అడవికైనా వెళ్లిపోతారు. లోభంతో, తెలివైనవాడు కూడా భయంకరమైన పనులు చేస్తాడు.
లోభాత్ప్రమాదాద్విస్రంభాత్త్రిభిర్నాశో భవేన్నౄణామ్। తస్మాల్లోభం న కుర్వీత న ప్రమాదం న విశ్వసేత్
లోభం, నిర్లక్ష్యం, అధిక విశ్వాసం—ఈ మూడింటి వల్ల మనుషులకు నాశనం కలుగుతుంది. అందుకే, లోభం చేయకూడదు, నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు, ఎవ్వరిని ఎక్కువగా నమ్మకూడదు.
ఆత్మా హి సతతం పుత్ర రక్షితవ్యః ప్రయత్నః। సర్వేభ్యః శ్వాపదేభ్యశ్చ మ్లేచ్ఛచోరాదిసంకటాత్
బిడ్డా, మనిషి ఎప్పుడూ తనను తాను శ్రమతో రక్షించుకోవాలి. అన్ని మృగాలనుండీ, విదేశీయులు, దొంగలు వంటి ప్రమాదాలనుండీ జాగ్రత్తగా ఉండాలి.
తిరశ్చాం పాపయోనీనామేకత్ర వసతామపి। విపరీతాని చిత్తాని విజ్ఞాయంతే న పుత్రక
పాపకర్మలతో జన్మించిన జంతువులు ఒకచోట కలిసివున్నా, వారి మనసులు ఎప్పుడూ వేరే వేరే విధంగా ఉంటాయి, బిడ్డా.
నఖినాం చ నదీనాం చ శృంగిణాం శస్త్రధారిణామ్। న విశ్వాసస్త్వయా కార్యః స్త్రీణాం ప్రేష్యజనస్య చ
నఖాలు ఉన్నవారిని, నదులను, కొమ్ములు ఉన్నవారిని, ఆయుధాలు ధరించినవారిని, స్త్రీలను, సేవకులను నీవు ఎప్పుడూ నమ్మకూడదు.
న విశ్వసేదవిశ్వస్తే విశ్వస్తేనాతి విశ్వసేత్। విశ్వాసాద్భయముత్పన్నం మూలాన్యపి నికృంతతి
నమ్మకానికి అర్హతలేనివారిని నమ్మకూడదు; నమ్మదగినవారిని కూడా హద్దు మించి నమ్మకూడదు. నమ్మకం వల్ల భయం పుడుతుంది; అది చెట్టు వేర్లను కూడా కోసేస్తుంది.
న విశ్వసేత్స్వదేహేపి బలిష్ఠే భీతచేతసి। వక్ష్యంతి గూఢమత్యర్థం సుప్తం మత్తం ప్రమాదతః
మనసు భయంతో ఉన్నప్పుడు, బలమైన తన శరీరాన్ని కూడా నమ్మకూడదు. నిద్రలో, మత్తులో, నిర్లక్ష్యంగా ఉన్నప్పుడు మనుషులు రహస్యాలను బయటపెడతారు.
గంధః సర్వత్ర సతతమాఘ్రాతవ్యః ప్రయత్నతః। గావః పశ్యంతి గంధేన రాజానశ్చారచక్షుషా
ప్రతి చోటా, ఎప్పుడూ, పరిమితంగా వాసనను జాగ్రత్తగా గమనించాలి. ఆవులు వాసనతో చూస్తాయి; రాజులు గూఢచారుల కళ్లతో తెలుసుకుంటారు.
నైకస్తిష్ఠేద్వనేఘోరే ధర్మమేకం చ చింతయేత్। నచోద్వేగస్త్వయాకార్యః సర్వస్య మరణం ధ్రువం
భయంకరమైన అడవిలో ఎవరూ ఒంటరిగా ఉండకూడదు. ధర్మాన్ని మాత్రమే మనసులో ఉంచాలి. మరణం అందరికీ తప్పనిసరి కాబట్టి, నీవు కలవరపడకూడదు.
యథా హి పథికః కశ్చిచ్ఛాయామాశ్రిత్య తిష్ఠతి। విశ్రమ్య చ పునర్యాతి తద్వద్భూతసమాగమః
ఒక ప్రయాణికుడు నీడలో విశ్రాంతి తీసుకుని, మళ్లీ తన దారిన పోవడం ఎలా ఉంటుందో, జీవుల కలయిక కూడా అలాగే ఉంటుంది.
