తర్పణాత్పిణ్డదానాచ్చ నరకేష్వపి సంస్థితాః। స్వర్గం ప్రయాన్తి పితరస్తత్ర పుత్రేణ తారితాః
ఇక్కడ తర్పణం, పిండప్రదానం చేయడం వల్ల నరకంలో ఉన్న పితృదేవతలు కూడా కుమారుని ద్వారా స్వర్గానికి చేరుకుంటారు.
పుష్కరేపి సరస్వత్యాం యే పిబన్తి జలం జనాః। తే లభన్తేఽక్షయాన్లోకాన్బ్రహ్మవిశ్వేశవందితాన్
పుష్కరంలో సరస్వతి నీరు త్రాగినవారు, బ్రహ్మ మరియు విశ్వేశ్వరుడు సత్కరించే అక్షయ లోకాలను పొందుతారు.
స్వర్గనిశ్రేణికాభూతా పుష్కరే చ సరస్వతీ। సా పుణ్యవద్భిస్సంప్రాప్తుం పుంభిశ్శక్యా మహానదీ
పుష్కరంలో సరస్వతి స్వర్గానికి మెట్టు లాంటి దారిగా మారుతుంది. ఆ పవిత్ర నదిని పుణ్యవంతులు సులభంగా పొందగలరు.
మునిభర్ధర్మతత్త్వజ్ఞైస్తత్ర తత్ర నిషేవితా। తస్మాత్సర్వత్ర సా దేవీ పవిత్రా సర్వతస్స్థితా
అక్కడ ప్రతి చోటా ధర్మ తత్వాన్ని తెలిసిన మునులు ఆమెను సేవిస్తారు. అందుకే ఆ దేవి పవిత్రురాలు, అన్ని చోట్లా విస్తరించి ఉంది.
పుష్కరే తు విశేషేణ పూతాత్పూతతమా హి సా। నదీ సరస్వతీ పుణ్యా సులభా జగతి స్థితా
కానీ పుష్కరంలో ఆమె అత్యంత పవిత్రురాలిగా ఉంటుంది. ఆ సరస్వతి నది భూమిపై సులభంగా లభించే పవిత్ర నది.
దుర్లభా సా కురుక్షేత్రే ప్రభాసే పుష్కరే తథా। తత్తీర్థం సర్వతీర్థానాం ప్రవరం విహితం భువి
ఆమె కురుక్షేత్రం, ప్రభాసం, పుష్కరంలో అరుదుగా లభిస్తుంది. ఆ తీర్థం భూమిపై ఉన్న అన్ని తీర్థాలలో శ్రేష్ఠమైనదిగా స్థాపించబడింది.
ధర్మార్థకామమోక్షాణాం చతుర్ణామపి సాధకమ్। ప్రాచీం సరస్వతీం ప్రాప్య యోన్యత్తీర్థం హి మార్గతే
తూర్పు సరస్వతిని చేరినవాడు ధర్మం, ధనం, కామం, మోక్షం అన్నీ సాధించగలడు. అయినా మరొక తీర్థాన్ని వెతికేవాడు—
స కరస్థం సముత్సృజ్య హ్యమృతం విషమిచ్ఛతి। జ్యేష్ఠే జ్యేష్ఠా ప్రయాగస్య మధ్యమే మధ్యమా స్మృతా
తన చేతిలో ఉన్న అమృతాన్ని వదిలేసి విషాన్ని కోరుకున్నవాడిలా అవుతాడు. తీర్థాలలో తూర్పు సరస్వతి శ్రేష్ఠమైనది, మధ్యదానిది మధ్యస్థంగా పరిగణించబడుతుంది.
ప్రదక్షిణం తతో గచ్ఛేత్కనీయాంసం విచక్షణః। త్రిష్వప్యేతేషు స్నాయీత కుర్యాచ్చాపి ప్రదక్షిణమ్
అందుకు జ్ఞానులు చిన్నదాన్ని కుడివైపున పెట్టుకొని, దాని చుట్టూ ప్రదక్షిణగా నడవాలి. ఆ మూడు తీరాల్లో కూడా స్నానం చేసి, ప్రదక్షిణం చేయాలి.
ప్రయచ్ఛతి పితృభ్యో యస్తోయం తేషాం తిలాన్వితమ్। తేపి తుష్టాః పునస్తస్య ప్రయచ్ఛంత్యమితం ఫలమ్
ఎవరైనా తిలాలతో కలిపిన నీటిని పితృదేవతలకు అర్పిస్తే, వారు సంతోషించి, అతనికి అపారమైన ఫలితాన్ని మళ్లీ మళ్లీ ఇస్తారు.
