ఖర్జూరవనమాసాద్య ఫలపుష్పోపశోభితం। తత్రోషిత్వా పునర్దేవీ వనే మునిమనోరమే
ఫలాలు, పువ్వులతో అలంకరించబడిన ఖర్జూర వనాన్ని చేరి, అక్కడ కొంతకాలం ఉండి, ఆ దేవత మళ్లీ మునులకు ప్రీతికరమైన అరణ్యంలోకి ప్రవేశించింది.
సర్వర్తుకుసుమాకీర్ణే సిద్ధచారణసేవితే। నందా నామ సరిచ్ఛ్రేష్ఠా త్రిషులోకేషు విశ్రుతా౨౫౦ 1.18.
ప్రతి ఋతువులో పువ్వులతో నిండిన, సిద్ధులు, చరణులు సేవించే, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన ఉత్తమ నది నందా అని పేరు.
మీననక్రఝషోపేతా విమలోదకపూరితా। సూత ఉవాచ। అథ దేవవ్రతఃప్రాహ కిమన్యా సా సరిద్వరా
ఆ నది చేపలు, మొసళ్ళు, ఇతర జలచరాలతో నిండినది, నిర్మలమైన నీటితో పరిపూర్ణమైంది. సూతుడు ఇలా అన్నాడు: అప్పుడు దేవవ్రతుడు, 'ఇంకా ఏది ఆ ఉత్తమ నది?' అని అడిగాడు.
ఏతన్మే కౌతుకం బ్రహ్మన్నందా శబ్దా సరస్వతీ। యథాభూతా యేన కృతా కారణేన సరిద్వరా
బ్రహ్మన్! నందా అనే సరస్వతీ గురించి నాకు ఆసక్తి ఉంది. ఆమె ఎలా ఏర్పడింది? ఏ కారణంతో ఆ నది ఉత్తమంగా ప్రసిద్ధి చెందింది?
ఏవముక్తే పులస్త్యః స భీష్మాయైతత్పురాతనం। ఆఖ్యాతుముపచక్రామ నందా నామ యతస్స్మృతం
ఇలా అడిగినప్పుడు, పులస్త్యుడు భీష్మునికి ఆ పురాతన కథను చెప్పడం ప్రారంభించాడు. నందా అనే పేరు ఎలా వచ్చింది అనే విషయాన్ని వివరించాడు.
క్షత్రవ్రతధరో నిత్యమాసీద్రాజా ప్రభంజనః। ప్రవృత్తోసౌ మృగాన్హంతుం వనే తస్మిన్మహాబలః
క్షత్రధర్మాన్ని పాటిస్తూ, ప్రభంజనుడు అనే రాజు ఎప్పుడూ ఉండేవాడు. అతడు మహాబలుడు, ఆ అరణ్యంలో జంతువులను వేటాడడంలో నిమగ్నుడయ్యేవాడు.
స దదర్శ తతస్తస్మిన్మృగీం గుల్మాంతరే స్థితాం। మార్గణేన సుతీక్ష్ణేన తాం వివ్యాధ పురోగతాం
అతడు అక్కడ ఒక పొదలో నిల్చున్న ఒక జింకను చూసి, ముందుకు పోతున్న ఆ జింకను చాలా పదునైన బాణంతో గాయపరిచాడు.
సా విలోక్య దిశః సర్వాస్తం దృష్ట్వా శరపాణినం। ఆహ కిం తే కృతం మూఢ త్వయైతత్కర్మదుష్కరం
ఆమె అన్ని దిశల్లో చూసి, చేతిలో బాణం పట్టుకున్న నిన్ను గమనించి, 'ఏమి చేసావు మూర్ఖుడా? ఈ పని ఎంత కష్టం తెలుసా?' అని అడిగింది.
స్తనం తావత్ప్రయచ్ఛామి సుతస్యాధోముఖీ స్థితా। మాంసలోభేన విద్ధాహం తరసా హ్యకుతోభయా
నేను నా పిల్లవాడికి పాలిచ్చేందుకు తలవంచి నిల్చున్నాను. నీవు మాంసం కోరికతో నన్ను భయపడకుండా వేగంగా గాయపరిచావు.
