తస్మాత్సర్వేషు తీర్థేషు స్నాతః ప్రాప్నోతి యత్ఫలమ్। తత్సర్వం ప్రాప్నుయాన్మర్త్యో జ్యేష్ఠకుండే సకృత్ప్లుతః
అందుచేత, అన్ని తీర్థాలలో స్నానం చేసి పొందే ఫలితాన్ని, జ్యేష్ఠ కుండంలో ఒక్కసారి మునిగితేనే మానవుడు సంపూర్ణంగా పొందుతాడు.
కిమత్ర బహునోక్తేన క్షేత్రం తీర్థం గతిశ్శుభా। యేనైతత్త్రితయం ప్రాప్తం ప్రాప్తా తేన గతిః పరా
ఇక్కడ ఎక్కువగా చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. ఈ క్షేత్రం, తీర్థం, శుభమైన మార్గం — ఈ మూడు పొందినవాడు, పరమగతిని పొందుతాడు.
కాలే క్షేత్రే తథా తీర్థే స్నాత్వా హుత్వాపి తత్ర యః। ప్రయచ్ఛతే ద్విజాయార్థం సోనంతం సుఖమశ్నుతే
సరైన సమయంలో, ఆ క్షేత్రంలో, తీర్థంలో స్నానం చేసి, హోమం చేసి, బ్రాహ్మణునికి దానం చేసే వాడు అనంతమైన సుఖాన్ని అనుభవిస్తాడు.
కార్త్తికే మాసి శుక్లే చ వైశాఖే శశిభూషణే। చంద్రసూర్యోపరాగే చ కాలే చ కురుజాంగలే
కార్తీక మాసంలో, శుక్లపక్షంలో, చంద్రునితో అలంకరించబడిన వైశాఖ మాసంలో, చంద్రగ్రహణం లేదా సూర్యగ్రహణ సమయంలో, కురుక్షేత్రంలో —
క్షేత్రేష్వేతేషు తీర్థాని యాన్యుక్తాని మునీశ్వరైః। తేషాం పుణ్యతమం తీర్థమిదమాహ పితామహః
ఈ క్షేత్రాలలో, మహర్షులు చెప్పిన తీర్థాలలో, వాటిలో పితామహుడు ఈ తీర్థాన్ని అత్యంత పవిత్రమైనదిగా ప్రకటించాడు.
కుండే తు మధ్యమే స్నాత్వా కార్తిక్యాం యః పుమాన్ద్విజే। ప్రయచ్ఛతే చాపి ద్రవ్యం సోశ్వమేధమవాప్నుయాత్
కార్తీక మాసంలో మధ్య కుండంలో స్నానం చేసి, బ్రాహ్మణునికి ధనం ఇచ్చినవాడు, అశ్వమేధ యాగ ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
ఏవం కనిష్ఠకేప్యత్ర కుండే స్నాత్వా సమాధినా। యః ప్రయచ్ఛతి విప్రాయ సురూపామపి శాలికామ్
అలాగే, చిన్న కుండలో కూడా, ఏకాగ్రతతో స్నానం చేసి, బ్రాహ్మణునికి అందమైన బియ్యం ఇచ్చినవాడు,
స ప్రయాతి నరః క్షిప్రమగ్నిలోకం మనోరమమ్। త్రిఃసప్తకులసంయుక్తో భుంక్తే తత్ర మహాఫలమ్
ఆ మనిషి త్వరగా అగ్నిలోకాన్ని చేరి, ఇరవై ఒక తరాల కుటుంబంతో కలిసి అక్కడ గొప్ప ఫలితాన్ని అనుభవిస్తాడు.
తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన గమనాయ మతిః స్థిరా। పురుషేణ తు కర్తవ్యా పుష్కరావాప్తయే శుభా
అందువల్ల, పుష్కరాన్ని చేరేందుకు పురుషుడు తన మనసును దృఢంగా పెట్టి, అన్ని విధాలా ప్రయత్నించాలి.
పుష్కరారణ్యమాసాద్య ప్రాచీ యత్ర సరస్వతీ। మతిః స్మృతిః శుభా ప్రజ్ఞా మేధా బుద్ధిర్దయాపరా
పుష్కర అరణ్యానికి చేరుకొని, అక్కడ తూర్పు దిశగా ప్రవహించే సరస్వతీ ఉన్న చోట, శుభమైన సంకల్పం, జ్ఞాపకం, బుద్ధి, మేధ, పరాకాష్ట దయ లభిస్తాయి.
