యః స్నాత్వా ప్రయతో నిత్యం తతః పశ్యేత్పితామహమ్। అనులోమవిలోమాభ్యాం తథా వ్యస్తసమస్తయోః
ఎవరైనా ప్రతిరోజూ స్నానం చేసి, పవిత్రుడై, పితామహులను నేరుగా, తిరిగి, విడిగా, కలిపి కూడా దర్శిస్తే...
స్నాతవ్యం పుష్కరే నిత్యం బ్రహ్మలోకమభీప్సితా। త్రీణి శృంగాణి శుభ్రాణి త్రీణి ప్రస్రవణాని చ
బ్రహ్మలోకాన్ని కోరేవారు పుష్కరంలో ప్రతిరోజూ స్నానం చేయాలి. అక్కడ మూడు పవిత్రమైన కొండలు, మూడు ప్రవాహాలు ఉన్నాయి.
పుష్కరాణి ప్రసిద్ధాని న విద్మస్తత్ర కారణం। కనీయాంసం మధ్యమం చ తృతీయం జ్యేష్ఠపుష్కరం
పుష్కరాలు ప్రసిద్ధి చెందినవి. అక్కడ కారణం ఏమిటో మనకు తెలియదు. చిన్న పుష్కరం, మధ్య పుష్కరం, మూడవది పెద్ద పుష్కరం.
శృంగశద్బాభిధానాని శుభప్రస్రవణాని చ। ధర్మార్థకామమోక్షాణాం సంకల్పైరఫలం నరః
అవి కొండల పేర్లతో, శుభప్రవాహాల పేర్లతో పిలవబడతాయి. ధర్మం, ధనం, కామం, మోక్షం కోరేవారు అక్కడ సంకల్పంతో చేసినదానికి తప్పకుండా ఫలితం పొందుతారు.
యస్తత్ర సంత్యజేద్దేహం మోక్షం ప్రాప్నోత్యసంశయమ్। ప్రయతః సంయతస్తస్యాం స్నాత్వా దద్యాద్విజే శుభామ్
ఎవరైనా అక్కడ శరీరం విడిచినవాడు అనుమానం లేకుండా మోక్షాన్ని పొందుతాడు. పవిత్రుడై, నియమంగా ఉండి, అక్కడ స్నానం చేసి, బ్రాహ్మణులకు శుభమైన దానం చేయాలి.
గామేకాం మంత్రపూతాం చ లోకానాప్నోతిమోక్షదాన్। కిమత్ర బహునోక్తేన రాత్రావపి హి యోర్థినే
ఒక గోవును మంత్రపూర్వకంగా దానం చేస్తే, మోక్షప్రాప్తికి అనేక లోకాలను పొందుతాడు. దీనిలో ఎక్కువగా చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. రాత్రిపూట కూడా కోరేవారికి ఫలితం లభిస్తుంది.
అర్థం ప్రయచ్ఛతే స్నాత్వా సోనన్తం సుఖమశ్నుతే। తత్ర దానం ప్రశంసంతి తిలానాం మునిసత్తమాః
ఎవరైనా స్నానం చేసి ధనం దానం చేస్తే, అంతులేని ఆనందాన్ని అనుభవిస్తాడు. అక్కడ తిలాల దానాన్ని మునులు ఎంతో ప్రశంసిస్తారు.
కృష్ణపక్షే చతుర్దశ్యాం స్నానం చ విహితం సదా। పిణ్యాకేన గుడేనాపి పిండం యోత్ర ప్రయచ్ఛతి
కృష్ణపక్షంలో చతుర్దశి రోజున స్నానం చేయడం ఎప్పుడూ శాస్త్రోక్తమే. అక్కడ పిండి లేదా బెల్లంతో చేసిన పిండాన్ని అర్పించినవాడు...
పితౄణాం ప్రయతో భూత్వా పితృలోకం స యఛతి। పుష్కరారణ్యమాసాద్య పునస్తస్మాత్సరస్వతీ
పితృదేవతలకు పవిత్రుడై, పితృలోకాన్ని పొందుతాడు. పుష్కర అరణ్యాన్ని చేరి, అక్కడి నుండి సరస్వతీ నదిని చేరుతాడు.
అంతర్ద్ధానం గతా గంతుం ప్రవృత్తాగపశ్చిమాముఖీ। నాతిదూరే తతస్తస్య పుష్కరస్య సుశోభనా
ఆమె అంతర్ధానమై, పడమర వైపు ముఖం పెట్టి వెళ్లడానికి సిద్ధమైంది. ఆ పుష్కరానికి దగ్గరగా, అక్కడ ఒక అద్భుతమైన ప్రదేశం ఉంది.