పిబంతం గుప్తవత్సం చ గూఢమైథునమాగతం। ఏవంవిధం మృగం రాజన్న హన్యాత్ప్రాఙ్మయా శ్రుతం
దాచిన పిల్లవాడికి పాలిచ్చే జింకను లేదా రహస్యంగా జతకలిసిన జింకను రాజు చంపకూడదు అని నేను ముందే విన్నాను.
స్తనం తు తనయస్యాస్య ప్రయచ్ఛంతీ త్వయా హతా। బాణేనాశనికల్పేన నిర్దోషా వనమాగతా
ఈ పిల్లవాడికి పాలిచ్చే సమయంలో నీవు నన్ను మేఘం మోగినట్టు బాణంతో చంపావు. నేను నిర్దోషినిని, అడవిలోకి వచ్చాను.
తస్మాత్త్వమపి దుర్బుద్ధే క్రవ్యాదత్వమవాప్స్యసి। వనేస్మిన్కంటకాకీర్ణే వ్యాఘ్రరూపం త్వమాప్నుహి
కాబట్టి, చెడు మనసున్నవాడా, నీవు కూడా మాంసాహారిగా మారిపోతావు. ఈ ముల్లుల అడవిలో నీవు పులి రూపం ధరిస్తావు.
శాపప్రదానం శ్రుత్వైవం స రాజాపురతః స్థితః। ప్రోవాచ ప్రాంజలిర్భూత్వా తాం మృగీం వ్యథితేన్ద్రియః
ఆమె శాపం పలికిన వెంటనే, రాజు ఆమె ముందు చేతులు జోడించి, మనస్సు కలవరపడి, ఆ జింకతో ఇలా అన్నాడు.
స్తనం తు తనయస్యేహ ప్రయచ్ఛంతీ న మే మతా। అజ్ఞానేన హతా భద్రే ప్రసీద సుసమాధినా
'పిల్లవాడికి పాలిచ్చే నిన్ను చంపడం నా ఉద్దేశ్యం కాదు. తెలియక చేసిన పని ఇది, ఓ మృదువైనవాడా. దయచూపు, స్థిరమైన మనస్సుతో ఉండు.'
వ్యాఘ్రరూపమహం త్యక్త్వా ప్రాప్స్యామి మానుషం కదా। ఏవంవిధస్య శాపస్య విమోక్షం శంస మే మృగి
'పులి రూపాన్ని వదిలి మానవ జన్మ ఎప్పుడు పొందుతాను? ఇలాంటి శాపం నుండి విముక్తి ఎప్పుడు వస్తుంది, జింకా, చెప్పు.'
ఏవముక్తే మృగీ తస్య ప్రోవాచ వచనం శుభమ్। రాజన్నబ్దశతాంతే తు శాపస్యాగతయా గవా
అలా అడిగినప్పుడు ఆ జింక శుభంగా ఇలా చెప్పింది: 'ఓ రాజా, నూరు సంవత్సరాల అనంతరం, శాపం ముగిసినప్పుడు నీవు నందాతో సంభాషిస్తావు.'
నందయా సహ సంవాదమాసాద్యాంతో భవిష్యతి। మృగ్యోక్తే వచనే రాజా వ్యాఘ్ర ఏవాభవత్తదా
'నందాతో కలసి మాట్లాడిన తర్వాత నీ శాపాంతం కలుగుతుంది.' జింక ఇలా చెప్పగానే రాజు వెంటనే పులిగా మారిపోయాడు.
నఖదంష్ట్రాయుధోపేతో వ్యాఘ్రరూపోతి భీషణః। తత్రాసౌ భక్షయన్నాస్తే మృగాన్హత్వా చతుష్పదః
పంజాలు, పళ్లతో ఆయుధాలుగా పులి రూపంలో భయంకరంగా మారి, అక్కడ నాలుగు కాళ్ల జంతువులను చంపి తినడం ప్రారంభించాడు.
ద్విపదానపి తత్రస్థాన్కాలేన క్రమయోజితాన్। ఏవం తత్ర వనే తస్య సంవత్సరశతం గతమ్
కాలక్రమంలో అక్కడ ఉన్న రెండు కాళ్లవారినీ అతడు తినడం మొదలుపెట్టాడు. అలా ఆ అడవిలో అతడికి నూరు సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి.
ఆత్మానం నిందమానస్య మృగమాంసాని ఖాదతః। కదాహం మానుషం భావం గమిష్యామీదృశం పునః
జింక మాంసం తింటూ తనను తాను నిందించుకుంటూ, 'మళ్ళీ ఎప్పుడు మానవ జన్మ పొందుతానో?' అని ఆలోచించాడు.
