యత్పాపం లుబ్ధకానాం తు మ్లేచ్ఛానాం గరదాయినామ్। తేన పాపేన లిప్యేహం యద్యహం నాగమే పునః
తిరిగి రాకపోతే, వేటగాళ్లు, మ్లేచ్ఛులు, విషమిచ్చేవాళ్ల పాపం నన్ను అంటిపడాలి.
గోషు విఘ్నాంశ్చ యే కుర్యుః స్వపంతీం తాడయంతి చ। తేన పాపే నలిప్యేహం యద్యహం నాగమే పునః
తిరిగి రాకపోతే, ఆవులకు హాని చేసే వాళ్లు లేదా నిద్రిస్తున్నవాళ్లను కొట్టేవాళ్ల పాపం నన్ను అంటిపడాలి.
సకృద్దత్వా తు యః కన్యాం ద్వితీయే దాతుమిచ్ఛతి। తస్య పాపేన లిప్యేహం యద్యహం నాగమే పునః
ఒక అమ్మాయిని ఒక్కసారి పెళ్లి చేసి, మళ్లీ వేరొకరికి ఇచ్చే ప్రయత్నం చేసే వాళ్ల పాపం, నేను తిరిగి రాకపోతే నన్ను అంటిపడాలి.
యస్త్వనర్హాన్బలీవర్దాన్విషమే వాహయేత్పుమాన్। కథాయాం కథ్యమానాయాం విఘ్నం కారయతే తు యః
అర్హతలేని ఎద్దులను భారాన్ని మోయించేవాడు, లేదా కథ చెబుతున్నప్పుడు అడ్డుపడేవాడు చేసిన పాపం,
తేన పాపేన లిప్యేహం యద్యహం నాగమే పునః। గృహే యస్యాగతం మిత్రం నిరాశం ప్రతిగచ్ఛతి
తిరిగి రాకపోతే, ఆ పాపం నన్ను అంటిపడాలి. ఇంటికి వచ్చిన అతిథి నిరాశతో వెళ్ళిపోతే కలిగే పాపం కూడా.
తస్య పాపేన లిప్యేహం యద్యహం నాగమే పునః। ఇత్యేతైః పాతకైర్ఘోరైరాగమిష్యామ్యహం పునః
తిరిగి రాకపోతే, ఆ పాపం నన్ను అంటిపడాలి. ఈ భయంకరమైన పాపాలను ప్రమాణంగా పెట్టుకొని, తప్పకుండా తిరిగి వస్తానని ప్రమాణం చేస్తున్నాను.
బుధ్వా సంప్రత్యయం ద్వీపీ పునర్వచనమబ్రవీత్। వ్యాఘ్ర ఉవాచ। సంజాతః ప్రత్యయోస్మాకం శపథైర్ధేనుకే తవ
ఈ నమ్మకాన్ని తెలుసుకున్న పులి మళ్లీ ఇలా అన్నది: పులి చెప్పింది: ధేనుకా! ఈ ప్రమాణాలతో మేము నిన్ను నమ్ముతున్నాము.
కదాచిన్మన్యసే గత్వా మూర్ఖోయం వంచితో మయా। అత్రాపి కేచిద్వక్ష్యంతి శపథే నాస్తి పాతకమ్
ఎప్పుడైనా నువ్వు వెళ్లి, 'ఈ మూర్ఖుడు నన్ను మోసం చేశాడు' అని అనుకుంటే, అప్పటికీ కొందరు ప్రమాణంలో పాపం లేదు అంటారు.
కామినీషు వివాహేషు గవాం ముక్తౌ తథైవ చ। ప్రాణత్యాగే సముత్పన్నే శ్రద్ధాతవ్యం న చ త్వయా
స్త్రీల విషయాల్లో, పెళ్లిళ్లలో, ఆవులను విడిపించడంలో, అలాగే ప్రాణం విడిచే సమయాల్లో నీవు ఎవ్వరినీ నమ్మకూడదు.
లోకేస్మిన్నాస్తికాః కేచిన్మూర్ఖాః పండితమానినః। భ్రామయిష్యంతి తే చిత్తం చక్రారూఢమివ క్షణాత్
ఈ లోకంలో కొందరు నాస్తికులు, కొందరు తమను తాము తెలివైనవాళ్లమని భావించే మూర్ఖులు ఉంటారు. వారు నీ మనసును చక్రంపై ఎక్కించినట్టు వెంటనే గందరగోళం చేస్తారు.