ఖర్జూరవనమాసాద్య ఫలపుష్పోపశోభితం। తత్రోషిత్వా పునర్దేవీ వనే మునిమనోరమే
ఫలాలు, పువ్వులతో అలంకరించబడిన ఖర్జూర వనాన్ని చేరి, అక్కడ కొంతకాలం ఉండి, ఆ దేవత మళ్లీ మునులకు ప్రీతికరమైన అరణ్యంలోకి ప్రవేశించింది.
సర్వర్తుకుసుమాకీర్ణే సిద్ధచారణసేవితే। నందా నామ సరిచ్ఛ్రేష్ఠా త్రిషులోకేషు విశ్రుతా౨౫౦ 1.18.
ప్రతి ఋతువులో పువ్వులతో నిండిన, సిద్ధులు, చరణులు సేవించే, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన ఉత్తమ నది నందా అని పేరు.
మీననక్రఝషోపేతా విమలోదకపూరితా। సూత ఉవాచ। అథ దేవవ్రతఃప్రాహ కిమన్యా సా సరిద్వరా
ఆ నది చేపలు, మొసళ్ళు, ఇతర జలచరాలతో నిండినది, నిర్మలమైన నీటితో పరిపూర్ణమైంది. సూతుడు ఇలా అన్నాడు: అప్పుడు దేవవ్రతుడు, 'ఇంకా ఏది ఆ ఉత్తమ నది?' అని అడిగాడు.
ఏతన్మే కౌతుకం బ్రహ్మన్నందా శబ్దా సరస్వతీ। యథాభూతా యేన కృతా కారణేన సరిద్వరా
బ్రహ్మన్! నందా అనే సరస్వతీ గురించి నాకు ఆసక్తి ఉంది. ఆమె ఎలా ఏర్పడింది? ఏ కారణంతో ఆ నది ఉత్తమంగా ప్రసిద్ధి చెందింది?
ఏవముక్తే పులస్త్యః స భీష్మాయైతత్పురాతనం। ఆఖ్యాతుముపచక్రామ నందా నామ యతస్స్మృతం
ఇలా అడిగినప్పుడు, పులస్త్యుడు భీష్మునికి ఆ పురాతన కథను చెప్పడం ప్రారంభించాడు. నందా అనే పేరు ఎలా వచ్చింది అనే విషయాన్ని వివరించాడు.
క్షత్రవ్రతధరో నిత్యమాసీద్రాజా ప్రభంజనః। ప్రవృత్తోసౌ మృగాన్హంతుం వనే తస్మిన్మహాబలః
క్షత్రధర్మాన్ని పాటిస్తూ, ప్రభంజనుడు అనే రాజు ఎప్పుడూ ఉండేవాడు. అతడు మహాబలుడు, ఆ అరణ్యంలో జంతువులను వేటాడడంలో నిమగ్నుడయ్యేవాడు.
స దదర్శ తతస్తస్మిన్మృగీం గుల్మాంతరే స్థితాం। మార్గణేన సుతీక్ష్ణేన తాం వివ్యాధ పురోగతాం
అతడు అక్కడ ఒక పొదలో నిల్చున్న ఒక జింకను చూసి, ముందుకు పోతున్న ఆ జింకను చాలా పదునైన బాణంతో గాయపరిచాడు.
సా విలోక్య దిశః సర్వాస్తం దృష్ట్వా శరపాణినం। ఆహ కిం తే కృతం మూఢ త్వయైతత్కర్మదుష్కరం
ఆమె అన్ని దిశల్లో చూసి, చేతిలో బాణం పట్టుకున్న నిన్ను గమనించి, 'ఏమి చేసావు మూర్ఖుడా? ఈ పని ఎంత కష్టం తెలుసా?' అని అడిగింది.
స్తనం తావత్ప్రయచ్ఛామి సుతస్యాధోముఖీ స్థితా। మాంసలోభేన విద్ధాహం తరసా హ్యకుతోభయా
నేను నా పిల్లవాడికి పాలిచ్చేందుకు తలవంచి నిల్చున్నాను. నీవు మాంసం కోరికతో నన్ను భయపడకుండా వేగంగా గాయపరిచావు.
