దహ్యంతీ పుత్రశోకేన నందా సా పుత్రవత్సలా। రుదంతీ కరుణం చైవ నిరాశా పుత్రదర్శనే
తన కుమారుడి కోసం దుఃఖంతో కాలిపోతూ, తన కుందేలు మీద అపారమైన ప్రేమ కలిగిన నందా, కుమారుడిని చూడలేనని ఆశ లేక, హృదయ విదారకంగా ఏడ్చింది.
ద్వీపీ దృష్ట్వా తు తాం ధేనుం క్రందమానాం సుదుఃఖితామ్। ఉవాచ వచనం ఘోరం ధేనుకే కిం ప్రరుద్యతే
ఆ గోవు బాధతో ఏడుస్తూ ఉండగా, చిరుతపులి ఆమెను చూసి, 'గోవు! నువ్వు ఎందుకు ఇలా ఏడుస్తున్నావు?' అని భయంకరంగా అడిగింది.
దైవాత్సుఖోపపన్నాసి భక్షస్త్వం మే యదృచ్ఛయా। రుదంత్యా వా హసంత్యా వా తవాత్తం జీవితం భవేత్
అదృష్టవశాత్ నువ్వు నాకు సులభంగా దొరికిన ఆహారం అయ్యావు. నీవు ఏడ్చినా, నవ్వినా, నీ ప్రాణం నా చేతిలో పోతుంది.
విహితం భుజ్యతే లోకే స్వయంప్రాప్తాసి ధేనుకే। మృత్యుస్తే విహితోద్యైవ వృథా కిమనుశోచసి
ఈ లోకంలో ఎవరికీ దక్కినది తినబడుతుంది. నువ్వు స్వయంగా నన్ను చేరుకున్నావు, చిన్న ఆవు. నీ మరణం ఈ రోజు నిర్ణయించబడింది. అప్రయోజనంగా ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
పప్రచ్ఛ తాం పునర్ద్వీపీ కిమర్థం రుదితం త్వయా। కౌతుకం చాత్ర మే జాతం మహన్మే కథయస్వ వై
ఆ వ్యాఘ్రుడు మళ్లీ ఆమెను అడిగాడు: నీవు ఎందుకు ఏడుస్తున్నావు? నాకు దీనిపై ఆసక్తి కలిగింది. నీవు చెప్పు, అది నాకు చాలా ముఖ్యమైనది.
వ్యాఘ్రస్య వచనం శ్రుత్వా నందా వాక్యమథాబ్రవీత్। క్షంతుమర్హసి మే నాథ కామరూపిన్నమోస్తు తే
వ్యాఘ్రుని మాటలు విని నందా ఇలా చెప్పింది: ప్రభూ, నాకు క్షమించండి. స్వేచ్ఛగా రూపాలు మార్చుకునే వాడా, నీకు నమస్కారం.
త్వాం సమాసాద్య లోకస్య పరిత్రాణం న విద్యతే। జీవితార్థం న శోచామి ప్రాప్తవ్యం మరణం మయా
నిన్ను ఎదుర్కొన్నాక ఎవరికీ రక్షణ లేదు. నా ప్రాణం కోల్పోతున్నానని నేను బాధపడడం లేదు. నాకు మరణం తప్పదు.
జాతస్య హి ధ్రువో మృత్యుర్ధ్రువం జన్మ మృతస్య చ। తస్మాదపరిహార్యేర్థే న శోచామి మృగాధిప
పుట్టినవాడికి మరణం తప్పదు, మరణించినవాడికి మళ్లీ జననం తప్పదు. అందుకే తప్పించుకోలేని విషయానికి నేను బాధపడడం లేదు, మృగాధిపతీ.
దేవైరపి యథా సర్వైర్మర్త్తవ్యమవశైర్ధ్రువమ్। తస్మాత్తు నాహమేవైకా వ్యాఘ్ర శోచామి జీవితమ్
అందరు దేవతలు కూడా, ఇష్టపడకపోయినా, తప్పక మరణించాల్సిందే. కాబట్టి, వ్యాఘ్రా, నా ప్రాణం కోల్పోతున్నాను అని బాధపడేది నేనే ఒక్కతినే కాదు.
కింతు స్నేహేన వై సాధో దుఃఖేన రుదితం మయా। అస్తి మే హృది సంతాపస్తం చ త్వం శ్రోతుమర్హసి
కానీ, ఓ సద్గుణవంతుడా, ప్రేమతో, దుఃఖంతోనే నేను ఏడుస్తున్నాను. నా హృదయంలో బాధ ఉంది. దయచేసి దాన్ని వినాలి.