యః స్నాత్వా ప్రయతో నిత్యం తతః పశ్యేత్పితామహమ్। అనులోమవిలోమాభ్యాం తథా వ్యస్తసమస్తయోః
ఎవరైనా ప్రతిరోజూ స్నానం చేసి, పవిత్రుడై, పితామహులను నేరుగా, తిరిగి, విడిగా, కలిపి కూడా దర్శిస్తే...
స్నాతవ్యం పుష్కరే నిత్యం బ్రహ్మలోకమభీప్సితా। త్రీణి శృంగాణి శుభ్రాణి త్రీణి ప్రస్రవణాని చ
బ్రహ్మలోకాన్ని కోరేవారు పుష్కరంలో ప్రతిరోజూ స్నానం చేయాలి. అక్కడ మూడు పవిత్రమైన కొండలు, మూడు ప్రవాహాలు ఉన్నాయి.
పుష్కరాణి ప్రసిద్ధాని న విద్మస్తత్ర కారణం। కనీయాంసం మధ్యమం చ తృతీయం జ్యేష్ఠపుష్కరం
పుష్కరాలు ప్రసిద్ధి చెందినవి. అక్కడ కారణం ఏమిటో మనకు తెలియదు. చిన్న పుష్కరం, మధ్య పుష్కరం, మూడవది పెద్ద పుష్కరం.
శృంగశద్బాభిధానాని శుభప్రస్రవణాని చ। ధర్మార్థకామమోక్షాణాం సంకల్పైరఫలం నరః
అవి కొండల పేర్లతో, శుభప్రవాహాల పేర్లతో పిలవబడతాయి. ధర్మం, ధనం, కామం, మోక్షం కోరేవారు అక్కడ సంకల్పంతో చేసినదానికి తప్పకుండా ఫలితం పొందుతారు.
యస్తత్ర సంత్యజేద్దేహం మోక్షం ప్రాప్నోత్యసంశయమ్। ప్రయతః సంయతస్తస్యాం స్నాత్వా దద్యాద్విజే శుభామ్
ఎవరైనా అక్కడ శరీరం విడిచినవాడు అనుమానం లేకుండా మోక్షాన్ని పొందుతాడు. పవిత్రుడై, నియమంగా ఉండి, అక్కడ స్నానం చేసి, బ్రాహ్మణులకు శుభమైన దానం చేయాలి.
గామేకాం మంత్రపూతాం చ లోకానాప్నోతిమోక్షదాన్। కిమత్ర బహునోక్తేన రాత్రావపి హి యోర్థినే
ఒక గోవును మంత్రపూర్వకంగా దానం చేస్తే, మోక్షప్రాప్తికి అనేక లోకాలను పొందుతాడు. దీనిలో ఎక్కువగా చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. రాత్రిపూట కూడా కోరేవారికి ఫలితం లభిస్తుంది.
అర్థం ప్రయచ్ఛతే స్నాత్వా సోనన్తం సుఖమశ్నుతే। తత్ర దానం ప్రశంసంతి తిలానాం మునిసత్తమాః
ఎవరైనా స్నానం చేసి ధనం దానం చేస్తే, అంతులేని ఆనందాన్ని అనుభవిస్తాడు. అక్కడ తిలాల దానాన్ని మునులు ఎంతో ప్రశంసిస్తారు.
కృష్ణపక్షే చతుర్దశ్యాం స్నానం చ విహితం సదా। పిణ్యాకేన గుడేనాపి పిండం యోత్ర ప్రయచ్ఛతి
కృష్ణపక్షంలో చతుర్దశి రోజున స్నానం చేయడం ఎప్పుడూ శాస్త్రోక్తమే. అక్కడ పిండి లేదా బెల్లంతో చేసిన పిండాన్ని అర్పించినవాడు...
పితౄణాం ప్రయతో భూత్వా పితృలోకం స యఛతి। పుష్కరారణ్యమాసాద్య పునస్తస్మాత్సరస్వతీ
పితృదేవతలకు పవిత్రుడై, పితృలోకాన్ని పొందుతాడు. పుష్కర అరణ్యాన్ని చేరి, అక్కడి నుండి సరస్వతీ నదిని చేరుతాడు.
అంతర్ద్ధానం గతా గంతుం ప్రవృత్తాగపశ్చిమాముఖీ। నాతిదూరే తతస్తస్య పుష్కరస్య సుశోభనా
ఆమె అంతర్ధానమై, పడమర వైపు ముఖం పెట్టి వెళ్లడానికి సిద్ధమైంది. ఆ పుష్కరానికి దగ్గరగా, అక్కడ ఒక అద్భుతమైన ప్రదేశం ఉంది.