సరస్వత్యాస్తు పర్యాయాష్షడేతే సంప్రకీర్తితాః। తతః ప్రభృతి యత్రాసౌ ప్రాచీభూతా సరస్వతీ
సరస్వతికి ఈ ఆరు పేర్లు ప్రత్యామ్నాయంగా చెప్పబడ్డాయి. అప్పటి నుంచి ఎక్కడైతే ఆ సరస్వతి తూర్పు వైపు ప్రవహించిందో—
తత్రస్థం తజ్జలం యేపి పశ్యంతి తటసంస్థితాః। తేప్యశ్వమేధస్యఫలం లభంతే నాత్ర సంశయః
ఆ తీరంలో నిలబడి అక్కడి నీటిని చూసినవాళ్లకూ, అశ్వమేధ యాగ ఫలం లభిస్తుంది. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
యోవతీర్య పునస్తత్ర కశ్చిత్స్నానం సమాచరేత్। నరః సమాధియుక్తో వై బ్రహ్మణోనుచరో భవేత్
ఎవరైనా అక్కడి నది దాటి మళ్లీ స్నానం చేస్తే, ఆ మనిషి ఏకాగ్రతతో ఉంటే బ్రహ్మ దేవునికి సేవకుడవుతాడు.
శాకాదినాపి హి పితౄన్యస్తత్రార్చయతే నరః। సోప్యేతి విపులాన్భోగాంస్తేషామేవానుభావతః
అక్కడ కూరగాయల వంటి సరళమైన పదార్థాలతో కూడా పితృదేవతలను ఆరాధించినా, వారు వారి అనుగ్రహంతో గొప్ప అనుభవాలు పొందుతారు.
యే పునర్విధినా తత్ర శ్రాద్ధం కుర్వంతి మానవాః। తే నయంతి పితౄన్స్వర్గం నరకాదపి దుఃఖదాత్
అక్కడ నియమానుసారం శ్రాద్ధం చేసే మనుషులు, తమ పితృదేవతలను నరకంలో ఉన్న బాధల నుంచి బయటకు తీసుకుని స్వర్గానికి చేర్చుతారు.
తృప్యంతి పితరస్తస్య యస్తత్ర కుశమిశ్రితమ్। స్నాత్వా ప్రయచ్ఛతే తోయం పూతం తేషాం తిలాన్వితమ్
ఎవరైనా అక్కడ స్నానం చేసి, కుశతోట నీటిని, తిలాలతో కలిపి పితృదేవతలకు సమర్పిస్తే, వారు తృప్తిపొందుతారు.
సర్వేషామేవ తీర్థానామిదమేవాధికం స్మృతమ్। ఆదితీర్థమిదం తస్మాత్తీర్థానాం భువి విశ్రుతమ్
అన్ని తీర్థాలలో ఇదే అత్యుత్తమమైనదిగా గుర్తించబడింది. అందుకే భూమిపై ఉన్న అన్ని తీర్థాలలో ఇది ఆదితీర్థంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
ధర్మాపవర్గయోఃనక్రీడాననిధిభూతమవస్థితమ్। సరస్వత్యానపునశ్చైవనసమేతంనగుణవత్తరమ్
ధర్మం, మోక్షానికి నిలయంగా ఉన్న ఈ సరస్వతి సంగమానికి మించిన తీర్థం మరొకటి లేదు.
ధర్మార్థకామమోక్షాణాం చతుర్ణామపి దాయకమ్। యేప్యత్ర మలనాశాయ పుమాంసో వివిశుర్జలమ్
ఇక్కడి నీటిలో స్నానం చేసి పాపాలను తొలగించుకునే వారికి, ధర్మం, ధనం, కామం, మోక్షం అన్నీ లభిస్తాయి.
గోప్రదానసమం తేషాం సుఖేనైవ ఫలం భవేత్। సువర్ణదానేన సమమేవమాహుర్మనీషిణః
వారికి గోవు దానం చేసినంత ఫలం సులభంగా లభిస్తుంది. బంగారం దానం చేసిన ఫలంతో సమానమని జ్ఞానులు అంటారు.
తర్పణాత్పిణ్డదానాచ్చ నరకేష్వపి సంస్థితాః। స్వర్గం ప్రయాన్తి పితరస్తత్ర పుత్రేణ తారితాః
ఇక్కడ తర్పణం, పిండప్రదానం చేయడం వల్ల నరకంలో ఉన్న పితృదేవతలు కూడా కుమారుని ద్వారా స్వర్గానికి చేరుకుంటారు.