ప్రథమే వయసి ప్రాప్తే ప్రసూతాహం మృగాధిప। ఇష్టః ప్రథమజాతశ్చ సుతస్తు మమ బాలకః
మొదటి యవ్వనంలో నేను ప్రసవించాను, మృగాధిపతీ. నా మొదటి పుట్టినవాడు నాకు ఎంతో ఇష్టమైన చిన్న దూడ.
క్షీరపాయీ చ మే వత్సస్తృణం నాద్యాపి జిఘ్రతి। స చ గోపకులే బద్ధః క్షుధార్తో మామవేక్షతే౩౦౦ 1.18.
నా దూడ ఇంకా పాలే తాగుతోంది, గడ్డి కూడా వాసన చూడదు. అది గోపకుల గుడిసెలో కట్టేసి, ఆకలితో నన్ను ఎదురుచూస్తోంది.
తమహం చానుశోచామి కథం జీవిష్యతే సుతః। తస్యేచ్ఛామి స్తనం దాతుం పుత్రస్నేహవశం గతా
అతని గురించే నేను బాధపడుతున్నాను. నా కుమారుడు ఎలా బతుకుతాడో తెలియదు. తల్లి ప్రేమతో నేను పాలివ్వాలని కోరుకుంటున్నాను.
పాయయిత్వా స్తనం వత్సమవలిహ్య చ మూర్ద్ధని। సఖీనామర్పయిత్వా తు సందిశ్య చ హితాహితమ్
నా దూడకు పాలిచ్చి, తలపై ముద్దాడి, స్నేహితులకు అప్పగించి, మంచిదే, చెడిదే చెప్పి,
పునః ప్రత్యాగమిష్యామి యథేష్టం భక్షయిష్యసి। స నందాయా వచః శ్రుత్వా మృగేంద్రః పునరబ్రవీత్
తిరిగి వస్తాను. అప్పుడే నువ్వు నన్ను ఇష్టమైనట్టు తినవచ్చు. నందా మాటలు విని మృగాధిపతి మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.
కిం తే పుత్రేణ కర్త్తవ్యం మరణం కిం న బుధ్యసే। త్రస్యంతి సర్వభూతాని మ్రియంతే మాం నిరీక్ష్య చ
నీ కుమారుడితో నువ్వు ఏమి చేయగలవు? మరణం ఏమిటో నీకు అర్థం కావడం లేదా? నన్ను చూసి అన్ని జంతువులు భయంతో వణికిపోతాయి, మరణిస్తాయి.
త్వం పునః కృపయావిష్టా పుత్రపుత్రేతి భాషసే। న పుత్రా న తపో దానం న మాతా న పితా గురుః
నీవు మాత్రం దయతో నిండిపోయి, కుమారుడు, కుమారుడు అని మాట్లాడుతున్నావు. కుమారులు, తపస్సు, దానం, తల్లి, తండ్రి, గురువు ఎవ్వరూ
శక్నువంతి పరిత్రాతుం నరం కాలప్రపీడితమ్। కథం త్వం గోకులం గత్వా గోపీజనసమాకులమ్
కాలబలానికి లోనైన మనిషిని రక్షించలేరు. నీవు గోపికలతో నిండిన గోపాలకుల ఊరికి వెళ్లి, ఎలా రక్షించగలవు?
వృషభైర్నాదితం దివ్యం బాలవత్సవిభూషితమ్। భూషణం దేవలోకస్య స్వర్గతుల్యం న సంశయః
ఎద్దుల గొంతులతో మారుమోగే ఆ దివ్యమైన ఊరు, పిల్ల దూడలతో అలంకరించబడింది. అది దేవతల లోకానికి అలంకారం, స్వర్గానికి సమానం అనే సందేహం లేదు.
నిత్యం ప్రముదితం దివ్యం సర్వదేవప్రపూజితమ్। యత్పవిత్రం పవిత్రాణాం మంగలానాం చ మంగలమ్
అది ఎప్పుడూ ఆనందంగా ఉంటుంది, దివ్యమైనది, అన్ని దేవతలూ పూజించే స్థలం. పవిత్రమైన వాటిలో పవిత్రమైనది, మంగళకరమైన వాటిలో మంగళకరమైనది.