ఖర్జూరవనమాసాద్య ఫలపుష్పోపశోభితం। తత్రోషిత్వా పునర్దేవీ వనే మునిమనోరమే
ఫలాలు, పువ్వులతో అలంకరించబడిన ఖర్జూర వనాన్ని చేరి, అక్కడ కొంతకాలం ఉండి, ఆ దేవత మళ్లీ మునులకు ప్రీతికరమైన అరణ్యంలోకి ప్రవేశించింది.
సర్వర్తుకుసుమాకీర్ణే సిద్ధచారణసేవితే। నందా నామ సరిచ్ఛ్రేష్ఠా త్రిషులోకేషు విశ్రుతా౨౫౦ 1.18.
ప్రతి ఋతువులో పువ్వులతో నిండిన, సిద్ధులు, చరణులు సేవించే, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన ఉత్తమ నది నందా అని పేరు.
మీననక్రఝషోపేతా విమలోదకపూరితా। సూత ఉవాచ। అథ దేవవ్రతఃప్రాహ కిమన్యా సా సరిద్వరా
ఆ నది చేపలు, మొసళ్ళు, ఇతర జలచరాలతో నిండినది, నిర్మలమైన నీటితో పరిపూర్ణమైంది. సూతుడు ఇలా అన్నాడు: అప్పుడు దేవవ్రతుడు, 'ఇంకా ఏది ఆ ఉత్తమ నది?' అని అడిగాడు.
ఏతన్మే కౌతుకం బ్రహ్మన్నందా శబ్దా సరస్వతీ। యథాభూతా యేన కృతా కారణేన సరిద్వరా
బ్రహ్మన్! నందా అనే సరస్వతీ గురించి నాకు ఆసక్తి ఉంది. ఆమె ఎలా ఏర్పడింది? ఏ కారణంతో ఆ నది ఉత్తమంగా ప్రసిద్ధి చెందింది?
ఏవముక్తే పులస్త్యః స భీష్మాయైతత్పురాతనం। ఆఖ్యాతుముపచక్రామ నందా నామ యతస్స్మృతం
ఇలా అడిగినప్పుడు, పులస్త్యుడు భీష్మునికి ఆ పురాతన కథను చెప్పడం ప్రారంభించాడు. నందా అనే పేరు ఎలా వచ్చింది అనే విషయాన్ని వివరించాడు.
క్షత్రవ్రతధరో నిత్యమాసీద్రాజా ప్రభంజనః। ప్రవృత్తోసౌ మృగాన్హంతుం వనే తస్మిన్మహాబలః
క్షత్రధర్మాన్ని పాటిస్తూ, ప్రభంజనుడు అనే రాజు ఎప్పుడూ ఉండేవాడు. అతడు మహాబలుడు, ఆ అరణ్యంలో జంతువులను వేటాడడంలో నిమగ్నుడయ్యేవాడు.
స దదర్శ తతస్తస్మిన్మృగీం గుల్మాంతరే స్థితాం। మార్గణేన సుతీక్ష్ణేన తాం వివ్యాధ పురోగతాం
అతడు అక్కడ ఒక పొదలో నిల్చున్న ఒక జింకను చూసి, ముందుకు పోతున్న ఆ జింకను చాలా పదునైన బాణంతో గాయపరిచాడు.
సా విలోక్య దిశః సర్వాస్తం దృష్ట్వా శరపాణినం। ఆహ కిం తే కృతం మూఢ త్వయైతత్కర్మదుష్కరం
ఆమె అన్ని దిశల్లో చూసి, చేతిలో బాణం పట్టుకున్న నిన్ను గమనించి, 'ఏమి చేసావు మూర్ఖుడా? ఈ పని ఎంత కష్టం తెలుసా?' అని అడిగింది.
స్తనం తావత్ప్రయచ్ఛామి సుతస్యాధోముఖీ స్థితా। మాంసలోభేన విద్ధాహం తరసా హ్యకుతోభయా
నేను నా పిల్లవాడికి పాలిచ్చేందుకు తలవంచి నిల్చున్నాను. నీవు మాంసం కోరికతో నన్ను భయపడకుండా వేగంగా గాయపరిచావు.
పిబంతం గుప్తవత్సం చ గూఢమైథునమాగతం। ఏవంవిధం మృగం రాజన్న హన్యాత్ప్రాఙ్మయా శ్రుతం
దాచిన పిల్లవాడికి పాలిచ్చే జింకను లేదా రహస్యంగా జతకలిసిన జింకను రాజు చంపకూడదు అని నేను ముందే విన్నాను.