పుష్కరేపి సరస్వత్యాం యే పిబన్తి జలం జనాః। తే లభన్తేఽక్షయాన్లోకాన్బ్రహ్మవిశ్వేశవందితాన్
పుష్కరంలో సరస్వతి నీరు త్రాగినవారు, బ్రహ్మ మరియు విశ్వేశ్వరుడు సత్కరించే అక్షయ లోకాలను పొందుతారు.
స్వర్గనిశ్రేణికాభూతా పుష్కరే చ సరస్వతీ। సా పుణ్యవద్భిస్సంప్రాప్తుం పుంభిశ్శక్యా మహానదీ
పుష్కరంలో సరస్వతి స్వర్గానికి మెట్టు లాంటి దారిగా మారుతుంది. ఆ పవిత్ర నదిని పుణ్యవంతులు సులభంగా పొందగలరు.
మునిభర్ధర్మతత్త్వజ్ఞైస్తత్ర తత్ర నిషేవితా। తస్మాత్సర్వత్ర సా దేవీ పవిత్రా సర్వతస్స్థితా
అక్కడ ప్రతి చోటా ధర్మ తత్వాన్ని తెలిసిన మునులు ఆమెను సేవిస్తారు. అందుకే ఆ దేవి పవిత్రురాలు, అన్ని చోట్లా విస్తరించి ఉంది.
పుష్కరే తు విశేషేణ పూతాత్పూతతమా హి సా। నదీ సరస్వతీ పుణ్యా సులభా జగతి స్థితా
కానీ పుష్కరంలో ఆమె అత్యంత పవిత్రురాలిగా ఉంటుంది. ఆ సరస్వతి నది భూమిపై సులభంగా లభించే పవిత్ర నది.
దుర్లభా సా కురుక్షేత్రే ప్రభాసే పుష్కరే తథా। తత్తీర్థం సర్వతీర్థానాం ప్రవరం విహితం భువి
ఆమె కురుక్షేత్రం, ప్రభాసం, పుష్కరంలో అరుదుగా లభిస్తుంది. ఆ తీర్థం భూమిపై ఉన్న అన్ని తీర్థాలలో శ్రేష్ఠమైనదిగా స్థాపించబడింది.
ధర్మార్థకామమోక్షాణాం చతుర్ణామపి సాధకమ్। ప్రాచీం సరస్వతీం ప్రాప్య యోన్యత్తీర్థం హి మార్గతే
తూర్పు సరస్వతిని చేరినవాడు ధర్మం, ధనం, కామం, మోక్షం అన్నీ సాధించగలడు. అయినా మరొక తీర్థాన్ని వెతికేవాడు—
స కరస్థం సముత్సృజ్య హ్యమృతం విషమిచ్ఛతి। జ్యేష్ఠే జ్యేష్ఠా ప్రయాగస్య మధ్యమే మధ్యమా స్మృతా
తన చేతిలో ఉన్న అమృతాన్ని వదిలేసి విషాన్ని కోరుకున్నవాడిలా అవుతాడు. తీర్థాలలో తూర్పు సరస్వతి శ్రేష్ఠమైనది, మధ్యదానిది మధ్యస్థంగా పరిగణించబడుతుంది.
ప్రదక్షిణం తతో గచ్ఛేత్కనీయాంసం విచక్షణః। త్రిష్వప్యేతేషు స్నాయీత కుర్యాచ్చాపి ప్రదక్షిణమ్
అందుకు జ్ఞానులు చిన్నదాన్ని కుడివైపున పెట్టుకొని, దాని చుట్టూ ప్రదక్షిణగా నడవాలి. ఆ మూడు తీరాల్లో కూడా స్నానం చేసి, ప్రదక్షిణం చేయాలి.
ప్రయచ్ఛతి పితృభ్యో యస్తోయం తేషాం తిలాన్వితమ్। తేపి తుష్టాః పునస్తస్య ప్రయచ్ఛంత్యమితం ఫలమ్
ఎవరైనా తిలాలతో కలిపిన నీటిని పితృదేవతలకు అర్పిస్తే, వారు సంతోషించి, అతనికి అపారమైన ఫలితాన్ని మళ్లీ మళ్లీ ఇస్తారు.