యత్తీర్థం సర్వతీర్థానాం ధన్యానాం ధన్యముత్తమమ్। సమస్తగుణసంపన్నమీశ్వరాయతనం మహత్
అన్ని పవిత్ర స్థలాలలో అత్యంత శుభ్రమైనది, అన్ని మంచి లక్షణాలతో కూడినది, అది పరమాత్ముని గొప్ప ఆలయం.
యత్ఖ్యాతం సర్వతీర్థానాం భూమిస్వర్గమనుత్తమమ్। గోపీమంథనశబ్దేన బాలవత్సరవేణ చ
అది భూమిలో, స్వర్గంలో ఉన్న అన్ని తీర్థాలలోకీ అత్యుత్తమమైనదిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. 'గోపీమంథన' అని, అలాగే 'బాలవత్సరవేణ' అని కూడా పిలుస్తారు.
గవాం హుంకారశబ్దేన అలక్ష్మీః ప్రతిహన్యతే। యత్ర వత్సాశ్చ హుంకారం కరుణం మాతృకాంక్షయా
ఆవుల అరుపుతో దుష్టత దూరమవుతుంది. అక్కడ, దూడలు తల్లిని కోరుకుంటూ, దయనీయంగా అరుస్తూ ఉంటాయి.
యద్గోపైః పాలితం శూరైర్బాహుయుద్ధకృతశ్రమైః। ప్రగీతనృత్యసంలాపం నందితాస్ఫోటనాదితమ్
ధైర్యవంతమైన గోపులు, చేతులతో పోరాడి అలసిపోయి, పాటలు పాడుతూ, నాట్యం చేస్తూ, సంభాషిస్తూ, ఆనందంగా చేయి చప్పట్లు కొడుతూ ఆ స్థలాన్ని కాపాడుతున్నారు.
ఇతస్తతః స్థితైర్వత్సైర్నర్ద్యమానం సమంతతః। సరోవద్రాజతే గోష్టం చలద్భిరివ పంకజైః
ఇక్కడ అక్కడ నిలబడి ఉన్న దూడలు చుట్టూ అరుస్తూ, ఆ గోశాల మొత్తం సరస్సు లాగా, అందులో తేలియాడే కమలాలతో మెరిసిపోతుంది.
తం శ్రీనికేతనం సౌమ్యం హృష్టపుష్టజనాకులమ్। గోలోకప్రతిమం దృష్ట్వా కథం ప్రత్యాగమిష్యసి
ఆ శ్రీనివాసుని మృదువైన నివాసాన్ని, సంతోషంగా ఆరోగ్యంగా ఉన్న ప్రజలతో నిండిన, గోలోకానికి సమానమైనదాన్ని చూసాక, తిరిగి రావాలని ఎలా అనిపిస్తుంది?
పంచభూతాని మే భద్రే పిబంతు రుధిరం తవ। న నిర్విణ్ణాని భూతాని వాఙ్మాత్రేణ కరోమ్యహమ్
ఓ మంగళకరమైనవాడా! ఐదు భూతాలు నీ రక్తాన్ని తాగిపోవాలని నేను అనుకుంటున్నాను. మాటలతోనే భూతాలకు అసంతృప్తిని కలిగించను.
నందోవాచ। ఏవం ప్రథమవత్సాయా మృగేంద్ర శృణు మే వచః। దృష్ట్వా సఖీః సుతం బాలం గోపాంశ్చ ప్రతిపాలకాన్
నందుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ మృగరాజా! నా మాట విను. నా స్నేహితులను, నా చిన్న కుమారుణ్ణి, అతనిని కాపాడే గోపులను చూసాక,
గోపీజనముపామంత్ర్య జననీం చ విశేషతః। శపథైరాగమిష్యామి మన్యసే యది ముంచ మాం
గోపికలను, ముఖ్యంగా నా తల్లిని వీడుకొని, ప్రమాణాలు చేసి తిరిగి వస్తాను. నన్ను నమ్మితే, నన్ను విడిచిపెట్టు.
యత్పాపం బ్రహ్మవధ్యాయాం మాతృపితృవధేషు చ। తేన పాపేన లిప్యేహం యద్యహం నాగమే పునః
నేను తిరిగి రాకపోతే, బ్రాహ్మణ హత్య లేదా తల్లిదండ్రులను హత్య చేసిన పాపం నన్ను అంటిపడాలి.