శోభతే తన్ముఖం తస్యాః శోకబాష్పావిలేక్షణం। సితం వికసితం తద్వత్పద్మం తోయకణోక్షితమ్
ఆమె ముఖం, దుఃఖంతో కన్నీళ్ళతో మసకబారిన కళ్ళతో, నీటి చినుకులతో తడిసిన తెల్ల పద్మంలా ప్రకాశించింది.
తత్తథావిధమాలోక్య పితామహపురస్సరాః। విబుధాః శోకభావస్య సర్వే వశముపాగతాః
ఆమెను అలా చూసి, పితామహుడు ముందుండి, అందరు దేవతలు దుఃఖంతో నిండిపోయారు.
సంస్తభ్య హృదయం తస్యాః శోకసంతాపితం తదా। పితామహస్తామువాచ మా రోదీర్నాస్తి తే భయమ్
ఆమె హృదయం దుఃఖంతో బాధపడుతుండగా, పితామహుడు ఆమెను ధైర్యపరిచాడు: 'కన్నీరు పెట్టవద్దు, నీకు ఎలాంటి భయం లేదు' అన్నాడు.
మాన లాభశ్చ భవితా తవ దేవానుభావతః। నీత్వా క్షారోదమధ్యే తు క్షిపస్వ జ్వలనం సుతే
దేవతల కృపతో నీకు గౌరవం, లాభం కలుగుతాయి. కుమార్తె, ఆ అగ్నిని తీసుకొని ఉప్పు సముద్రం మధ్యలో వేసి రా.
ఏవముక్తా తు సా బాలా బాష్పాకులితలోచనా। ప్రణమ్య పద్మజన్మానం గచ్ఛామ్యుక్తవతీ తు సా
అలా అన్నాక, ఆ చిన్నది కన్నీళ్ళతో కళ్లు నిండిపోయి, పద్మ జన్ముడికి నమస్కరించి, 'వెళ్తాను' అని చెప్పి బయలుదేరింది.
మా భైరుక్తా పునస్తైస్తు పిత్రా చాపి తథైవ సా। త్యక్త్వా భయం హృష్టమనాః ప్రయాతుం సమవస్థితా
తండ్రి, మిగతావారు మళ్లీ 'భయపడవద్దు' అన్నారు. ఆమె భయం వదిలేసి, ఆనందంగా వెళ్లడానికి సిద్ధమైంది.
తస్యాః ప్రయాణసమయే శంఖదుందుభినిస్వనైః। మంగలానాం చ నిర్ఘోషైర్జగదాపూరితం శుభైః
ఆమె బయలుదేరే సమయానికి, శంఖాలు, డుండుభులు, మంగళధ్వనులతో ప్రపంచం మొత్తం నిండిపోయింది.
సితాంబరధరాధన్యా సితచందనమండితా। శరదంబుజసచ్ఛాయ తారహారవిభూషితా
ఆమె తెల్ల వస్త్రాలు ధరించి, తెల్ల గంధంతో అలంకరించబడి, శరదృతువులోని పద్మంలా ప్రకాశిస్తూ, నక్షత్రాల హారంతో అలంకరించబడి ఉంది.
సంపూర్ణచంద్రవదనా పద్మపత్రాయతేక్షణా। శుభాం కీర్తిం సురేశస్య పూరయంతీ దిశో దశ
ఆమె ముఖం పూర్ణచంద్రంలా, కళ్ళు పద్మదళాల్లా విస్తరించి, దేవేంద్రుని కీర్తిని పది దిక్కులకూ వ్యాపింపజేసింది.
స్వతేజసా తద్ధృదయాన్నిఃసృతా భాసయజ్జగత్। అనువ్రజన్తీ తాం గంగా తయోక్తా వరవర్ణినీ
తన తేజంతో వారందరి హృదయాల నుండి బయలుదేరి, లోకాన్ని ప్రకాశింపజేస్తూ వెళ్ళింది. ఆమె వెళ్ళుతుండగా, గంగా ఆ అందమైనవారిని ఇలా అడిగింది.
