తం తు దృష్ట్వాప్ర నృత్తోహం హర్షేణ మహతావృతః। తం ప్రహస్యాబ్రవీద్దేవో మునిం రాగేణ మోహితమ్
అది చూసి నేను ఎంతో ఆనందంతో నాట్యం చేశాను. అప్పుడు ఆ దేవుడు, అతడు మోహితుడై ఉన్న మునిని చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు.
అహం న విస్మయం విప్ర గచ్ఛామీహ ప్రపశ్య మాం। ఏవముక్తో మునిశ్రేష్ఠో మహాదేవేన కౌరవ
'ఓ బ్రాహ్మణా! నేను దీనికి ఆశ్చర్యపడను; నన్ను ఇక్కడ చూడు.' మహాదేవుడు ఇలా చెప్పగా, కౌరవా—
ధ్యాయమానస్తదా కోయం ప్రతిషిద్ధోస్మి యేన హి। అంగుల్యగ్రేణ రాజేంద్ర స్వాంగుష్ఠస్తాడితస్తథా
ఆ ముని ధ్యానం చేస్తూ, 'నన్నెవరూ ఆపుతున్నారు?' అని ఆలోచించాడు. వెంటనే రాజా! అతడు తన వేలి తోకతో తన అంగుళిని కొట్టాడు.
తతో భస్మక్షతాద్రాజన్నిర్గతం హిమపాండురం। తద్దృష్ట్వా వ్రీడితశ్చాసౌ ప్రాహ తత్పాదయోః పతన్
ఆ గాయంనుంచి, రాజా! మంచు వలె తెల్లటి బస్మం బయటకు వచ్చింది. అది చూసి అతడు సిగ్గుపడి, ఆ దేవుని పాదాల వద్ద పడిపోయి ఇలా అన్నాడు—
నాన్యద్దేవాదహం మన్యే రుద్రాత్పరతరం మహత్। చరాచరస్య జగతో గతిస్త్వమసి శూలధృత్
'రుద్రుని కంటే గొప్పవాడు మరొకరు లేరు అని నేను భావిస్తున్నాను, దేవా! స్థావరజంగమమంతా నీకే ఆశ్రయం, త్రిశూలధారకా!'
త్వయా సృష్టమిదం సర్వం వదంతీహ మనీషిణః। త్వామేవ సర్వం విశతి పునరేవ యుగక్షయే
'ఈ సృష్టి అంతా నీవే సృష్టించావని పండితులు చెబుతున్నారు. యుగాంతంలో మళ్ళీ అంతా నీలోనే లీనమవుతుంది.'
దేవైరపి న శక్యస్త్వం పరిజ్ఞాతుం మయా కుతః। త్వయి సర్వే చ దృశ్యన్తే సురా బ్రహ్మాదయోపి యే
'దేవతలకే నిన్ను పూర్తిగా గ్రహించడం సాధ్యపడదు; నాకు ఎలా సాధ్యం? బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలందరూ నీవులోనే కనిపిస్తున్నారు.'
సర్వస్త్వమసి దేవానాం కర్తా కారయితా చ యః। త్వత్ప్రసాదాత్సురాః సర్వే భవంతీహాకుతోభయాః
'దేవతలకు నీవే సృష్టికర్త, కారణమైనవాడవు. నీ కృప వల్లే ఇక్కడి దేవతలందరూ భయమేమీ లేకుండా ఉంటారు.'
ఏవం స్తుత్వా మహాదేవమృషిశ్చ ప్రణతోబ్రవీత్। భగవంస్త్వత్ప్రసాదేన తపో న క్షీయతే త్విహ
ఈ విధంగా మహాదేవుని స్తుతించి, ఆ ఋషి నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు: "ప్రభూ! మీ దయ వల్ల నా తపస్సు ఇక్కడ తగ్గిపోలేదు."
తతో దేవః ప్రీతమనాస్తమృషిం పునరబ్రవీత్। తపస్తే వర్ద్ధతాం విప్ర మత్ప్రసాదాత్సహస్రధా
అప్పుడు దేవుడు ఆనందంతో ఆ ఋషిని మళ్లీ చూచి ఇలా అన్నాడు: "బ్రాహ్మణా! నా అనుగ్రహంతో నీ తపస్సు వెయ్యిరెట్లు పెరుగుగాక."