కుతర్కహేతువృత్తాంతైరజ్ఞానావృతచేతసః। మోహయంతి నరాః క్షుద్రా ఆగమానవిశారదాః
తప్పు తర్కాలు, కథలతో, అజ్ఞానంతో కప్పబడిన మనసుతో, వేదాలు తెలియని చిన్న మనుషులు ఇతరులను తప్పుదారి పట్టిస్తారు.
అతథ్యాన్యపి తథ్యాని దర్శయంత్యతిపేశలాః। సమే నిమ్నోన్నతానీవ చిత్రకర్మవిదో జనాః
చాలా తెలివైనవారు అబద్ధాలను నిజాల్లా చూపిస్తారు. చిత్రకళలో నిపుణులు సమానమైన వాటిని ఎత్తుగానో, దిగువగానో చూపించడంలా ఇది.
ప్రాయః కృతార్థో లోకోయం మన్యతే నోపకారిణమ్। వత్సః క్షీరక్షయం దృష్ట్వా పరిత్యజతి మాతరమ్
ఈ లోకం సాధారణంగా తన అవసరం తీరిన తర్వాత ఉపకారాన్ని గుర్తించదు. దూడ పాలైపోయిన తర్వాత తల్లిని వదిలిపెట్టినట్టు.
న తం పశ్యామి లోకేస్మిన్కృతే ప్రతికరోతి యః। సర్వస్య హి కృతార్థస్య మతిరన్యా ప్రవర్తతే
ఈ లోకంలో చేసిన ఉపకారానికి ప్రతిఫలం ఇచ్చేవాడిని నేను చూడలేదు. ఎందుకంటే, ఎవరికైనా అవసరం తీరిన తర్వాత వారి మనసు ఇంకెక్కడికో వెళ్లిపోతుంది.
ఋషిదేవాసురనరైః శపథాః కార్యసిద్ధయే। కృతాః పరస్పరం పూర్వం తాన్న మన్యామహే వయమ్
ఋషులు, దేవతలు, అసురులు, మనుషులు తమ పనులు సాధించడానికి ముందు పరస్పరం ప్రమాణాలు చేసేవారు. కానీ ఇప్పుడు వాటిని మనం పట్టించుకోము.
సత్యేనాపి శపేద్యస్తు దేవాగ్నిగురుసన్నిధౌ। తస్య వైవస్వతో రాజా ధర్మస్యార్ద్ధం నికృంతతి
ఎవరైనా దేవతలు, అగ్ని, గురువు సమక్షంలో నిజం చెప్పి ప్రమాణం చేసినా, యమధర్మరాజు అతని ధర్మఫలంలో సగం తగ్గిస్తాడు.
మా తే బుద్ధిర్భవేదేవం శపథైరేష వంచితః। త్వయైవ దర్శితం సర్వం యథేష్టం కురు సాంప్రతం
ఇలాంటి ప్రమాణాలకు నీ మనసు మోసపోవద్దు. నువ్వే అన్నీ చూపించావు, ఇప్పుడు నీ ఇష్టానుసారం చేయు.
నందోవాచ। ఏవమేవ మహాసాధో కస్త్వాం వంచయితుం క్షమః। ఆత్మైవ వంచితస్తేన యః పరం వంచయిష్యతి
నందుడు అన్నాడు: మహర్షీ! నిజమే. నిన్ను మోసం చేయగలవాడు ఎవరు? ఎవరు వేరొకరిని మోసం చేయాలనుకుంటే, వారు తామే మోసపోతారు.
ద్వీప్యువాచ। ధేనుకే పశ్య గచ్ఛ త్వం పుత్రకం పుత్రవత్సలే। పాయయిత్వా స్తనం వత్సమవలిహ్య చ మూర్ద్ధని
వ్యాఘ్రుడు అన్నాడు: ఆవు! నీవు నీ దూడను చూసి రా, పిల్లను ప్రేమించే తల్లివి. దూడకు పాలు తాగించు, తలపై ముద్దు పెట్టు.
మాతరం భ్రాతరం దృష్ట్వా సఖీస్వజనబాంధవాన్। సత్యమేవాగ్రతః కృత్వా శీఘ్రమాగమనం కురు
నీ తల్లి, అన్న, స్నేహితులు, బంధువులను చూసి, నిజాయితీని ముందుంచి, త్వరగా తిరిగి రా.