కుత్సితం న కరిష్యామి వియోనికరణం మహత్। కుర్వతా మాంసలోభేన మృగయాం పరిధావతా
'ఇలాంటి నీచమైన పనిని ఇకపై చేయను. మాంసం కోరికతో వేటాడుతూ పెద్ద బాధ కలిగించాను.'
ఆపదాసహితం ప్రాప్తం మానుషాణాం భయావహమ్। దర్శనం దుఃఖదం మహ్యం మృగాణాం మానుషైః సహ
'నాకు పెద్ద అపాయం వచ్చింది, అది మనుషులకు భయాన్ని కలిగించింది. జింకలు, మనుషులతో కలిసి కనిపించడం నాకు చాలా బాధను కలిగిస్తోంది.'
పాపేన పాపతాం నీతో హ్యపాపేఽపి సతాం కులే। ఉత్పన్నో వికృతిం నీతః పశ్య కాలస్య పర్యయమ్
'పాపం వల్ల నేను పాపాత్ముడిని అయ్యాను. పాపరహితుల కుటుంబంలో పుట్టినా, మానవుడిగా పుట్టి ఇలా దిగజారిపోయాను. కాలచక్రం మార్పు చూడండి.'
తస్మాన్మే సుకృతం నాస్తి హింసాప్యేకా విగర్హితా। తయా తు ప్రాప్యతే దుఃఖం న చ మోక్షో భవిష్యతి
'కాబట్టి నాకు పుణ్యం లేదు. ఒక్క హింస కూడా నిందించదగినది. దానివల్ల బాధ కలుగుతుంది, విముక్తి కలగదు.'
కథం మే భవితా మోక్షః కథం సత్యా మృగీ భవేత్। గతే వర్షశతే తస్య వసతస్తద్వనే తదా
నేను ఎప్పుడు విముక్తి పొందుతాను? ఆ మృగిని నిజంగా ఎలా అవుతుంది? వంద సంవత్సరాలు ఆ అడవిలో నివసించిన తరువాతనే అది జరుగుతుంది.
ఆయాతం గోకులం కాలే యవసోదకకారణాత్। గోవాటవాటీసంస్థానం తత్తత్ర సమవస్థితమ్
ఆ సమయంలో యవము, నీటి కోసం అతడు గోకులానికి వచ్చాడు. అక్కడ గోవుల కొట్ల్లు, గోవాటలు ఉన్న చోటే అతడు ఉండిపోయాడు.
వనోపకణ్ఠే మంథానరవేణాపూరితం చ యత్। క్షీబైర్గోపైః సమాకీర్ణం పాదపైరపితద్వనమ్
అడవి అంచున మంతనం చేసే శబ్దంతో నిండిపోయి, మత్తులో ఉన్న గోపులతో కిక్కిరిసిపోయి, చెట్ల నీడతో ఆ అడవి అలంకరించబడింది.
నిశివంశరవోపేతం గోపీనాం చ శుభప్రదమ్। ఏవం తు వసతస్తస్య ఖర్జూరవనసంసది
రాత్రిపక్షుల అరుపులతో మారుమోగుతూ, గోపికలకు మంగళకరంగా ఉండే ఆ ఖర్జూర వనంలో అతడు నివసిస్తూ ఉండగా,
హృష్టా తుష్టా చ పుష్టా చ నందా వై నామ నామతః। గోమండలస్య సాముఖ్యా హంసవర్ణా ఘటస్రవా
నందా అనే ఒక గోవు అక్కడ ఉండేది. ఆమె ఆనందంగా, సంతృప్తిగా, బలంగా ఉండేది. ఆ గోమండలంలో ఆమె ప్రధానురాలు, హంసలా తెల్లగా, నడకలో అందంగా ఉండేది.
దీర్ఘఘోణా విభక్తాంగీ బంధురాంగీ తనుత్వచా। నీలకంఠా శుభగ్రీవా ఘంటాలీ మధురస్వనా
ఆమెకు పొడవాటి ముక్కు, సమతుల్యమైన అవయవాలు, సన్నని శరీరం, నీలికంఠం, అందమైన మెడ, గంటతో అలంకరించబడినది, మధురమైన స్వరం కలిగి ఉండేది.