పుత్ర నిత్యం జగత్సర్వం తత్రైకః శోచసే కథం। తావత్త్వం శోకముత్సృజ్య మద్వాక్యమనుపాలయ
బిడ్డా, ఈ లోకం ఎప్పుడూ ఇలాగే ఉంటే, నీవు ఒంటరిగా ఎందుకు బాధపడుతున్నావు? కాబట్టి, శోకాన్ని వదిలి, నా మాట విను.
శిరస్యాఘ్రాయ తం పుత్రమవలిహ్య చ మూర్ద్ధని। శోకేన మహతావిష్టా బాష్పవ్యాకులలోచనా
తన కుమారుని తలని ముద్దాడి, కిరీటాన్ని నాకుతూ, గొప్ప దుఃఖంతో మునిగిపోయి, కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిపోయింది.
వినిఃశ్వసంతీ నాగీవ దీర్ఘముష్ణం ముహుర్ముహుః। పుత్రహీనం జగచ్ఛూన్యం ప్రపశ్యంతీవ సాఽభవత్
సర్పం లాగానే, మళ్లీ మళ్లీ దీర్ఘంగా, వేడిగా ఊపిరి తీసుకుంటూ, తన కుమారుడు లేని లోకాన్ని ఖాళీగా చూసినట్టు అనిపించింది.
మహాపంకనిమగ్నేవ తిష్ఠంతీ చావసీదతీ। విలప్య నందినీ పుత్రమువాచేదం పునర్వచః
మహా మట్టిలో మునిగినట్టుగా నిలబడి, మునిగి పోతూ, నందిని విలపిస్తూ తన కుమారునితో మళ్లీ ఇలా చెప్పింది.
నాస్తి పుత్రసమః స్నేహో నాస్తిపుత్రసమం సుఖం। నాస్తి పుత్రసమా ప్రీతిర్నాస్తి పుత్రసమా గతిః
కుమారుడిపై ఉన్న ప్రేమకు సమానమైనది లేదు; కుమారుడివల్ల కలిగే ఆనందానికి సమానం లేదు; కుమారుడివల్ల కలిగే సంతోషం, గమ్యం మరొకటి లేదు.
అపుత్రస్య జగచ్ఛూన్యమపుత్రస్య గృహేఽసుఖమ్। పుత్రేణ లభతే లోకమపుత్రో నరకం వ్రజేత్
కుమారుడు లేనివారికి లోకం ఖాళీగా ఉంటుంది; కుమారుడు లేనింట్లో సుఖం ఉండదు; కుమారుని వల్ల లోకాన్ని పొందుతారు, కుమారుడులేనివాడు నరకానికి పోతాడు.
లోకో వదతి వాక్యాని చందనం కిల శీతలం। పుత్రగాత్రపరిష్వంగశ్చందనాదతిశీతలః
ప్రపంచం చందనం చల్లగా ఉంటుందని అంటుంది. కానీ కుమారుని ఆలింగనం చందనాన్ని మించిన చల్లదనాన్ని ఇస్తుంది.
ఇతి పుత్రగుణానుక్త్వా నిరీక్ష్య చ పునఃపునః। స్వమాతరం సఖీర్గోపీస్త్వరమాణా చ పృచ్ఛతి
ఇలా కుమారుని గుణాలను చెప్పి, మళ్లీ మళ్లీ తన తల్లిని, స్నేహితులను, గోపికలను చూసి, తొందరగా అడిగింది.
యూథస్యాగ్రే చరంతీం మామాససాద మృగాధిపః। ముక్తాహం తేన శపథైః పునర్యాస్యామి తత్ర వై
గొర్రెల మందలో ముందుగా నడుస్తున్న నన్ను అడవి రాజు ఎదుర్కొన్నాడు. అతని ప్రమాణాల వల్ల నేను విడిపోయాను. మళ్లీ అక్కడికి వెళ్తాను.