పిబంతం గుప్తవత్సం చ గూఢమైథునమాగతం। ఏవంవిధం మృగం రాజన్న హన్యాత్ప్రాఙ్మయా శ్రుతం
దాచిన పిల్లవాడికి పాలిచ్చే జింకను లేదా రహస్యంగా జతకలిసిన జింకను రాజు చంపకూడదు అని నేను ముందే విన్నాను.
స్తనం తు తనయస్యాస్య ప్రయచ్ఛంతీ త్వయా హతా। బాణేనాశనికల్పేన నిర్దోషా వనమాగతా
ఈ పిల్లవాడికి పాలిచ్చే సమయంలో నీవు నన్ను మేఘం మోగినట్టు బాణంతో చంపావు. నేను నిర్దోషినిని, అడవిలోకి వచ్చాను.
తస్మాత్త్వమపి దుర్బుద్ధే క్రవ్యాదత్వమవాప్స్యసి। వనేస్మిన్కంటకాకీర్ణే వ్యాఘ్రరూపం త్వమాప్నుహి
కాబట్టి, చెడు మనసున్నవాడా, నీవు కూడా మాంసాహారిగా మారిపోతావు. ఈ ముల్లుల అడవిలో నీవు పులి రూపం ధరిస్తావు.
శాపప్రదానం శ్రుత్వైవం స రాజాపురతః స్థితః। ప్రోవాచ ప్రాంజలిర్భూత్వా తాం మృగీం వ్యథితేన్ద్రియః
ఆమె శాపం పలికిన వెంటనే, రాజు ఆమె ముందు చేతులు జోడించి, మనస్సు కలవరపడి, ఆ జింకతో ఇలా అన్నాడు.
స్తనం తు తనయస్యేహ ప్రయచ్ఛంతీ న మే మతా। అజ్ఞానేన హతా భద్రే ప్రసీద సుసమాధినా
'పిల్లవాడికి పాలిచ్చే నిన్ను చంపడం నా ఉద్దేశ్యం కాదు. తెలియక చేసిన పని ఇది, ఓ మృదువైనవాడా. దయచూపు, స్థిరమైన మనస్సుతో ఉండు.'
వ్యాఘ్రరూపమహం త్యక్త్వా ప్రాప్స్యామి మానుషం కదా। ఏవంవిధస్య శాపస్య విమోక్షం శంస మే మృగి
'పులి రూపాన్ని వదిలి మానవ జన్మ ఎప్పుడు పొందుతాను? ఇలాంటి శాపం నుండి విముక్తి ఎప్పుడు వస్తుంది, జింకా, చెప్పు.'
ఏవముక్తే మృగీ తస్య ప్రోవాచ వచనం శుభమ్। రాజన్నబ్దశతాంతే తు శాపస్యాగతయా గవా
అలా అడిగినప్పుడు ఆ జింక శుభంగా ఇలా చెప్పింది: 'ఓ రాజా, నూరు సంవత్సరాల అనంతరం, శాపం ముగిసినప్పుడు నీవు నందాతో సంభాషిస్తావు.'
నందయా సహ సంవాదమాసాద్యాంతో భవిష్యతి। మృగ్యోక్తే వచనే రాజా వ్యాఘ్ర ఏవాభవత్తదా
'నందాతో కలసి మాట్లాడిన తర్వాత నీ శాపాంతం కలుగుతుంది.' జింక ఇలా చెప్పగానే రాజు వెంటనే పులిగా మారిపోయాడు.
నఖదంష్ట్రాయుధోపేతో వ్యాఘ్రరూపోతి భీషణః। తత్రాసౌ భక్షయన్నాస్తే మృగాన్హత్వా చతుష్పదః
పంజాలు, పళ్లతో ఆయుధాలుగా పులి రూపంలో భయంకరంగా మారి, అక్కడ నాలుగు కాళ్ల జంతువులను చంపి తినడం ప్రారంభించాడు.
ద్విపదానపి తత్రస్థాన్కాలేన క్రమయోజితాన్। ఏవం తత్ర వనే తస్య సంవత్సరశతం గతమ్
కాలక్రమంలో అక్కడ ఉన్న రెండు కాళ్లవారినీ అతడు తినడం మొదలుపెట్టాడు. అలా ఆ అడవిలో అతడికి నూరు సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి.
ఆత్మానం నిందమానస్య మృగమాంసాని ఖాదతః। కదాహం మానుషం భావం గమిష్యామీదృశం పునః
జింక మాంసం తింటూ తనను తాను నిందించుకుంటూ, 'మళ్ళీ ఎప్పుడు మానవ జన్మ పొందుతానో?' అని ఆలోచించాడు.