ప్రాచీమేవేహ వత్స్యామి త్వయా సార్ద్ధమహం సదా। సరస్వతీ మహాపుణ్యా క్షేత్రే చాస్మిన్విశేషతః
నేను ఎల్లప్పుడూ నీతో కలిసి ఈ పవిత్రమైన సరస్వతీ ప్రాంతంలో, ముఖ్యంగా తూర్పు వైపునే నివసిస్తాను.
న తస్య దుర్లర్భం కించిదిహ లోకే పరత్ర చ। సరస్వత్యుత్తరే తీరే యస్త్యజేదాత్మనస్తనుమ్౧౫౦ 1.18.
ఈ లోకంలో గానీ, పరలోకంలో గానీ, సరస్వతీ ఉత్తర తీరంలో తన శరీరాన్ని విడిచినవాడికి దొరకని దేనీ లేదు.
ప్రాచీతటే జాప్యపరో న చేహ మ్రియతే పునః। ఆప్లుతో వాజిమేధస్య ఫలమాప్స్యతి పుష్కలం
తూర్పు తీరంలో జపానికి నిమగ్నుడై ఉన్నవాడు ఇక్కడ మళ్లీ మరణించడు; స్నానం చేసి, వాజపేయ యాగ ఫలాన్ని సమృద్ధిగా పొందుతాడు.
నియమైశ్చోపవాసైశ్చ కర్శయన్దేహమాత్మనః। జలాహారో వాయుభక్షః పర్ణాహారశ్చ తాపసః
నియమాలు, ఉపవాసాలతో తన శరీరాన్ని క్షీణింపజేసే తపస్వి, నీళ్లు, గాలి లేదా ఆకులు మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకుంటాడు.
తథా స్థండిలశాయీ చ యే చాన్యే నియమాః పృథక్। కరోతి యో ద్విజశ్రేష్ఠో నియమాంస్తాన్వ్రతాని చ
అలాగే నేలపై పడుకుని, వేరే నియమాలు పాటించేవారు కూడా ఉంటారు. ఏ ద్విజశ్రేష్ఠుడు ఏ నియమాలు, వ్రతాలు ఆచరిస్తాడో,
స యాతి శుద్ధదేహశ్చ బ్రహ్మణః పరమం పదం। తస్మింస్తీర్థే తు యైర్దత్తం తిలమాత్రం తు కాంచనం
అతడు పవిత్రమైన శరీరంతో పరబ్రహ్మ పదాన్ని పొందుతాడు. ఆ తీర్థంలో ఎవరైనా కొద్దిగా నువ్వులు లేదా బంగారం దానం చేసినా,
మేరుదానసమం తత్స్యాత్పురా ప్రాహ ప్రజాపతిః। తస్మింస్తీర్థే తు యే శ్రాద్ధం కరిష్యంతి హి మానవాః
అది మెరు పర్వతాన్ని దానం చేసినంత ఫలితాన్ని ఇస్తుంది అని పూర్వం ప్రజాపతి చెప్పారు. ఆ పవిత్ర తీర్థంలో ఎవరు శ్రాద్ధం చేస్తారో,
ఏకవింశకులోపేతాః స్వర్గం యాస్యంతి తే నరాః। పితౄణాం చ శుభం తీర్థం పిండేనైకేన తర్పితాః
వారు ఇరవై ఒక తరాల వారితో కలిసి స్వర్గానికి చేరుకుంటారు. ఆ తీర్థంలో ఒక్క పిండితో తృప్తిపొందిన పితృదేవతలు,
బ్రహ్మలోకం గమిష్యంతి స్వపుత్రేణేహ తారితాః। భూయశ్చాన్నం న చేచ్ఛంతి మోక్షమార్గం వ్రజంతి తే
తమ కుమారుని ద్వారా ఇక్కడ విముక్తి పొంది, బ్రహ్మలోకానికి వెళ్తారు. వారు మళ్లీ అన్నాన్ని కోరకపోతే, మోక్ష మార్గాన్ని చేరుకుంటారు.
ప్రాచీనత్వం సరస్వత్యా యథా భూతం శృణుష్వ తత్। సరస్వతీ పురా ప్రోక్తా దేవైః సర్వైః సవాసవైః
సరస్వతీ నది పురాతన ఉద్భవాన్ని, నిజంగా ఎలా జరిగిందో ఇప్పుడు విను. ఆ సరస్వతీని దేవతలు, వాసువులతో కలిసి పూర్వం వివరించారు.