ద్రక్ష్యామి త్వాం పునరహం ప్రయాసి కుత్ర మే సఖి। ఏవముక్తా తు సా గంగా ప్రోవాచ మధురాం గిరమ్
'తొమ్మరా, మళ్లీ నిన్ను చూస్తాను. నీవెక్కడికి వెళ్తున్నావు నా సఖి?' అని అడిగింది. అప్పుడు గంగా మధురంగా మాట్లాడింది.
యదైవాయాస్యసి ప్రాచీం దిశం మాం పశ్యసే శుభే। విబుధైస్త్వం పరివృతా దర్శనం తవ సంశ్రయే
'నీవు తూర్పు దిశకు వచ్చినప్పుడు నన్ను చూస్తావు, శుభలక్షణా. నేను దేవతలతో కలిసి నీ దర్శనం కోసం ఎదురుచూస్తాను.'
ఉదఙ్ముఖీ తదా భూత్వా త్యజ శోకం శుచిస్మితే। అహం చోదఙ్ముఖీ పుణ్యా త్వం తు ప్రాచీ సరస్వతి
'నీవు ఉత్తరదిశను చూసి, దుఃఖాన్ని వదిలిపెట్టు, నవ్వుతున్నవాడా. నేను పవిత్రమైన ఉత్తరదిశను చూస్తాను, నీవు సరస్వతి తూర్పు వైపు.'
తత్ర క్రతుశతం పుణ్యం స్నానదానేన సువ్రతే। శ్రాద్ధదానే తథా నిత్యం పితౄణాం దత్తమక్షయమ్
అక్కడ స్నానం, దానం వల్ల శతక్రతువులు ఫలితాలు లభిస్తాయి. నిత్యం పితృదేవతలకు శ్రాద్ధం చేసి ఇచ్చిన దానం నిత్యంగా నిలుస్తుంది.
యే కరిష్యంతి మనుజా విముక్తాస్త్తే ఋణైస్త్రిభిః। మోక్షమార్గం గమిష్యంతి విచారో నాత్ర విద్యతే
మూడు రుణాలనుండి విముక్తులైన మనుషులు తప్పకుండా మోక్ష మార్గంలో ముందుకు సాగుతారు. దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తామువాచ తతో గంగా పునర్దర్శనమస్తు తే। గచ్ఛ స్వమాలయం భద్రే స్మర్తవ్యాహం త్వయానఘే
ఆ సమయంలో గంగా ఆమెతో ఇలా చెప్పింది: 'నీకు మళ్ళీ కలిసే అవకాశం కలగాలి. భద్రా! నీవు నీ ఇంటికి వెళ్ళు. పాపరహితురాలా! నన్ను ఎప్పుడూ గుర్తు పెట్టుకో.'
యమునాపి తథైవం సా గాయత్రీ చ మనోరమా। సావిత్ర్యా సహితాః సర్వాః సఖీం సంప్రైషయంస్తథా
అదే విధంగా యమునా, మధురమైన గాయత్రీ, సావిత్రితో కలిసి అందరూ తమ స్నేహితురాలిని కూడా పంపించారు.
తతో విసృజ్య తాన్దేవాన్నదీ భూత్వా సరస్వతీ। ఉత్తంకస్యాశ్రమపద ఉద్భూతా సా మనస్వినీ
ఆ దేవతలను వీడి, మంచితనంతో ఉన్న సరస్వతి నది రూపంలో ఉతంక మహర్షి ఆశ్రమానికి ప్రత్యక్షమైంది.
అధస్తాత్ప్లక్షవృక్షస్య అవరోప్య చ తాం తనుమ్। అవతీర్ణా మహాభాగా దేవానాం పశ్యతాం తదా
ఆమె ప్లక్షవృక్షం క్రింద తన రూపాన్ని విడిచిపెట్టి, దేవతలు చూస్తుండగానే అవతరించింది.
విష్ణురూపస్తరుః సోత్ర సర్వదేవైస్తు వందితః। సంసేవ్యశ్చ ద్విజైర్నిత్యం ఫలహేతోర్మహోదయః
అక్కడ విష్ణువు రూపంలో ఉన్న ఆ వృక్షాన్ని అన్ని దేవతలు పూజించారు. ద్విజులు దాని ఫలాల కోసం ప్రతిరోజూ సేవచేశారు.