సుతం చ మాతరం చైవ సఖీర్ద్రష్టుం చ గోకులం। ఆగతా సత్యవాక్యేన పునర్యాస్యామి తత్ర వై
నా కుమారుణ్ణి, తల్లిని, స్నేహితులను, గోకులాన్ని చూడటానికి నిజమైన మాటతో వచ్చాను. మళ్లీ అక్కడికి వెళ్తాను.
మాతః క్షమస్వ తత్సర్వం దౌఃశీల్యాది కృతం మమ। బాలస్తవాయం దౌహిత్రః కిమత్రాన్యద్బ్రవీమ్యహం
తల్లి, నేను చేసిన అన్ని తప్పులను, దురాచారాలను క్షమించు. ఈ బాబు నీ మనవడు. ఇక నేను ఇంకేమి చెప్పగలను?
విపులే చంపకే మాతర్భద్రే సురభి మానిని। వసుధారే ప్రియానందే మహానందే ఘటస్రవే
విపుల, చంపక, మాతర్భద్ర, సురభి, మానిని, వసుధారా, ప్రియానంద, మహానంద, ఘటస్రవా — ఈ గొప్ప తల్లులారా!
అజ్ఞానాజ్జ్ఞానతో వాపి యదుక్తం కించిదప్రియం। తత్క్షమధ్వం మహాభాగా యచ్చాన్యచ్చ కృతం మయా
నాకు తెలియక లేదా తెలిసీ, ఏదైనా మనసుకు నచ్చని మాట మాట్లాడితే, మహాభాగ్యవంతులైన తల్లులారా, దయచేసి నన్ను క్షమించండి. నేను చేసిన ఇతర తప్పులకూ క్షమించండి.
సర్వాః సర్వగుణోపేతాః సర్వా లోకస్య మాతరః। సర్వాః సర్వప్రదా నిత్యం రక్షధ్వం మమ బాలకం
మీరు అందరూ అన్ని మంచి లక్షణాలతో ఉన్నవారు, ఈ లోకానికి తల్లులు, ఎప్పుడూ అన్నీ ఇచ్చేవారు. నా బిడ్డను ఎల్లప్పుడూ కాపాడండి.
అనాథం వికలం దీనం రక్షధ్వం మమ పుత్రకం। మాతృశోకాభిసంతప్తం భగిన్యః పాలయిష్యథ
అనాథుడై, బలహీనుడై, దుఃఖంలో ఉన్న నా కుమారుడిని, తల్లి వేదనతో బాధపడుతున్న వానిని, సోదరీమణులారా, మీరు కాపాడాలి, చూసుకోవాలి.
యస్మాదనాథమబలం పుత్రవత్పాలయిష్యథ। క్షమధ్వం చ మహాభాగా యాస్యామి సత్యసంశ్రయాత్
మీరు ఈ అనాథుడిని మీ బిడ్డలా చూసుకుంటారని నాకు తెలుసు. మహాభాగ్యవంతులారా, నేను నిజాన్ని ఆశ్రయించి వెళ్ళిపోతున్నాను. దయచేసి నన్ను క్షమించండి.
న చింతా మహతీ కార్యా సఖీభిశ్చ కథంచన। ప్రథమస్యాస్య జాతస్య స్థితం మరణమగ్రతః
నా స్నేహితులెవరూ పెద్దగా ఆందోళన పడాల్సిన అవసరం లేదు. ఎందుకంటే, ఈ పెద్దవాడికి మరణం ముందే ఎదురుగా నిలబడి ఉంది.
శ్రుత్వా తు నందావచనం మాతా సఖ్యశ్చ దుఃఖితాః। విషాదం పరమం జగ్మురిదమూచుశ్చ విస్మితాః
నందా మాటలు విని, తల్లి మరియు ఆమె స్నేహితులు చాలా బాధపడి, గొప్ప విషాదంలో మునిగి, ఆశ్చర్యంతో ఇలా అన్నారు.
అహోఽత్ర మహదాశ్చర్యం యద్వ్యాఘ్రవచనం త్వయా। ప్రకర్తుముద్యతం భీమం నందా త్వం సత్యవాదినీ
ఓ నందా! నీవు నిజాయితీగా మాట్లాడే వాడివి, అయినా పులి చెప్పిన భయంకరమైన మాటలను నీవు నెరవేర్చడానికి సిద్ధపడటం నిజంగా గొప్ప ఆశ్చర్యం.