తటం త్వయా ప్రయాతవ్యం ప్రతీచ్యాం లవణోదధేః। వడవాగ్నిమిమం నీత్వా సముద్రే నిక్షిపస్వ హ
నీవు పశ్చిమ దిశలో ఉప్పు సముద్ర తీరానికి వెళ్లాలి. ఈ వడవాగ్నిని తీసుకుని, సముద్రంలో ఉంచాలి.
ఏవం కృతే సురాః సర్వే భవంతి భయవర్జితాః। అన్యథా వాడవాగ్నిస్తు దహతే స్వేన తేజసా
అలా చేస్తే అన్ని దేవతలు భయములేని వారవుతారు. లేకపోతే, వడవాగ్ని తన తేజంతో కాల్చేస్తుంది.
తస్మాద్రక్షస్వ విబుధానేతస్మాదచిరాద్భయాత్। మాతేవ భవ సుశ్రోణి సురాణామభయప్రదా
కాబట్టి, ఈ భయం నుండి దేవతలను త్వరగా రక్షించు. మృదువైన నడుము కలిగినవాడా! దేవతలకు భయరహితత్వాన్ని ఇచ్చే తల్లిలా ఉండు.
ఏవముక్తా తు సా దేవీ విష్ణునా ప్రభవిష్ణునా। ఆహ నాహం స్వతంత్రాస్మి పితా మే వ్రియతాం స్వరాట్
అలా ప్రభావంతుడైన విష్ణువు చెప్పినపుడు, ఆ దేవీ ఇలా సమాధానం చెప్పింది: "నేను స్వతంత్రురాలిని కాదు; నా తండ్రి, రాజు, నిర్ణయించాలి."
తదాజ్ఞాకారిణీ నిత్యం కుమారీహ ధృతవ్రతా। పిత్రాదేశాద్వినా నాహం పదమేకమపి క్వచిత్
నేను ఎప్పుడూ తన ఆజ్ఞకు లోబడి, ఇక్కడ కన్యగా వ్రతాన్ని పాటిస్తూ ఉంటాను. తండ్రి చెప్పకుండా ఒక్క అడుగు కూడా ఎక్కడా వేయను.
గచ్ఛామి తస్మాత్కోప్యన్య ఉపాయశ్చింత్యతామహో। తదాశయం విదిత్వాహుస్తే సమేత్య పితామహం
అందుకే, ఇంకొక మార్గం ఆలోచించాలి. ఆమె మనసు తెలుసుకుని, వారు అందరూ కలిసి బ్రహ్మను ఆశ్రయించారు.
నాన్యేన శక్యతే నేతుం వడవాగ్నిః పితామహ। అదృష్టదోషామ్ముక్త్వైకాం కుమారీం తనయాం తవ
పితామహా, నీ కుమార్తె తప్ప మరెవ్వరూ ఆ అగ్నిని నడిపించలేరు. ఆమె దోషములేని కన్య.
సరస్వతీం సమానీయ కృత్వాంకే వరవర్ణినీం। శిరస్యాఘ్రాయసస్నేహమువాచాథసరస్వతీమ్
సరస్వతిని తీసుకొని, ఆ అందమైన అమ్మాయిని ఒడిలో కూర్చోబెట్టి, తలపై ముద్దిచూచి ప్రేమతో ఆమెతో మాట్లాడాడు.
మాం చ దేవి సురాః ప్రాహుః స త్వం బ్రూహి యశస్వినీమ్। నీత్వా వినిక్షిపేదేనం బాడవం లవణాంబుని
దేవతలు నన్ను పిలిచారు, దేవీ. ఇప్పుడు నీవు, మహిమగలవాడివి, ఆ అగ్నిని తీసుకుని ఉప్పు సముద్రంలో వేసి రా.
పితుర్వాక్యం హి తచ్ఛ్రుత్వా వియుక్తా కురరీ యథా। పిత్రా తదైవ సా కన్యా రురుదే దీనమానసా
తండ్రి మాటలు విని, ఆ అమ్మాయి తండ్రి నుంచి వేరుపడిన పక్షిలా, వెంటనే బాధతో కన్నీరు పెట్టింది.