ఏవం సా శపథం కృత్వా ధేనుర్వై సత్యవాదినీ। అనుజ్ఞాతా మృగేంద్రేణ ప్రయాతా పుత్రవత్సలా
అలా ప్రమాణం చేసి, నిజం చెప్పే ఆవును జంతు రాజు అనుమతించాడు. పిల్లపై ప్రేమతో ఆవు అక్కడి నుంచి బయలుదేరింది.
అశ్రుపూర్ణముఖీదీనా వేపమానా సుదుఃఖితా। హంభారవం ప్రముంచంతీ పతితా శోకసాగరే
ఆవు ముఖం కన్నీళ్లతో నిండిపోయి, దుఃఖంతో వణుకుతూ, లోతైన మేకలతో, శోకసాగరంలో మునిగిపోయింది.
కరీవ చరణగ్రాహం గృహీతః సలిలాశయే। అశక్తా స్వపరిత్రాణే విలపంతీ ముహుర్ముహుః
నీటిలో పడ్డ ఏనుగు కాలిని ఎవరో పట్టుకున్నట్టు, తాను తన్నేను రక్షించుకోలేక, ఆవు మళ్లీ మళ్లీ విలపించింది.
సా తత్ర గోకులం ప్రాప్తా హరిన్నద్యాస్తటే స్థితమ్। శ్రుత్వా వత్సం తు క్రోశంతం పర్యధావత సంముఖీ
ఆవు బంగారు నది ఒడ్డున ఉన్న గోశాలలోకి చేరింది. అక్కడ తన దూడ అరుస్తున్న శబ్దం విని, నేరుగా దాని దగ్గరకు పరుగెత్తింది.
ఉపసృప్య చ తం బాలం బాష్పపర్యాకులేక్షణమ్। సంప్రాప్య మాతరం వత్సః శంకితః పరిపృచ్ఛతి
కన్నీళ్లతో నిండిన కళ్లతో ఉన్న తన పిల్లవాడిని దగ్గరకు వెళ్లి, దూడ తల్లిని చేరుకుని భయంతో అడిగింది.
న తే పశ్యామ్యహం స్వాస్థ్యం ధైర్యం నైవాద్య లక్షయే। ఉద్విగ్నా చాపి తే దృష్టిర్భీతా చాతీవ లక్ష్యసే
నీవు ఆరోగ్యంగా లేవు, ధైర్యంగా కూడా కనిపించడంలేదు. నీ చూపు ఆందోళనగా ఉంది, నువ్వు చాలా భయపడినట్టు కనిపిస్తున్నావు.
నన్దోవాచ। పిబ పుత్ర స్తనం మేద్య కారణం యది పృచ్ఛసి। అశక్తాహం తవాఖ్యాతుం కురు తృప్తిం యథేప్సితామ్
నందుడు ఇలా అన్నాడు: నా బిడ్డా, ఈ పాలను తాగు. దీనికి కారణం ఏమిటని అడిగితే, నేను చెప్పలేను. నీవు నీ ఇష్టానుసారం తృప్తి చెందు.
అపశ్చిమం తు తే పుత్ర దుర్లభం మాతృదర్శనమ్। ఏకాహమద్య మే పీత్వా ప్రభాతే కస్య పాస్యసి
కానీ బిడ్డా, ఇది నీకు చివరిదైన అరుదైన అవకాశం, నన్ను చూడటానికి. నువ్వు ఈ రోజు నా పాలను తాగిన తర్వాత, రేపు ఉదయాన ఎవరి పాలను తాగుతావు?
త్వాం త్యక్త్వా పుత్ర గంతవ్యం శపథైరాగతా హ్యహమ్। క్షుత్క్షామస్య చ వ్యాఘ్రస్య దాతవ్యమాత్మజీవితమ్
బిడ్డా, నేను నిన్ను వదిలి వెళ్లాల్సి ఉంది. నేను చేసిన ప్రమాణాల వల్ల తప్పనిసరిగా వెళ్లాలి. ఆకలితో దాహంతో ఉన్న పులికి నా ప్రాణాన్ని ఇవ్వాల్సిందే.
నందాయాశ్చ వచః శ్రుత్వా వత్సో వచనమబ్రవీత్। వత్స ఉవాచ। అహం తత్ర గమిష్యామి యత్ర త్వం గంతుమిచ్ఛసి
నందమ్మ మాటలు విని, దూడ ఇలా అన్నది: "అమ్మా, నువ్వు ఎక్కడికి పోవాలనుకుంటే, నేను కూడా అక్కడికే వస్తాను."