అనేకశాఖావితతశ్చతుర్ముఖ ఇవాపరః। తత్కోటరకుటీకోటి ప్రవిష్టానాం ద్విజన్మనామ్
అనేక శాఖలతో విస్తరించి, అది మరో బ్రహ్మను పోలి కనిపించింది. దాని వేరుల మధ్య ద్విజుల కుట్టిళ్లు అనేకంగా ఉన్నాయి.
శ్రూయంతే వివిధా వాచః సురాణాం రక్తచేతసామ్। వనస్పతిరపుష్పోపి పుష్పితశ్చోపలక్ష్యతే
అక్కడ ఆనందంతో ఉన్న దేవతల వివిధ స్వరాలు వినిపించేవి. ఆ వృక్షానికి పువ్వులు లేకపోయినా, అది పుష్పించినట్లే అందంగా కనిపించింది.
జాతీచంపకవత్పుష్పైః శాఖాలగ్నైః శుకైః శుభైః। కేతకీభిః సురభిభిరశోభత సరిద్వరా
జాతీ, చంపక పువ్వులతో, శాఖలపై వేలాడుతున్న అందమైన శుకపక్షులతో, పరిమళభరితమైన కెతకీ పువ్వులతో ఆ ఉత్తమ నది అలంకరించబడింది.
కోకిలాభిస్స మాలేవ ఫేనకైః పుష్పితేవ సా। హరేణేవ యథా గంగా ప్లక్షేణైవ హి సా తథా
కోయిలలు హారాల్లా, నదిలోని నురుగు పువ్వుల్లా మెరిసిపోతూ, ఆ నది గంగా ఎలా ప్లక్షవృక్షంతో, లేదా చంద్రుడితో అలంకరించబడిందో అలా ప్రకాశించింది.
తత్రాంభస్థా తదా దేవం ప్రోవాచాథ జనార్దనమ్। సమర్పయస్వ తం వహ్నిం దేవాదేశం కరోమ్యహమ్
అక్కడ నీటిలో నిలబడి, ఆమె జనార్దనునితో ఇలా చెప్పింది: 'ఆ అగ్నిని సమర్పించు. నేను దేవతల ఆజ్ఞను నెరవేర్చుతాను.'
ఏవముక్తేన సా తేన ప్రత్యుక్తా విష్ణునా తదా। న తే దాహభయం త్యాజ్యస్త్వయాయం వహ్నిరాట్స్వయమ్
ఆమె ఇలా అడిగినప్పుడు, విష్ణువు ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: 'నీకు కాలిపోతుందనే భయం అవసరం లేదు. ఈ అగ్ని రాజును నీవు విడిచిపెట్టకూడదు.'
పశ్చిమం సాగరం నేతుం వాడవజ్వలనం శుభే। ఏవం క్రమేణ గచ్ఛంత్యా తదాపం ప్రాప్స్యతే శుభే
పశ్చిమ సముద్రానికి వాడవాగ్నిని తీసుకెళ్లేందుకు, భద్రే! ఈ విధంగా ముందుకు సాగు. అప్పుడు నీకు ఆ పవిత్ర జలాలు లభిస్తాయి.
తతస్తం శాతకుంభస్థం కృత్వాసౌ వడవానలం। సమర్పయత గోవిందః సరస్వత్యా మహోదరే
తర్వాత గోవిందుడు ఆ వాడవాగ్నిని బంగారు పాత్రలో పెట్టి, మహోత్తరమైన సరస్వతికి అప్పగించాడు.
సా తం గృహీత్వా సుశ్రోణీ ప్రతీచ్యభిముఖీ యయౌ। అంతర్ద్ధానేన సంప్రాప్తా పుష్కరం సా మహానదీ
ఆ సుందర నడుముతో ఉన్న ఆమె, దానిని తీసుకుని పశ్చిమ దిశగా ప్రయాణించింది. తన మాయాశక్తితో ఆ మహానది పుష్కరానికి చేరుకుంది.
మర్యాదాపర్వతే తస్మిన్సంభూతా విమలా సరిత్। పుష్కరారణ్యం విపులం సురసిద్ధనిషేవితమ్
ఆ సరిహద్దు పర్వతంలో, నిర్మలమైన నది జన్మించింది. ఆ విస్తారమైన పుష్కర అరణ్యం దేవతలు, సిద్ధులు సేవించే స్థలంగా ఉంది.